॥ जय जय विठ्ठल रखुमाई ॥ एकनाथ गाथा - भाग 4 (गर्गाचार्य)
भाग 4

सार्थ एकनाथ गाथा : गर्गाचार्य

संत एकनाथ महाराजांच्या गर्गाचार्यातील अभंग आणि त्यांचा सार्थ मराठी भावार्थ.

॥ अभंग ५ ॥ अभंग रचना
व्रजात कोणे एक वेळेशी । आले गर्गाचार्य ऋषी । त्यासी दाखवितां कृष्नासी । चिन्हें बोलतां झाला ॥१॥
यशोदेबाई ऐक पुत्राची । लक्षणे ॥धृ ॥
मध्ये मुख्य यशोदा बाळा । सन्मुख रोहिणी वेल्हाळा । भोवंता गोपिकांचा पाळा । त्या गोपाळा दाखविती ॥२॥
करील दह्मा दुधाची चोरी । भोगिल गौळियांच्या पोरी । सकळ सिंदळांत चौधरी । निवडेल निलाजरा ॥३॥
चोरुनी नेईल त्यांची लुगडीं । त्यांचे संगे घेईल फुगडी । मेळवुनी गोवळ गडी । सुगडी फोडी शिंकींची ॥४॥
पांडव राजियाचे वेळीं । काढील उष्टया पात्रावळी । ढोरें तुमच्या घरची वेळीं । निवडेल निलाजरा ॥५॥
यावरी कलवंडतील झाडें । लत्ता खळाळ हाणील घोडे । महा हत्ती धритьा सोंडे । परी ती विघ्रे मावळतीं ॥६॥
यावरी गाडा एक पडावा । अथवा डोहामाजीं बुडावा । वावटुळीनें उडुनी जावा । सांपडावा वैरियाला ॥७॥
कारण सच्चिदानंदाचें । बीज नोहे हें नंदाचें । जन्मांतर गोविंदाचें । नव्हें कथिल्य मथिल्यांचे ॥८॥
हृदयीं श्रीवत्सलांछन । ब्राह्मणलत्तेचें भूषण । हा होईल ब्राह्मणा जन । एका जनार्दनीं घरींचा ॥९॥
एकदा व्रजभूमीत (गोकुळात) कुलगुरू गर्गाचार्य ऋषी आले. यशोदेने जेव्हा त्यांना कृष्णाला दाखवले, तेव्हा त्याच्या अंगावरील चिन्हे पाहून ते त्याचे भविष्य व लक्षणे सांगू लागले. मध्यभागी यशोदा आपले बाळ घेऊन बसली होती, समोर रोहिणी माता आणि अवतीभोवती गोपिकांचा समुदाय होता, ज्यांच्यामध्ये ते गर्गाचार्य त्या गोपाळाची लक्षणे सांगत होते. ते म्हणाले, "हा यशोदेचा बाळ पुढे जाऊन दही-दुधाची चोरी करेल, गवळ्यांच्या पोरींशी लीळा करेल, आणि सर्व खोडकरांमध्ये हा प्रमुख (चौधरी) ठरेल. हा गोपिकांची वस्त्रे (लुगडी) चोरून नेईल, त्यांच्यासोबत फुगड्या खेळेल आणि आपल्या गोपाळ सख्यांना गोळा करून शिंक्यावरील दह्याची सुबक मडकी (सुगडी) फोडेल. पुढे पांडवांच्या राजसूय यज्ञाच्या वेळी हा स्वतः तिथल्या उष्ट्या पत्रावळी काढण्याचे सेवाकार्य करेल आणि तुमच्या घरची ढोरे (गाई) राखणारा हा गुराखी होईल. याच्यावर झाडे उन्मळून पडतील (यमलार्जुन उद्धार), घोडा (केशी असुर) याला लाथा मारून मारण्याचा प्रयत्न करेल, आणि मोठा हत्ती (कुवलयापीड) याला सोंडेत पकडेल, पण ही सर्व संकटे (विघ्ने) आपोआप नष्ट होतील. याच्यावर कधी गाडा उलटून पडेल (शकटासूर), तर कधी हा यमुनेच्या डोहात बुडेल (कालिया मर्दन), कधी वावटळीच्या रूपात (तृणावर्त) उडून जाईल आणि शत्रूच्या तावडीत सापडल्यासारखा वाटेल; पण हा स्वतः सच्चिदानंद असल्याने याचे काहीही वाकडे होणार नाही. हा केवळ नंदाचा पुत्र नाही, तर हा जन्मांतराचा विधाता गोविंद आहे; हा केवळ सांगण्या-बोलण्यापलीकडचा आहे. याच्या हृदयात श्रीवत्सलांछन हे चिन्ह आहे आणि भृगू ऋषींच्या पायाच्या लाथेचे भूषण आहे. हा ब्राह्मणांचा आणि भक्तांचा प्रतिपालक होईल." संत एकनाथ म्हणतात की, हा परमात्मा तर जणू आपल्या घरचाच होऊन राहिला आहे.
भाग 3 सर्व भाग (अनुक्रमणिका) भाग 5 (पुढे)