सार्थ एकनाथ गाथा : चेंडूफळी

पाच ज्ञानेंद्रिये आणि सात धातूंचे सवंगडी एकत्र मिळून हा प्रपंचाचा 'चेंडूफळीचा' खेळ खेळत आहेत. परंतु, माणसाने हा खेळ खेळताना सद्गुरूंच्या उपदेशाचा चेंडू नीट झेलला पाहिजे; अत्यंत विचारपूर्वक हा भक्तीचा खेळ खेळा, जेणेकरून तुम्ही काळाच्या (मृत्यूच्या) प्रवाहात वाहून जाणार नाही. (जुनी कानडी संख्यावाचक रूपके वापरून महाराज म्हणतात) एक, दोन, तीन, चार असे अनेक गडी (विकार) जरी गोळा झाले, तरी तुम्ही विवेक ठेवा. संत एकनाथ म्हणतात, सद्गुरू जनार्दनांच्या चरणी अनुपम अशी भक्तीची गोडी धरा, ज्याने जीवनाचे सार्थक होईल.

हा आत्मा म्हणजे सहज चेंडू असून बुद्धी ही समान फळी आहे; जो या खेळात सद्गुरूंच्या उपदेशाचा चेंडू अचूक झेलतो, तोच खरा श्रेष्ठ खेळाडू (बळी) होय. म्हणूनच हे भावांनो, सद्गुरूंचे वचनरूपी शब्द अत्यंत आदराने मनात झेला. आपले सर्व गडी (इंद्रिये) स्वाधीन ठेवून येणाऱ्या संकटांकडे सावधपणे पहा. जो साधक आपले ध्येय आणि लक्ष पक्के जाणतो, तो कधीही परमार्थातून मागे फिरत नाही. खेळताना एका सवंगड्याने दुसऱ्या सवंगड्यावर (लौकिक माणसांवर) अवलंबून राहू नये, तर स्वतःच्या आत्मबळावर भक्तीची कास धरली पाहिजे. जो मनुष्य अहंकाराच्या (अभिमानाच्या) आहारी जातो, तो या परमार्थाच्या खेळाच्या बाहेर पडतो; त्याच्या हातातून मोक्षाची संधी जाते आणि मग तो शेवटी व्यर्थ रडत बसतो. संत एकनाथ म्हणतात, माझी एकच स्पष्ट सांगणे आहे की, जो खरा भाविक (भावार्थी) असतो, तो सद्गुरूंच्या वचनांचे तंतोतंत पालन करून उद्धरून जातो.