येऊनि जरासंधाप्रती । वीर प्रतिज्ञा बोलती । धनुष्यें वाइली हातीं । रणीं ख्याती लावुनी ॥ १ ॥
जरासंधाकडे येऊन सर्व वीर हातांत धनुष्ये धरून प्रतिज्ञा बोलू लागले आणि रणांगणात स्वतःचा पराक्रम दाखवण्यासाठी तयार झाले.
आमुच्या बाणांची प्रौढी । केवीं साहतील बापुडीं । नेणती युद्धाची परवडी । रणनिरवडी माराची ॥ २ ॥
"आमच्या बाणांचा प्रचंड प्रभाव त्या बिचाऱ्या यादवांना कसा सहन होणार? त्यांना युद्धाची रीत आणि रणांगणातील भयंकर मारा माहीतच नाही."
यादवांचे बळ तें किती । आम्हां सन्मुख केवीं राहाती । नोवरी सांडूनियां पळती । महारथी लोटले ॥ ३ ॥
"यादवांची ताकद तरी किती? ते आमच्यासमोर कसे टिकणार? ते नवरीला सोडून पळून जातील!" असे म्हणत सर्व महारथी पुढे सरसावले.
आचांगळी अधिक शब्द । ऎकून उठिला वीर गद । कोपे खवळाला हलायुध । रणमद चालिला ॥ ४ ॥
शत्रूंचे हे अवाजवी आणि उद्धट शब्द ऐकून शूर वीर गद पुढे आला आणि बलरामाला (हलायुध) युद्धाचा प्रचंड राग आला.
रागें पेटला प्रबळ । घेतलें नंगर मुसळ । नेत्रींहूनी निघती ज्वाळ । परदळ खळबळलें ॥ ५ ॥
तो क्रोधाने पेटून उठला, त्याने नांगर आणि मुसळ हाती घेतले. त्याच्या डोळ्यांतून आगीच्या ज्वाला निघू लागल्या आणि शत्रूचे सैन्य खळबळून उठले.
सैन्य आटीत हलायुध । देखोनि चालिला जरासंध । त्यावरी उठावला वीर गद । द्वंद्वयुद्ध मांडिलें ॥ ६ ॥
बलरामाला शत्रूचे सैन्य मारताना पाहून जरासंध पुढे धावला; पण त्याच्यावर वीर गद तुटून पडला आणि दोघांमध्ये द्वंद्वयुद्ध सुरू झाले.
महावीर बळीभद्र । म्हणोनि चालिला दंतवक्र । त्यावरी उठावला सात्त्विक वीर । येर येरां पडखळले ॥ ७ ॥
"बलराम मोठा महावीर आहे" असे मानून वक्रदंत (दंतवक्र) त्याच्यावर चालून गेला; पण त्याच्यावर सात्यकी (सात्त्विक) धावून आला आणि ते एकमेकांना भिडले.
दोघां झाली दृष्टादृष्टी । घडघडिल्या चक्रवाटी । वोढल्या धनुष्यांच्या मुष्टी । दोघे हठी महावीर ॥ ८ ॥
दोघांची नजरानजर झाली, रथांची चाके घडघडली, धनुष्याची प्रत्यंचा ताणली गेली आणि हे दोन्ही हट्टी महावीर युद्धाला जुंपले.
रागें पौंड्रकें चालिल । त्यावरी कृतवर्मा लोटला । रथ रथेंसीं झगटला । गुण सुटला धनुष्याचां ॥ ९ ॥
क्रोधाने पौंड्रक राजा चालून आला, तेव्हा त्याच्यावर कृतवर्मा धावून गेला. रथाला रथ आदळला आणि धनुष्यातून बाण सुटू लागले.
बाण ओढूनिया ओढी । कृतवर्मा सवेग सोडी । पौंड्रकाचा ध्वज तोडी । पताका पाडी महीतळीं ॥ १० ॥
कृतवर्म्याने वेगाने बाण ओढून सोडला आणि पौंड्रकाचा गरुडध्वज तोडून त्याची पताका जमिनीवर पाडली.
ध्वज तोडिला देखोनी । वेगें विंधिला सहा बाणीं । हातींचें धनुष्य तोडूनी । पाडिला धरणी कृतवर्मा ॥ ११ ॥
आपला ध्वज तोडलेला पाहून पौंड्रकाने सहा बाण मारले आणि कृतवर्म्याचे हातातील धनुष्य तोडून त्याला जमिनीवर पाडले.
कृतावर्मा वीर अंगें । रथावरी चढला वेगें । धनुष्य बाहूनियां रागें । बाण अनेगेम वर्षला ॥ १२ ॥
पण कृतवर्मा लगेच रथावर चढला, त्याने दुसरे धनुष्य उचलले आणि क्रोधाने बाणांचा प्रचंड वर्षाव केला.
पौंड्रक बाणांते तोडित । बाणामागें बाण सोडित । अलक्ष लक्षूनि भेदित । वीर विख्यात कृतवर्मा ॥ १३ ॥
पौंड्रक ते बाण तोडत होता, पण विख्यात वीर कृतवर्मा एकामागोमाग एक बाण सोडून शत्रूला भेदत होता.
हातीं घेऊन तीन बाण । धगधगित अतिदारुण । पौंड्रका तुझा घेईन प्राण । वेगीं विंदान पाहें माझें ॥ १४ ॥
कृतवर्म्याने अत्यंत तेजस्वी नि भयंकर असे तीन बाण हातात घेऊन गर्जना केली, "पौंड्रका, आता मी तुझा प्राण घेतो, माझे युद्धकौशल्य पाहा!"
पौंड्रक निवारण करी । परी ते निवार अनिवार भारी । एक सारथियात मारी । दोन उरीं आदळले ॥ १५ ॥
पौंड्रकाने ते बाण रोखण्याचा प्रयत्न केला, पण ते अत्यंत तीव्र होते. एका बाणाने सारथ्याला मारले आणि दोन बाण थेट पौंड्रकाच्या छातीत रुतले.
बाण भेदिले सपिच्छेंसीं । पौंड्रक पाडिला धरणीसी । मूर्च्छना दाटली त्या कैसी । देहभावासी विसरला ॥ १६ ॥
पंखांसहित बाण छातीत रुतल्यामुळे पौंड्रक रथावरून जमिनीवर कोसळला आणि मूर्च्छित होऊन देहभान विसरला.
पौंड्रक पडिला मूर्च्छित । तंव धांविन्नला विदूरथ । त्यातें अक्रूर त्वरित । पाचारीत रणभूमी ॥ १७ ॥
पौंड्रक पडताच विदूरथ राजा धावून आला, तेव्हा अक्रूराने त्याला रणभूमीत आव्हान दिले.
अक्रूर वीर अति गाढा । रथ आडवा रथापुढां । घालोनि उठिला वेगाढा । बळें मेढा वोढिला ॥ १८ ॥
श्रेष्ठ वीर अक्रूराने आपला रथ विदूरथाच्या रथासमोर आडवा घातला आणि ताकदीने प्रत्यंचा ओढून युद्ध मांडले.
तुझें नांव तंव अक्रूर । दारुण योद्धा नव्हेसी क्रूर । तुज कोण गणील वीर । रणीं धीर न धरवे ॥ १९ ॥
विदूरथ म्हणाला, "तुझे नाव तर 'अक्रूर' (कठोर नसलेला) आहे, तू काही क्रूर योद्धा नाहीस! तुला कोण वीर मानणार? तुला युद्धात धीर धरता येणार नाही."
जयासी नाहीं वीरवृत्ती । तयासी अक्रूर गा म्हणती । तुजसी युद्ध तें किती । बाण शितीं लाविला ॥ २० ॥
"ज्याच्याकडे वीरवृत्ती नसते त्यालाच अक्रूर म्हणतात. तुझ्याशी काय युद्ध करायचे?" असे म्हणत त्याने तीक्ष्ण बाण धनुष्याला लावला.
तुझिये ह्रदयींची क्रूरता । समूळ बाणीं मी छेदिता । पाहें माझी अक्रूरता । मदगर्विता झाडीन ॥ २१ ॥
अक्रूर म्हणाला, "तुझ्या हृदयातील क्रूरता मी बाणांनी नष्ट करतो! आता माझी अक्रूरता पाहा, तुझा सर्व गर्व मी उतरवतो."
सुटले दोघांचेही बाण । अति झणत्कारें वाजती गुण । बाणीं गगन झालें पूर्ण । सूर्यकिरण झांकुळले ॥ २२ ॥
दोघांचेही बाण सणसणत सुटले, धनुष्याची प्रत्यंचा वाजली आणि बाणांच्या गर्दीने सूर्यकिरण झाकले जाऊन आकाश भरून गेले.
मेघामाजी विजु तळपती । तैशा भाली झळकताती । बाण बाणां आदळती । तिडक्या उठती अंतराळीं ॥ २३ ॥
ढगांमध्ये जशी वीज चमकते, तशा बाणांच्या भाल्या चमकत होत्या. बाण एकमेकांवर आदळून आकाशात ठिणग्या उडत होत्या.
षड्विकार साही बाण । अक्रूरावरी घाली दारुण । येरीं निर्विकर लक्ष साधून । बाणीं बाण निवारिले ॥ २४ ॥
विदूरथाने काम-क्रोधादी सहा विकारांसारखे सहा भयंकर बाण अक्रूरावर सोडले, पण अक्रूराने अत्यंत शांतपणे अचूक बाण मारून ते सर्व बाण उडवून लावले.
तिखट उर्मीचिया भाली । सवेंचि विदूरथ घाली । घायें करीन अबोध भुली । गर्जून बोलीं विंधित ॥ २५ ॥
विदूरथाने लगेच तीक्ष्ण भाल्याचा प्रहार केला आणि गर्जना केली, "एकाच घावात तुला बेशुद्ध करतो!"
काढिला निजबोधकुर्हाडा । गुणी लावूनि लोटिला पुढां । भालीसहित तोडिला मेढा । गाढा धनुर्वाडा अक्रूर ॥ २६ ॥
पण श्रेष्ठ धनुर्धारी अक्रूराने आत्मज्ञानासारखा तीक्ष्ण बाण मारून विदूरथाचा भाला आणि त्याच्या रथाचा लाकडी मेढाच तोडून टाकला.
घेऊनि क्रोधाचा भाला । रथावरून तो उडाला । निश्चळ निजशांतीं विंधिला । भाला तोडिला माझारीं ॥ २७ ॥
मग विदूरथाने क्रोधाने दुसरा भाला हातात घेऊन रथावरून उडी मारली, पण अक्रूराने शांतचित्ताने बाण मारून तो भाला वाटेतच तोडला.
गुप्त होती वासनासुरी । हाणो धांविन्नला उरावरी । स्वानुभवाची भाली खरी । धीरें निर्धारी विंधिली ॥ २८ ॥
जेव्हा विदूरथ कटार घेऊन अक्रूराच्या छातीवर धावून आला, तेव्हा अक्रूराने अत्यंत धैर्याने स्वानुभावाची भाली मारून त्याला रोखले.
भाळीं आदळली सत्राणें । विदूरथ झणाणिला तेणें । सुरी उडविली कोणे मानें । गेली गगना दिसेना ॥ २९ ॥
अक्रूराचा बाण इतक्या जोरात बसला की विदूरथ सुन्न झाला आणि त्याच्या हातातील कटार उडून आकाशात गायब झाली.
बाण अव्यय काढिला । गुणीं अवगुणाचें जोडिला । अक्रूरें कानाडीं ओढिला । उडविला ही विदूरथ ॥ ३० ॥
अक्रूराने कानापर्यंत प्रत्यंचा ओढून असा श्रेष्ठ बाण सोडला की त्याने विदूरथाला रथासहित उडवून दिले.
बाप अक्रूर वीरराणा । कोणे नेटे सोइले बाणा । रथासहित उडविला गगना । रणप्रदक्षिणा करविली ॥ ३१ ॥
अक्रूर वीरराणा खरोखरच महान! त्याने अशा ताकदीने बाण सोडला की विदूरथ रथासहित आकाशात उडाला नि त्याला रणांगणाची प्रदक्षिणा घडली.
बाण भेदिला जिव्हारीं । विदूरथ पडिला धरणीवरी । डोळां लागली अर्धचंद्री । जेवीं खेचरी योगिया ॥ ३२ ॥
बाण जिव्हारी बसल्यामुळे विदूरथ जमिनीवर पडला. त्याची दृष्टी जणू योग्यासारखी कपाळाच्या मध्यभागी स्थिर झाली.
श्वफल्क सात्यक चक्रदेव । कंकसारणादि यादव । यांवरी उठावले राजे सर्व । अंगवंगादि कलिंग ॥ ३३ ॥
श्वफल्क, सात्यकी, चक्रदेव, कंक आणि सारण या यादव वीरांवर अंग, वंग आणि कलिंग देशाचे राजे धावून आले.
बाण सणासणां सूटती । खड्गे खणखणा वाजती । रथ रथांसी आदळती । वीर गर्जत सिंहनादें ॥ ३४ ॥
बाण सणसणत सुटू लागले, तलवारी खणाखण वाजू लागल्या, रथ रथांवर आदळू लागले आणि वीर सिंहगर्जना करू लागले.
रणीं उठिला लोहधुळोरा । तेणें चालों न शके वारा । रणमद चढलासे वीरां । येर येरां हांकिती ॥ ३५ ॥
रणांगणात शस्त्रांची नि धुळीची इतकी प्रचंड धूळ उडाली की वाराही थबकला. वीरांना युद्धाचा मोठा आवेश चढला होता.
बाण बाणांसी आदळती । घायीं तिडकिया उठती । तेणें पिसारे पेट घेती । बाण जळती अंतराळीं ॥ ३६ ॥
बाण एकमेकांवर आदळल्यामुळे अशा ठिणग्या उडाल्या की बाणांचे पिसारे पेट घेऊन आकाशातच बाण जळून गेले.
करूषें घेऊनि बाण नव । वेगीं विंधिल चक्रदेव । बाणासरसी घेऊनि धांव । रथावरूनि आसुडिला ॥ ३७ ॥
करूष राजाने नऊ बाण मारून चक्रदेवाला भेदले आणि धाव घेऊन त्याला रथावरून खाली खेचले.
चक्रदेवें लवडसवडी । कारूषावरी घातली उडी । येरू सांपडला रथाबुडीं । बुद्धि गाढी तेणें केली ॥ ३८ ॥
चक्रदेवाने लगेच सावरून कारूष राजावर उडी मारली; कारूष रथाखाली सापडला, पण त्याने चतुराई दाखवली.
अंग चुकवूनि वेगेंसीं । चक्रदेव धरिला केशीं । थडक हाणोन उराशीं । कारूषासीं पाडिले ॥ ३९ ॥
चक्रदेवाने स्वतःचा बचाव करत कारूषाचे केस पकडले आणि त्याच्या छातीवर जोराची थडक मारून त्याला खाली पाडले.
गजारूढ पैं विख्यात । अंगरायें पेलिला हस्त । चक्रदेवाचा मोडिला रथ । वीरां खस्त करीतसे ॥ ४० ॥
हत्तीवर बसलेल्या प्रख्यात अंगराजाने आपला हात पेलून प्रहार केला आणि चक्रदेवाचा रथ मोडून टाकला.
अंग योद्धा महाबळी । रथ रगडी गजातळीं । यादवसेना मंडळी । रणरांगोळी करूं आला ॥ ४१ ॥
महाबली अंगराजा आपल्या हत्तीखाली यादवांचे रथ चिरडू लागला आणि यादवांच्या सैन्याची रांगोळी करू लागला.
यादवामाजी कंक बळी । रागें करीत उठिला होळी । अंगासी हाणोनि कपाळीं । गजासहित मारिला ॥ ४२ ॥
हे पाहून यादवांपैकी बलवान कंक क्रोधाने उठला आणि त्याने अंगराजाच्या कपाळावर असा प्रहार केला की त्याला हत्तीसह मारून टाकले.
कलिंगसैन्यावरी देख । रागें उठिला सात्यक । वीर मारिले अनेक । रणीं सैनिक पाडिले ॥ ४३ ॥
कलिंग देशाच्या सैन्यावर सात्यकी क्रोधाने तुटून पडला आणि त्याने अनेक शत्रू वीरांना टिपून मारले.
कोप आला कलिंगासी । सात्यकी विंधिला बाणें विसीं । एकचि बाणें तोडूनि त्यांसी । कलिंगासी पाचारिलें ॥ ४४ ॥
कलिंगाला राग आला, त्याने सात्यकीवर वीस बाण सोडले; पण सात्यकीने एकाच बाणाने ते सर्व कापून कलिंगाला आव्हान दिले.
गुणीं लावूनि कुर्हाडा । मुकुट पाडूनि तोडिला मेढा । धनुष्य घेऊनि उठिला वेगाढा । कलिंग गाढा कोपला ॥ ४५ ॥
सात्यकीने बाण मारून कलिंगाचा मुकुट पाडला नि रथाचा मेढा तोडला; त्यामुळे कलिंग अत्यंत रागावला.
रथ विंधिला मकरतोंडीं । सवेंचि दोन्ही चाकें फोडी । पाडली सट्यकिची मुरकुंडी । बाणीं वितंडीं विंधिला ॥ ४६ ॥
कलिंगाने सात्यकीच्या रथावर बाण मारून त्याची दोन्ही चाके फोडली आणि बाणांचा वर्षाव करून त्याला अडचणीत आणले.
सात्यकी वीर जगजेठी । पडत पडतां सवेंचि उठी । गदा घेऊनियां मुष्टी । कलिंग दृष्टी सूदला ॥ ४७ ॥
पण जगज्जेता सात्यकी पडता पडता लगेच उठला आणि हातात गदा धरून कलिंगावर धावून गेला.
सव्य अपसव्य घोवंडी गदा । न धरत पातला तो योद्धा । कलिंगें तोडिली ते गदा । सात्यकी क्रोधा चढिन्नला ॥ ४८ ॥
डाव्या-उजव्या बाजूने गदा फिरवत सात्यकी पुढे आला, पण कलिंगाने बाणाने ती गदा तोडली; ज्यामुळे सात्यकी अधिकच खवळला.
घेऊनि रथाचा पैं आंख । वेगें धांविन्नला सन्मुख । कोपें होणों आला सात्यक । येरें मस्तक चुकविला ॥ ४९ ॥
सात्यकीने रथाचा आस (आंख) हातात घेतला नि तो कलिंगावर धावला; त्याने मारलेला प्रहार कलिंगाने मस्तक बाजूला करून चुकवला.
रथाखाली घातली उडी । आंग चुकविलें रथाबुडीं । कलिंगाचा रथ मोडी । चारी घोडीं मारिलीं ॥ ५० ॥
सात्यकीने रथाखाली उडी मारून स्वतःचा बचाव केला आणि कलिंगाचा रथ मोडून त्याचे चारी घोडे मारून टाकले.
वंगराजा रणप्रवीण । कोपें चालिला घेऊनि बाण । त्यावरी उठावला सारण । युद्ध दारुण तेथे जालें ॥ ५१ ॥
युद्धात प्रवीण असलेला वंगराजा बाण घेऊन धावला, तेव्हा त्याच्यावर सारण चालून गेला आणि तेथे भयंकर युद्ध झाले.
भोंवता बाणांचा वळसा । सैन्य पाडिलें धारसा । बाण भेदिले सपिच्छा । वंग त्रासा पावला ॥ ५२ ॥
सारणाने बाणांचा असा वेढा घातला की शत्रूचे सैन्य कापून काढले. पंखांसहित बाण रुतल्यामुळे वंगराजा त्रस्त झाला.
सारणें थोर केला मारु । सारथीं जाणि मारिले वारु । बाणीं भेदिले रहंवरु । आणि दळभारू झोडिला ॥ ५३ ॥
सारणाने मोठा प्रहार करून वंगराजाचा सारथी नि घोडे मारले, त्याचा रथ भेदला नि सैन्याला झोडपून काढले.
विरथ केला वंगराजा । सवेंचि चढे पट्टगजा । धनुष्य वाहोनियां वोजा । बाण पैंजा घेतले ॥ ५४ ॥
रथ नष्ट झाल्यावर वंगराजा लगेच एका मोठ्या हत्तीवर चढला आणि धनुष्याला बाण लावून पुन्हा युद्धाला सिद्ध झाला.
शर सोडिले सारणावरी । सारण बाणांतें निवारी । गजें रथ केला चुरी । दांत उरीं लाविले ॥ ५५ ॥
त्याने सारणावर बाण सोडले. सारण ते बाण रोखत असतानाच, वंगराजाच्या हत्तीने सारणाचा रथ ठेचून दात छातीला लावले.
रथाखालीं घातली उडी । गज धरिला शुंडादंडीं । सारण सोंडतें मुरडी । गजाबुडीं रिघाला ॥ ५६ ॥
सारणाने तत्क्षणी रथाखाली उडी मारली आणि हत्तीची सोंड पकडून ती पिरगाळली व तो हत्तीच्या पोटाखाली शिरला.
गज मारावया एकसरें । सारण गजातळीं फिरे । वंग वर्षताहे शस्त्रें । सारणा बाहेर निघों नेदी ॥ ५७ ॥
हत्तीला मारण्यासाठी सारण हत्तीच्या खाली फिरत होता आणि वंगराजा वरून शस्त्रांचा वर्षाव करून त्याला बाहेर येऊ देत नव्हता.
सारण कोंडिला महावीर । यादवदळीं हाहाकार । ऎकोनि पावला बळिभद्र । वृक्ष थोर उपडिला ॥ ५८ ॥
सारण अडकला आहे हे पाहून यादवांच्या सैन्यात हाहाकार माजला. हे ऐकताच बलराम धावून आला आणि त्याने एक मोठा वृक्ष उपटला.
राहें साह्य म्हणे वंगातें । तेणें विंधिला बाणें शतें । मुसळ घेऊनि डावे हातें । त्या बाणातें निवारिलें ॥ ५९ ॥
बलरामाने वंगराजाला आव्हान दिले. वंगराजाने बलरामावर शंभर बाण सोडले, पण बलरामाने डाव्या हातातील मुसळाने ते सर्व बाण उडवून लावले.
दक्षिणहातीं होता वृक्ष । एकेचि घायें कपाळमोक्ष । गज निमाला नि:शेष । अधोमुख पडियेला ॥ ६० ॥
आणि उजव्या हातातील वृक्षाचा असा प्रहार केला की एकाच घावात हत्तीचा कपाळमोक्ष झाला आणि तो वंगराजासह खाली कोसळला.
आडवा धांविन्नला केशिक । राजा उठावला मुख्य । झाला बळिभद्र सन्मुख । दोघे देख खवळले ॥ ६१ ॥
इतक्यात मुख्य राजा केशिक आडवा धावून आला; त्याच्यासमोर बलराम उभा राहिला आणि दोघेही अत्यंत खवळून लढू लागले.
केशिकावरी हलायुध । मारा पेटला सुबुद्ध । येरिकडे राजे सन्नद्ध । यादवांवरी उठावले ॥ ६२ ॥
बलरामाने केशिकावर जोरदार हल्ला चढवला, तिकडे इतर राजेही सज्ज होऊन यादवांवर तुटून पडले.
केशिक राजा अतुर्बळी । राम मारील निजहळीं । गवेषण राजा रणकल्लोळीं । घेईल समफळी यादवांसी ॥ ६३ ॥
केशिक राजा अत्यंत बलवान होता, पण बलराम त्याला आपल्या नांगराने ठार करेल; आणि गवेषण राजाही यादवांना वेढू पाहत होता.
तेव्हां राम माजवील रणनदी । तेथें चहूं पुरुषार्था मोक्षसिद्धी । कृष्णदृष्टीचिया प्रबोधीं । सायुज्यपदीं निजयोद्धे ॥ ६४ ॥
मग बलराम रणांगणात युद्धाची नदी वाहवेल, जिथे चारी पुरुषार्थ आणि मोक्षाची सिद्धी मिळेल. कृष्णाच्या कृपादृष्टीमुळे सर्व योद्धे सायुज्य मुक्तीला प्राप्त होतील.
श्रीकृष्णाचिया दृष्टींपुढें । रणा येतां सायुज्या चढे । निधडिया वीरां भाग्य चोखडें । सायुज्य रोकडें साधिती ॥ ६५ ॥
साक्षात श्रीकृष्णाच्या डोळ्यांदेखत रणांगणात प्राण सोडणाऱ्या शूर वीरांचे भाग्य उजळते आणि त्यांना थेट सायुज्य मुक्ती प्राप्त होते.
तेथें द्वंद्वयुद्ध अतितुंबळ । रणीं माजेल रणकल्लोळ । एका जनार्दनीं रसाळ । कथा कलिमलनाशिनी ॥ ६६ ॥
तेथे अतिशय भयंकर द्वंद्वयुद्ध रंगणार आहे. संत एकनाथ (एका जनार्दनी) म्हणतात की, ही रसाळ कथा कलियुगातील सर्व पापांचा नाश करणारी आहे.