श्री समर्थ धोंडूतात्या महाराज महाचरित्र

३७. रात्रीच्या समयास आगमन

श्री समर्थ तात्यांना मेण्यात बसवून सर्व मंडळी पाळीपाळीने मेणा वाहत व संतांचे अभंग गात डोंगरशेळकीकडे येऊ लागली. आश्विन महिन्यातील शुद्ध अष्टमीचा तो दिवस होता.

संध्याकाळी अंधार पडला आणि ढगाळ वातावरणामुळे चंद्रही ढगाआड गेला. तरीही तात्यांच्या सहवासात चालणाऱ्या भक्तांना अंधाराची, थकव्याची किंवा काट्यांची जाणीव झाली नाही.

गाव जवळ येताच संपूर्ण डोंगरशेळकी ग्रामस्थ आणि भजनी मंडळ वाजत-गाजत जयघोषात सामोरे गेले. रात्री अकरा ते बाराच्या सुमारास तात्यांचे मेण्यातून आगमन झाले. मारुतीच्या देवळापुढे मेणा उतरवून सर्वांनी तात्यांच्या चरणांचे दर्शन घेतले.

३८. धन्य दिवस व धन्य काळ

श्री समर्थ तात्यांचे गावात आगमन होणे हा डोंगरशेळकीकरांसाठी महाभाग्याचा दिवस ठरला.

“धन्य आजी दिन । झाले संतांचे दर्शन।।” – संत तुकाराम महाराज

संतांच्या भेटीने सर्व संशयाचे जाळे तुटते आणि जीव संसारसागरातून तरून जातो. संत भेट ही सहज साध्य नसून त्यासाठी पूर्वपुण्याची मोठी पुंजी असावी लागते.

“पूर्व पुण्य असता गाठी । संत भेटी तया होय।।” – संत तुकाराम महाराज

डोंगरशेळकीवासीयांचे पूर्वपुण्य फळाला आले म्हणूनच त्यांना समर्थ तात्यांचा पावन सहवास लाभला.

३९. भेटीचा प्रथम दिवस

तात्यांनी डोंगरशेळकीत प्रथम पदार्पण केले ती तिथी आश्विन शुद्ध अष्टमी (शके १८४८) आणि वेळ मध्यरात्रीची होती. दुसऱ्या दिवशी विजयादशमीचा (दसरा) पवित्र सण होता.

ज्याप्रमाणे भगवान श्रीकृष्ण गोकुळात श्रावण वद्य अष्टमीला मध्यरात्री अवतरले आणि सर्व गोकुळ सुखाने भरून गेले:

“गोकुळीच्या सुखा । अंतपार नाही लेखा।।” – संत तुकाराम महाराज

त्याचप्रमाणे तात्यांच्या आगमनाने डोंगरशेळकीच्या सर्व बालवृद्धांना परमानंदाची प्राप्ती झाली.

४०. स्नानसंध्या व पूजाविधी

दुसऱ्या दिवशी सकाळी तात्यांना भाविकांनी जयघोषात स्नान घातले. त्यानंतर सोवळ्यातील शिष्याने तात्यांना पाटावर बसवून पूजेच्या जागी आणले.

तात्यांनी संध्यावंदन, गायत्री जप आणि सूर्य-उपासना पूर्ण केली. भाळी चंदनाचा गंध लावून तुळशीची मंजुळा टाकलेले तीर्थ भाविकांना दिले. सर्वांनी अत्यंत लीन होऊन तात्यांचे दर्शन घेतले.

४१. एवढाच स्वयंपाक भरपूर !

ग्रंथसमाप्तीनिमित्त भव्य पंगत (गावजेवण) आयोजित केली होती. तात्यांच्या आगमनामुळे आसपासच्या गावांतील खूप लोक जमले. अन्न कमी पडेल या भीतीने कार्यकर्ते धावपळ करू लागले.

तात्या म्हणाले, “दुसरे तांदूळ शिजवू नका, हाच स्वयंपाक भरपूर होईल.” तात्यांनी मूठभर तांदूळ हातात घेऊन अन्नावर शिंपडण्यास सांगितले.

त्यानंतर पंगती उठू लागल्या. आश्चर्य म्हणजे सर्व लोक, पाहुणे आणि वाढपी तृप्त होऊन जेवले तरीही अन्न उरलेच! तात्यांच्या हस्तस्पर्शाने अन्नात अक्षय्य बरकत आली होती. उरलेले अन्न 'प्रसाद' म्हणून सर्वांना वाटण्यात आले.

४२. चमत्काराचे प्रयोजन

चमत्कार दाखवणे हा संतांचा मुख्य हेतू नसतो. परंतु समाजातील नास्तिकांचा नास्तिकपणा घालवण्यासाठी आणि गर्विष्ठ लोकांचा गर्व हरण करण्यासाठी संतांच्या हातून सहजतेने अशा अघटित गोष्टी घडतात.

अशा प्रसंगांमुळे समाज सन्मार्गाला लागतो, पापकर्मांपासून परावृत्त होतो आणि ईश्वरावर निष्ठा ठेवू लागतो. समर्थ धोंडूतात्या महाराजांच्या या अलौकिक लीलांची चर्चा सर्वत्र होऊ लागली.