नवरात्री २०२६ — तारीख व घटस्थापना मुहूर्त
* अचूक मुहूर्त आपल्या शहरानुसार काही मिनिटे पुढे-मागे होऊ शकतो — प्रकाशित करण्याआधी एकदा स्थानिक पंचांगावरून वेळ पडताळून घ्या.
शारदीय नवरात्रीचे महत्त्व
शारदीय नवरात्री हा आश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या प्रतिपदेपासून सुरू होणारा नऊ रात्रींचा पवित्र उत्सव आहे. देवी भागवत व दुर्गा सप्तशतीनुसार, महिषासुर नावाच्या बलाढ्य राक्षसाने त्रिलोकात हाहाकार माजवला होता, तेव्हा सर्व देवतांनी आपापली शक्ती एकवटून आदिशक्ती दुर्गा देवीला जन्म दिला. देवीने नऊ दिवसांच्या भीषण युद्धानंतर महिषासुराचा वध करून सृष्टीचे रक्षण केले, आणि दहाव्या दिवशी विजयादशमी (दसरा) साजरी केली जाते.
या नऊ दिवसांत देवीच्या नऊ रूपांची (नवदुर्गा) क्रमाने पूजा केली जाते. प्रत्येक रूप हे स्त्रीशक्तीच्या एका विशिष्ट पैलूचे प्रतीक आहे — सृजन, तप, धैर्य, ज्ञान आणि अंतिम विजय. वाईटावर चांगल्याचा विजय हाच या उत्सवाचा गाभा आहे.
घरच्या घरी घटस्थापना कशी करावी?
- पूर्वतयारी: स्नान करून पूजाघर स्वच्छ करावे आणि एक चौरंग किंवा पाट मांडावा.
- सप्तधान्य पेरणी: मातीच्या रुंद पात्रात सात प्रकारचे धान्य (सप्तधान्य) पसरावे.
- कलश स्थापना: त्यावर पाण्याने भरलेला तांब्या/कलश ठेवावा, त्यात आंब्याची पाने व सुपारी, नाणे टाकावे.
- नारळ बांधणी: कलशावर लाल वस्त्र गुंडाळलेला नारळ ठेवावा.
- देवीची स्थापना: कलशाशेजारी देवीची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापित करून दिवा प्रज्वलित करावा.
- संकल्प: नऊ दिवस अखंड दिवा तेवत ठेवण्याचा व नित्य पूजेचा संकल्प करावा.
नवरात्री २०२६ — नऊ दिवसांचा कॅलेंडर
| दिवस | तारीख | देवीचे रूप |
|---|---|---|
| १ | रवि, ११ ऑक्टोबर | शैलपुत्री |
| २ | सोम, १२ ऑक्टोबर | ब्रह्मचारिणी |
| ३ | मंगळ, १३ ऑक्टोबर | चंद्रघंटा |
| ४ | बुध, १४ ऑक्टोबर | कुष्मांडा |
| ५ | गुरु, १५ ऑक्टोबर | स्कंदमाता (ललिता पंचमी) |
| ६ | शुक्र, १६ ऑक्टोबर | कात्यायनी |
| ७ | शनि, १७ ऑक्टोबर | कालरात्री |
| ८ | रवि, १८ ऑक्टोबर | महागौरी (दुर्गाष्टमी) |
| ९ | सोम, १९ ऑक्टोबर | सिद्धिदात्री (महानवमी) |
| १० | मंगळ, २० ऑक्टोबर | विजयादशमी (दसरा) |
प्रत्येक देवीचे स्वरूप, कथा, मंत्र आणि दिवसागणिक नैवेद्य याबद्दल सविस्तर वाचण्यासाठी आमचा नवदुर्गा: ९ रूपे, कथा व भोग हा स्वतंत्र लेख जरूर वाचा.
संबंधित वाचन
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्र.१ यंदा (२०२६) नवरात्री कधी सुरू होते आणि घटस्थापना कधी आहे?
उत्तर: यंदा शारदीय नवरात्री रविवार, ११ ऑक्टोबर २०२६ रोजी घटस्थापनेने सुरू होते आणि मंगळवार, २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी विजयादशमी (दसरा) ला संपते.
प्र.२ घटस्थापनेचा शुभ मुहूर्त कोणता?
उत्तर: प्रातःकाळचा मुहूर्त साधारण सकाळी ६:१९ ते १०:११ या वेळेत असतो, तर त्या दिवशीचा अभिजित मुहूर्त सकाळी ११:४४ ते दुपारी १२:३१ या वेळेत असतो. आपल्या शहरानुसार वेळेत काही मिनिटांचा फरक असू शकतो.
प्र.३ नवरात्रीचे नऊ दिवस कोणत्या देवींना समर्पित आहेत?
उत्तर: शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चंद्रघंटा, कुष्मांडा, स्कंदमाता, कात्यायनी, कालरात्री, महागौरी आणि सिद्धिदात्री या नवदुर्गेच्या नऊ रूपांची क्रमाने पूजा केली जाते.
प्र.४ यंदा दसरा (विजयादशमी) कधी आहे?
उत्तर: यंदा विजयादशमी (दसरा) मंगळवार, २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी आहे.
प्र.५ नवरात्रीचा उपवास किती दिवस ठेवावा?
उत्तर: प्रत्येकाची पद्धत वेगळी असते — काही भाविक संपूर्ण नऊ दिवस उपवास करतात, तर काही फक्त पहिल्या व शेवटच्या दिवशी उपवास करतात. दोन्ही पद्धती प्रचलित व योग्य मानल्या जातात.