४३. नवचैतन्य अवतरले
पंगती बसण्यापूर्वीच महादेवाच्या देवळामध्ये पांडवप्रताप ग्रंथाचा कळसाध्याय वाचून, सोवळ्यातील नैवेद्य दाखवून आरती करून घेतली होती. तात्यांचेही सोवळ्यातील भोजन झाले.
संध्याकाळी सर्व भजनी मंडळी टाळ-मृदंगासह तात्यांसमोर मधुर स्वरात भजन करू लागली. तात्यांनी प्रसन्न होऊन भजनी मंडळींशी संवाद साधला.
भजनी मंडळींनी विनंती केली, “उद्या दसऱ्याचा सण आहे, त्यानिमित्त आम्ही आपली मिरवणूक काढणार आहोत. डोंगरशेळकी परिसराला आपले पावन पाय लागावेत हीच आमची अपेक्षा आहे.” तात्यांनी ती विनंती आनंदाने मान्य केली.
दसऱ्याच्या दिवशी घरोघरी रांगोळ्या काढण्यात आल्या, नवीन वस्त्रे परिधान केली गेली आणि पक्वान्ने शिजवली गेली. समर्थ धोंडूतात्या महाराजांचे दर्शन लाभणार या आनंदाने संपूर्ण डोंगरशेळकी गावात नवचैतन्य अवतरले.
४४. तात्यांची मिरवणूक
दुपारी बाराच्या सुमारास वाजंत्री, भजनी मंडळ आणि सर्व ग्रामस्थ एकत्र जमले. तात्यांच्या गळ्यात फुलांच्या माळा घालून त्यांना मेण्यात बसवण्यात आले.
“पुंडलिक वरदा हरि विठ्ठल, श्री ज्ञानदेव तुकाराम” या जयघोषात मिरवणुकीस सुरुवात झाली.
- सर्वप्रथम वाजंत्री वाद्ये वाजवत चालले होते.
- त्यामागे भजनी मंडळ तालासुरात अभंग गात होते.
- मध्यभागी श्री समर्थ धोंडूतात्यांचा मेणा होता.
- कुमारिका पंचारती आणि सुवासिनी डोक्यावर कुंभ घेऊन चालत होत्या.
- त्यामागे सर्व स्त्री-पुरुषांचा जनसमुदाय चालत होता.
मिरवणूक मारुती मंदिराला उजवीकडे ठेवून नगरप्रदक्षिणा करत महादेव मंदिराजवळ आली. तेथे आरती करून मेणा ओट्यावर ठेवला. सर्वांनी तात्यांचे दर्शन घेतले.
४५. अशी आहे डोंगरशेळकी
गावच्या दक्षिण, आग्नेय व नैर्ऋत्य दिशेला उंच उंच टेकड्या व डोंगर असल्यामुळे या गावास 'डोंगरशेळकी' हे नाव पडले.
दक्षिणेकडील डोंगरातून उगम पावणारी एक लहानशी नदी डोंगरशेळकी गावाजवळ येऊन पंढरपूरच्या चंद्रभागेसारखी चंद्राच्या कोरीप्रमाणे वळण घेऊन पूर्वेकडून वाहते.
गावच्या मध्यभागी पाटलांचा उंच गढीचा वाडा असून, उत्तरेला रामभक्त मारुतीचे दक्षिणाभिमुख दगडी चिऱ्यांचे सुंदर मंदिर आहे.
४६. शिवालय
गावात एक छोटे पण हेमाडपंथी रचनेचे शिवमंदिर आहे. बाहेरून ओबडधोबड दिसणारे मोठे दगड आतून मात्र अगदी साफ, सुंदर घोळलेल्या आणि एका रेषेतील आहेत.
पूर्वाभिमुख द्वार असलेल्या या मंदिरात मध्यभागी कैलासपती भगवान शंकराचे उत्तराभिमुख शिवलिंग विराजमान आहे. विशेष म्हणजे या देवळाच्या बांधकामात चिखल, माती किंवा लहान दगड न वापरता केवळ मोठ्या दगडांचेच आश्चर्यकारक संकलन केलेले आहे.
४७. श्री तात्यांच्या सान्निध्यात दसरा
दुपारी चारच्या सुमारास सर्व गावकऱ्यांनी सीमोल्लंघन करून आपट्याची पाने आणि धान्याचे अंकुर (दसऱ्याचा तुरा) सोने म्हणून समर्थ तात्यांच्या चरणी अर्पण करून दर्शन घेतले.
“दसरा दिवाळी तोचि आम्हा सण । सखे संतजन भेटतील ।।
अमुप जोडिल्या सुखाचिया राशी । पार त्या भाग्याशी नाही आता।।” – संत तुकाराम महाराज
सुवासिनींनी सुवर्णालंकारांनी तात्यांना ओवाळले आणि शुभाशीर्वाद घेतले.
“संवदड आपटा रान चारा । हा तो दसऱ्याचा तुरा।।” – संत तुकाराम महाराज
सर्वांनी एकमेकांना सोने वाटून तात्यांच्या पवित्र सान्निध्यात अत्यंत आनंदाने दसरा साजरा केला.
४८. परत भेट देईन
दुसऱ्या दिवशी एकादशीला तात्यांनी विराळला जाण्याचे सांगितले. निरोप देण्यासाठी संपूर्ण गाव एकत्र आला. भजनी मंडळी विराळपर्यंत सोबत जाण्यासाठी टाळ-मृदंगासह तयार झाली.
तात्यांना निरोप देताना गावकऱ्यांच्या डोळ्यांत अश्रू आले. गावकऱ्यांनी विनंती केली, “महाराज, आपण आमच्या गावातच राहावे असे आम्हाला वाटते.”
त्यांचे हे निष्कपटी प्रेम पाहून तात्यांचे मन भरून आले. ते म्हणाले, “मी तुम्हाला पुन्हा पुन्हा परत भेट देईन!” असा दिलासा देऊन तात्या मेण्यातून विराळकडे रवाना झाले.