श्रीसमर्थ रामदासस्वामी विरचित | गुरुशिष्य संवाद | २० दशक · २०० समास
| ग्रंथाचे नाव | श्री दासबोध |
|---|---|
| रचनाकार | श्रीसमर्थ रामदासस्वामी |
| स्वरूप | गुरु-शिष्य संवाद; भक्ती, ज्ञान, वैराग्य व व्यवहार यांवर उपदेश |
| भाषा व छंद | मराठी, ओवी |
| दशक | २० |
| समास | २०० (प्रत्येक दशकात १०) |
| ओव्या | या सूचीनुसार ७,७५० |
श्री दासबोध हा मराठी संतसाहित्यातील एक प्रमुख ग्रंथ मानला जातो. श्रीसमर्थ रामदासस्वामी यांनी तो गुरु आणि शिष्य यांच्यातील संवादाच्या रूपात मांडला आहे. शिष्य प्रश्न विचारतो आणि गुरु उत्तर देतात, त्यामुळे अवघड विषयही टप्प्याटप्प्याने समजून घेता येतात.
ग्रंथात भक्ती, ज्ञान, वैराग्य, विवेक, साधना, तसेच प्रपंच आणि परमार्थाचा समतोल असे विषय येतात. ओवी हा मराठी संतसाहित्यात ज्ञानेश्वरीपासून वापरला जाणारा छंद असल्यामुळे वाचताना किंवा ऐकताना त्याला सहज लय लाभते.
दासबोधाचे २० भाग आहेत, ज्यांना 'दशक' म्हणतात. प्रत्येक दशकात १० 'समास' आहेत; म्हणजे एकूण २०० समास. प्रत्येक समासाला स्वतंत्र शीर्षक असल्यामुळे वाचक आपल्याला हवा तो विषय थेट उघडू शकतात.
खालील सूचीत प्रत्येक दशक उघडल्यावर त्यातील १० समासांची नावे आणि प्रत्येक समासातील ओव्यांची संख्या दिसते. सूचीच्या वरील शोध-पेटीत समासाचे नाव, दशक किंवा क्रमांक टाइप करून तुम्ही हवा समास पटकन शोधू शकता.
प्रत्येक समासाच्या पानावर मूळ ओव्या आणि सोपा मराठी भावार्थ वाचता येतो.
ओव्यांचे वाचन अर्थ समजून घेत केल्यास ते अधिक उपयुक्त ठरते. त्यासाठी प्रत्येक समासाच्या पानावर मूळ ओवीसोबत भावार्थ दिलेला आहे. काही ठिकाणी ओवीच्या मध्ये संस्कृत श्लोक येतात; त्यांच्यासाठी स्वतंत्र श्लोक-कार्ड आणि त्याचा अर्थ दिलेला आहे.
वाचनाची पद्धत, वेळ आणि नियम परंपरेनुसार तसेच कुटुंबानुसार वेगळे असू शकतात, म्हणून आपल्या घरातील परंपरा किंवा जाणकारांचे मार्गदर्शन पाळावे.
संदर्भ घेताना विश्वासार्ह छापील आवृत्ती पाहावी. या संकेतस्थळावरील मजकूर वाचनाच्या सोयीसाठी आहे आणि छापील आवृत्तीत शब्दभेद असल्यास छापील आवृत्तीला प्राधान्य द्यावे.
श्री दासबोध हा ग्रंथ श्रीसमर्थ रामदासस्वामी यांनी लिहिला. हा ग्रंथ गुरु आणि शिष्य यांच्यातील संवादाच्या स्वरूपात मांडलेला असून भक्ती, ज्ञान, वैराग्य, विवेक आणि व्यवहार या विषयांवर मार्गदर्शन करतो.
दासबोधात एकूण २० दशक आहेत आणि प्रत्येक दशकात १० समास आहेत. म्हणजेच ग्रंथात एकूण २०० समास आहेत. या पानावर सर्व समासांची सूची दिली आहे.
या संकेतस्थळावरील सूचीनुसार सर्व समासांतील ओव्यांची बेरीज ७७५० आहे. ओव्यांची मोजणी करण्याची पद्धत किंवा आवृत्ती वेगळी असल्यास संख्येत थोडा फरक दिसू शकतो.
वाचनाची पद्धत परंपरेनुसार व कुटुंबानुसार वेगळी असू शकते. अनेक वाचक एक समास रोज वाचतात, तर काही दशकवार वाचन करतात. प्रत्येक समासाच्या पानावर मूळ ओव्या आणि सोपा मराठी भावार्थ दिला आहे.
प्रत्येक ओवीच्या कार्डवर 'कॉपी' आणि 'इमेज डाऊनलोड' ही दोन बटणे आहेत. कॉपी बटणाने ओवी व भावार्थ मजकूर स्वरूपात कॉपी होतो आणि डाऊनलोड बटणाने त्या ओवीचे सुंदर चित्र (इमेज) तयार होते.
संदर्भासाठी विश्वासार्ह छापील आवृत्तीला प्राधान्य द्यावे. या संकेतस्थळावरील समासपाने वाचनाच्या सोयीसाठी आहेत; दोन्हींत शब्दभेद आढळल्यास छापील आवृत्ती प्रमाण मानावी.
॥ जय जय रघुवीर समर्थ ॥