॥ जय जय विठ्ठल रखुमाई ॥ एकनाथ गाथा - भाग 1 (मंगलाचरण)
भाग 1

सार्थ एकनाथ गाथा : मंगलाचरण

संत एकनाथ महाराजांच्या मंगलाचरणातील अभंग आणि त्यांचा सार्थ मराठी भावार्थ.

॥ अभंग १ ॥ अभंग रचना
ॐ नमो सदगुरुनिर्गुणा । पार नाहीं तंव गुणा । बसोनि माझिया रसना । हरिगुणा वर्णवीं ॥१॥
हरिगुण विशाळ पावन । वदवीं तूं कृपा करुन । मी मूढमती दीन । म्हणोनि कींव भाकितसें ॥२॥
तुमचा प्रसाद जाहलिया पूर्ण । हरिगुण वर्णीन मी जाण । एका वंदितसें चरण । सदगुरुचें आदरें ॥३॥
निर्गुण निराकार अशा सद्गुरूंना माझे नमन असो. तुमच्या गुणांना कोणतीही सीमा नाही. तुम्ही माझ्या जिभेवर (रसनेवर) येऊन बसा आणि माझ्याकडून हरीच्या गुणांचे वर्णन करून घ्या. हरीचे गुण अथांग आणि पवित्र आहेत, ते तुमच्या कृपेने माझ्याकडून वदवून घ्या. मी बुद्धीने थोर नाही आणि दीन आहे, म्हणूनच तुमच्याकडे ही करुणा भाकत आहे. तुमचा पूर्ण आशीर्वाद मिळाला की मी हरीचे गुण नक्की गाईन. एका (संत एकनाथ) आदरपूर्वक आपल्या सद्गुरूंच्या चरणांना वंदन करत आहेत.
॥ अभंग २ ॥ अभंग रचना
नमो व्यासादिक कवी हे पावन । जे परिपूर्ण धन भांडाराचें ॥१॥
करुनी उपदेश तारिलें बहुतां । उपदेश तत्त्वतां चालतसे ॥२॥
एका जनार्दनीं तुमचा मी दास । येवढी ही आस पुरवावी ॥३॥
महर्षी व्यास आणि इतर सर्व पवित्र कवींना माझे नमन असो, जे ज्ञानाच्या आणि भक्तीच्या भांडाराने परिपूर्ण आहेत. त्यांनी आपल्या उपदेशाद्वारे अनेक जीवांचा उद्धार केला आणि त्यांचा तो उपदेश आजही तत्त्वाचे मार्गदर्शन करत सुरू आहे. जनार्दन स्वामींचा दास असलेला एका (संत एकनाथ) म्हणतो की, माझी एवढीच इच्छा (आस) तुम्ही पूर्ण करावी.
॥ अभंग ३ ॥ अभंग रचना
परा पश्यंती मध्यमा वैखरी । नमियेली खरी आदिमाया ॥१॥
वसोनिया जिव्हे वदावेम कवित्व । हरिनामीं चित्त निरंतर ॥२
आणिक संकल्प नाहीं माझे मनीं । एका जर्नादनीं वंदितसें ॥३॥
परा, पश्यंती, मध्यमा आणि वैखरी या वाणीच्या चारही रूपांना आणि त्यामागच्या आदिमायेला मी मनापासून नमन करतो. तुम्ही माझ्या जिभेवर वास करून माझ्याकडून हे कवित्व वदवून घ्या आणि माझे चित्त निरंतर हरीच्या नामात रमू द्या. माझ्या मनात याशिवाय दुसरा कोणताही संकल्प नाही, असे म्हणून एका जनार्दनी (संत एकनाथ) सद्गुरूंना वंदन करत आहेत.
॥ अभंग ४ ॥ अभंग रचना
श्रीगुरुराया पार नाहीं तव गुणी । म्हणोनि विनवयी करितसों ॥१॥
मांडिला व्यवहार हरिनामीं आदर । सादरा सादरा वदवावें ॥२॥
न कळेचि महिमा ऊंच नीचपणे । कृपेंचे पोसणें तुमचे जाहलों ॥३॥
एका जनार्दनी करुनी स्तवन । घातिलें दुकान मोलेंविण ॥४॥
हे सद्गुरुराया, तुमच्या गुणांना पार नाही, म्हणूनच मी तुम्हाला ही विनंती करत आहे. मी हरिनामाचा हा आदरयुक्त व्यवहार मांडला आहे, तो तुम्ही माझ्याकडून प्रेमाने वदवून घ्यावा. मला तुमचा महिमा किंवा त्यातला ऊंच-नीचपणा काहीही समजत नाही, मी तर केवळ तुमच्या कृपेवर पोसला गेलेला सेवक आहे. एका जनार्दनी (संत एकनाथ) म्हणतात की, मी सद्गुरूंचे स्तवन करून, कोणत्याही मूल्याशिवाय (मोलाविण) हे नामस्मरणाचे दुकान थाटले आहे.
पहिला भाग सर्व भाग (अनुक्रमणिका) भाग 2 (पुढे)