॥ जय जय राम कृष्ण हरी ॥ अमृतवाणी वाङ्मय विभाग
अमूर्त वाङ्मय खजिना

पवित्र वाङ्मय संग्रह

महाराष्ट्रातील थोर संतांच्या मुखातून प्रकटलेली अलौकिक काव्यरचना, ग्रंथ आणि भक्तीरसाचा संपूर्ण संग्रह.

संतवाणी वाङ्मय खजिना

संतांच्या वाणीचा एकत्रित संग्रह

वारकरी संतांनी आपल्या अनुभवातून आणि भक्तीतून रचलेले अभंग, हरिपाठ, भारुडे, गवळणी, ग्रंथ आणि आरत्या एकाच ठिकाणी वाचता यावेत, यासाठी हा वाङ्मय संग्रह तयार केला आहे. आपल्या आवडीचा विभाग निवडा आणि वाचनाला सुरुवात करा.

📿
६मुख्य विभाग
५प्रमुख हरिपाठ
१९संतांचे अभंग संग्रह
४थोर ग्रंथ
०१

श्री हरिपाठ संग्रह

संत ज्ञानेश्वर महाराज, संत नामदेव, संत एकनाथ, संत तुकाराम आणि संत निवृत्तीनाथ महाराज यांचे पाच प्रमुख हरिपाठ अर्थासह.

  • ज्ञानेश्वर
  • नामदेव
  • एकनाथ
  • तुकाराम
  • निवृत्तीनाथ
वाचन करा
०३

भारुडे आणि गवळणी

संत एकनाथ महाराज विरचित लोकप्रबोधनपर प्रसिद्ध भारुडे, रूपके आणि विठ्ठलाच्या नितांत सुंदर गवळणींचा संग्रह.

  • विंचू चावला
  • वासुदेव
  • जोशी
  • गवळणी
वाचन करा
०४

थोर ग्रंथ संपदा

श्रीमद्भगवद्गीतेचे सार असलेली 'ज्ञानेश्वरी' (भावार्थ दीपिका), 'अमृतानुभव', 'दासबोध' आणि 'एकनाथी भागवत' ग्रंथांची माहिती.

  • ज्ञानेश्वरी
  • अमृतानुभव
  • दासबोध
  • एकनाथी भागवत
ग्रंथ पहा
०५

संपूर्ण आरती संग्रह

काकड आरती, विठ्ठलाच्या मुख्य आरत्या, संतांच्या भूपाळ्या आणि रोजच्या पूजेमध्ये म्हटली जाणारी पारंपारिक स्तोत्रे.

  • काकड आरती
  • विठ्ठल आरत्या
  • भूपाळ्या
  • स्तोत्रे
आरती संग्रह
०६

संत सुभाषिते व वचने

दैनंदिन जीवनात सुख, शांती आणि समाधान देणारे संतांचे अनमोल विचार, सुवचने आणि नैतिक शिकवणुकीचे डोस.

  • सुवचने
  • संत विचार
  • नैतिक शिकवण
वाचन करा

वाचनाची सुरुवात कुठून करावी?

संतसाहित्य पहिल्यांदाच वाचत असाल तर हा क्रम उपयुक्त ठरेल.

  1. हरिपाठापासून सुरुवातहरिपाठ छोटा आणि रोज म्हणता येण्याजोगा असल्याने नित्य वाचनासाठी सोयीचा आहे.
  2. नंतर अभंग गाथाआवडत्या संतांचे निवडक अभंग वाचा आणि त्यांचा भावार्थ समजून घ्या.
  3. मग भारुडे आणि गवळणीलोककलेच्या रूपातून दिलेला संतांचा संदेश वाचायला रंजक आणि सोपा आहे.
  4. शेवटी मोठे ग्रंथज्ञानेश्वरी, दासबोध, एकनाथी भागवत असे मोठे ग्रंथ सावकाश, एका वेळी थोडे थोडे वाचा.

संतसाहित्यातील प्रमुख प्रकार

या संग्रहात आढळणाऱ्या रचनांचे स्वरूप थोडक्यात समजून घ्या.

अभंग

वारकरी संतांचा सर्वात लोकप्रिय काव्यप्रकार. यात 'ध्रु.' म्हणजे ध्रुवपद (टेक) असते आणि शेवटी संतांचे नाव येते.

ओवी

ज्ञानेश्वरीसारख्या मोठ्या ग्रंथांत वापरलेला काव्यबंध. सलग निरूपणासाठी तो उपयुक्त मानला जातो.

हरिपाठ

हरिनामाचा पाठ. वारकरी हा दररोज म्हणतात आणि तो नामस्मरणाचे महत्त्व सांगतो.

भारूड आणि गवळण

भारूड रूपकातून प्रबोधन करते, तर गवळण श्रीकृष्णाच्या बाललीलांवर आधारित भक्तिरचना आहे.

आरती आणि भूपाळी

देवतेच्या स्तुतीसाठी म्हटली जाणारी गीते. काकड आरती सकाळच्या वेळी देवाला जागवण्यासाठी म्हटली जाते.

ग्रंथ आणि सुवचने

तत्त्वज्ञान, उपासना आणि आचरणाचे मार्गदर्शन करणारे मोठे ग्रंथ तसेच संतांची संक्षिप्त शिकवण.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

वाङ्मय संग्रह म्हणजे काय?

संतांनी रचलेले अभंग, ओव्या, हरिपाठ, भारुडे, गवळणी, आरत्या आणि ग्रंथ या सर्व रचनांना वाङ्मय म्हणतात. हे पान या सर्व विभागांचे प्रवेशद्वार आहे.

वाचनाची सुरुवात कशी करावी?

वर दिलेल्या वाचनक्रमाप्रमाणे आधी हरिपाठ, नंतर अभंग, मग भारुडे व गवळणी आणि शेवटी मोठे ग्रंथ वाचणे सोयीचे आहे. मात्र आपल्याला आवडेल त्या विभागापासून आपण सुरुवात करू शकता.

एखाद्या रचनेत चूक आढळल्यास काय करावे?

आपल्याला एखाद्या अभंगात किंवा ओवीत चूक आढळल्यास संपर्क पानावरून आम्हाला कळवा. पृष्ठाची लिंक आणि चुकीचा शब्द सांगितल्यास सुधारणा करणे सोपे होते.