सार्थ एकनाथ गाथा : गौळणी

सर्व गवळणी एकत्र येऊन घराच्या दरवाजापाशी (दारवटी) दबा धरून बसतात आणि विचार करतात की, आज या कृष्णचोराला घरामध्ये नक्कीच रंगेहाथ पकडायचे. पण तो कधी येतो आणि कधी निघून जातो, त्याची ही माया (माव) कोणालाच समजत नाही; गवळणी त्याला पकडण्याची व्यर्थ हौस (हांव) धरतात. पाच, सात किंवा बारा जणी एकत्र गोळा होऊन अगदी टकमक पाहत पहारा देतात, पण तो कोणाच्याच हाती लागत नाही. संत एकनाथ म्हणतात की, ज्या परमात्म्याचे मोठे मोठे योगी रात्रंदिवस ध्यान करतात, तो अशा युक्तीने गवळणींना कसा बरे सापडणार?

मोठे मोठे योगी रात्रंदिवस (अहर्निशी) तपश्चर्या आणि साधना करतात, तरीही ज्या भगवंताचे अथांग महिमान त्यांना पूर्णपणे समजत नाही, तोच हा श्रीहरी आज गोकुळात लहान बाळाचा वेष घेऊन गवळ्यांच्या पोरांसोबत अगदी साध्या-सोप्या पद्धतीने खेळत आहे. संत एकनाथ म्हणतात की, मुनीजन ज्याचे ध्यान करताना विस्मित (तटस्थ) होऊन जातात, त्या वनमाळी श्रीकृष्णाचे हे मानवी रूप आणि अगाध महिमान समजणे खरोखरच कठीण आहे.

तो कृष्ण काही केल्या हातात सापडत नाही, त्यामुळे गवळणींच्या मनाची तळमळ वाढते आणि त्या व्याकुळ (विव्हळ) होतात. त्याला पकडण्यासाठी त्या सर्वजणी एकत्र बसतात आणि तो दिसताच धावतात, पण तो कधी कोणाच्या हाताला लागतच नाही (नेणवे). त्या सर्व मिळून मुख्य दरवाजा अडवून बसतात, तरीही तो कधी आत आला आणि कधी बाहेर गेला, हे कोणालाच कळत नाही. संत एकनाथ म्हणतात की, तो कोणालाच पकडता येत नाही, त्यामुळे गवळणींनी नंदाच्या घरी जाऊन केलेला गाजावाजा (बोभाट) किंवा तक्रार पूर्णपणे व्यर्थ आणि खोटी ठरते.