सार्थ एकनाथ गाथा : लपंडाई

एक गोपी किंवा साधक कृष्णाला म्हणतो, "हे कृष्णा, मी तुझ्यासोबत लपंडाव कसा खेळू? कारण तुला तर अनंत डोळे (लोचन) आहेत, तू सर्वव्यापी आहेस. अशा स्थितीत मी कोणत्या ठिकाणी जाऊन लपावे? मी कुठेही गेले तरी तुझी नजर माझ्यावरच असते." हे कान्होबा, तू मला तुझ्या आत्मस्वरूपाची खरी खूण पटवून दे. मी जर मायेच्या किंवा ममतेच्या पोटी लपायला गेले, तर तिथेही तुझीच दिव्य दृष्टी हजार असते; मग तुझ्यापासून लपण्याची गोष्टच कशी करावी? कारण तुझे पाहणे माझ्या पाठीशी सदैव लागलेले आहे. मी डोंगर-दऱ्यात, गुहेत किंवा अंधाऱ्या कोपऱ्यात (कडवशात) जाऊन लपले, तरी तिथेही तुझाच ठसा उमटलेला दिसतो. संत एकनाथ म्हणतात, हा परमात्मा माझ्या इतका जवळ (सरिसा) आहे की, त्याच्या या सर्वव्यापी रूपामुळे माझी त्याच्यापासून लपण्याची किंवा हा खेळ खेळण्याची सर्व आशाच मावळली आहे; कारण तो सर्वत्र भरलेला आहे.

माणसाला उपदेश करताना महाराज म्हणतात, "हा परमेश्वर जगात उघडपणे सर्वत्र दिसत असताना, अरे माणसा, तू अज्ञानामुळे आपले डोळे का मिटून घेत आहेस? डोळे मिटून लपंडाव खेळता खेळता, तू एक दिवस अचानक काळाच्या (मृत्यूच्या) जबड्यात पडशील." प्रपंचाचा हा खोटा लपंडाव खेळू नकोस; कारण ज्या संसाराच्या गड्यांवर (नातेवाइंकांवर) तू विश्वास ठेवतोस, ते संकट समयी तुला सोडून पळून जातील आणि तू शेवटी तोंडघशी पडशील. उगाच अज्ञानाचे डोळे झाकून स्वतःला आंधळा का बनवतोस? संसारातील हा माया आणि मोहाचा छंद आता सोडून दे. संत एकनाथ म्हणतात, जर तू देवाच्या चरणी शरण गेलास तरच हा संसाराचा लपंडावाचा खेळ संपेल; नाहीतर या मोहात असा काही अडकून पडशील की अंतकाळी तुझ्यासाठी कोणीही हळहळ व्यक्त करणार नाही.