सार्थ एकनाथ गाथा : गोपांचे खेळ

हा संपूर्ण प्रपंच म्हणजे देवाचा एक खेळ आहे. भगवंताने या संसाराचा एक मोठा खेळ मांडला आहे. या खेळात त्याने पंचप्राणांचे वेगवेगळे सवंगडी (मित्र) वाटून दिले आहेत आणि त्या खेळात 'जीव' आणि 'शीव' (परमात्मा) अशी नावे ठेवली आहेत. संत एकनाथ म्हणतात, देवाने हा मायेचा खेळ इतका गमतीशीर मांडला आहे की, जो मनुष्य खरा शहाणा (ज्ञानी) असतो, तो या संसाराच्या खेळात कधीही अडकून (गुंतून) पडत नाही, तर तो यातून मुक्त होतो.

कान्हांने यमुनेच्या तीरावर सर्व गोपाळ सवंगड्यांना एकत्र करून एक सुंदर खेळ मांडला आहे. खेळासाठी मुलांचे दोन गट पडले असून, एका गटात स्वतः रामकृष्ण (कृष्ण आणि बलराम) प्रमुख झाले आहेत. ते सर्वजण मिळून विटीदांडू, चेंडू-फळी, भोंवरा आणि लगोऱ्या असे अनेक खेळ मनसोक्त खेळत आहेत. संत एकनाथ म्हणतात, कृष्ण गोपाळांसोबत वरवर हा सामान्य खेळ खेळत असला, तरी त्यामागील अध्यात्मिक आणि आनंदाची खरी खूण केवळ संतांनाच ठाऊक आहे.