॥ मनाचे श्लोक : प्रस्तावना व माहात्म्य ॥
श्री समर्थ रामदास स्वामी यांनी रचलेले 'मनाचे श्लोक' ही एकूण २०५ श्लोकांची एक अत्युच्च आध्यात्मिक, नैतिक व व्यावहारिक काव्यरचना आहे. या श्लोकांच्या माध्यमातून मानवाच्या चंचल मनाला उपदेश करून, त्याला सत्त्वगुणाची ओळख करून देण्याचा आणि प्रभू श्रीरामभक्तीचा तसेच सदाचाराचा मार्ग धरण्याचा मोलाचा संदेश देण्यात आला आहे.
| रचनाकार | संत समर्थ रामदास स्वामी |
| एकूण संख्या | २०५ श्लोक |
| मुख्य विषय | मनःशांती, सदाचार, सद्विवेक, आत्मोद्धार आणि प्रभू श्रीरामस्मरण |
| आरंभ (श्लोक १) | "गणाधीश जो ईश सर्वां गुणांचा । मुळारंभ आरंभ तो निर्गुणाचा ॥" |
| सुरुवात उपदेश (श्लोक २) | "मना सज्जना भक्तिपंथेचि जावें । तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें ॥" |
| समाप्ती (श्लोक २०५) | "मनाची शते ऐकता दोष जाती । मतीमंद ते साधना योग्य होती ॥" |
🚩 मनाचे श्लोक पठणाचे महत्त्व:
- चंचल मन स्थिर होते: मन वारंवार भौतिक विषयांकडे धावते; त्याला संयम व विवेकाचा आवर घालण्यासाठी हे श्लोक उत्तम मार्गदर्शक ठरतात.
- नैतिक मूल्ये व संस्कार: लहान मुलांपासून ते वृद्धांपर्यंत सर्वांमध्ये चांगले संस्कार, आत्मबल आणि नीतिमूल्ये रुजवण्यासाठी हे श्लोक अत्यंत उपयुक्त आहेत.
- नित्य उपासना: महाराष्ट्रातील घराघरांमध्ये नित्य सकाळी किंवा संध्याकाळी मनाच्या श्लोकांचे भक्तिभावाने पठण केले जाते.
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
गणाधीश जो ईश सर्वां गुणांचा ।
मुळारंभ आरंभ तो निर्गुणाचा ॥
नमूं शारदा मूळ चत्वार वाचा ।
गमूं पंथ आनंत या राघवाचा ॥ १ ॥
मुळारंभ आरंभ तो निर्गुणाचा ॥
नमूं शारदा मूळ चत्वार वाचा ।
गमूं पंथ आनंत या राघवाचा ॥ १ ॥
मराठी भावार्थ:
सर्व गुणांचा स्वामी आणि निर्गुण परब्रह्माचा मूळ आधार असलेल्या श्री गणपतीला प्रथम वंदन करतो. चारही वाण्यांची स्वामी असलेल्या सरस्वती देवीला नमन करून, श्रीरामाच्या अनंत भक्तिमार्गाकडे प्रवास सुरू करतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना सज्जना भक्तिपंथेचि जावें ।
तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें ॥
जनीं निंद्य तें सर्व सोडूनि द्यावें ।
जनीं वंद्य ते सर्व भावे करावे ॥ २ ॥
तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें ॥
जनीं निंद्य तें सर्व सोडूनि द्यावें ।
जनीं वंद्य ते सर्व भावे करावे ॥ २ ॥
मराठी भावार्थ:
हे चांगल्या मना, नेहमी भक्तीच्या मार्गानेच चालत राहा; त्यामुळे निसर्गातच श्रीहरीची प्राप्ती होते. समाजात जे वाईट व निंदनीय आहे त्याचा त्याग करावा आणि जे सर्वमान्य व वंदनीय आहे तेच आचरणात आणावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ।
पुढे वैखरी राम आधी वदावा ॥
सदाचार हा थोर सांडूं नये तो ।
जनीं तोचि तो मानवी धन्य होतो ॥ ३ ॥
पुढे वैखरी राम आधी वदावा ॥
सदाचार हा थोर सांडूं नये तो ।
जनीं तोचि तो मानवी धन्य होतो ॥ ३ ॥
मराठी भावार्थ:
दररोज पहाटे उठून मनात श्रीरामाचे स्मरण करावे आणि वाणीने श्रीरामाचे नाव उच्चारावे. सदाचाराचा श्रेष्ठ मार्ग कधीही सोडू नये; असा आचार पाळणारा माणूसच या जगात खऱ्या अर्थाने धन्य होतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना वासना दुष्ट कामा न ये रे ।
मना सर्वथा पापबुद्धी नको रे ॥
मना धर्मता नीति सोडूं नको हो ।
मना अंतरीं सार वीचार राहो ॥ ४ ॥
मना सर्वथा पापबुद्धी नको रे ॥
मना धर्मता नीति सोडूं नको हो ।
मना अंतरीं सार वीचार राहो ॥ ४ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, वाईट वासना कोणत्याही उपयोगाच्या नसतात. मनात कधीही पापबुद्धी आणू नकोस. नीति आणि धर्माचा मार्ग कधी सोडू नकोस आणि अंतःकरणात नेहमी सद्विवेक व सत्याचा विचार बाळग.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना पापसंकल्प सोडूनि द्यावा ।
मना सत्यसंकल्प जीवीं धरावा ॥
मना कल्पना ते नको वीषयांची ।
विकारे घडे हो जनी सर्व ची ची ॥ ५ ॥
मना सत्यसंकल्प जीवीं धरावा ॥
मना कल्पना ते नको वीषयांची ।
विकारे घडे हो जनी सर्व ची ची ॥ ५ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, पापी विचार पूर्णपणे सोडून दे आणि सत्याचा दृढ संकल्प मनात बाळग. विषयासक्तीची कुकल्पना करू नकोस; कारण विकारांच्या आहारी गेल्याने जगात सर्वत्र थुंकणे व नाचक्कीच होते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नको रे मना क्रोध हा खेदकारी ।
नको रे मना काम नाना विकारी ॥
नको रे मना लोभ हा अंगिकारू ।
नको रे मना मत्सरु दंभ भारु ॥ ६ ॥
नको रे मना काम नाना विकारी ॥
नको रे मना लोभ हा अंगिकारू ।
नको रे मना मत्सरु दंभ भारु ॥ ६ ॥
मराठी भावार्थ:
दुःख देणारा राग करू नकोस; अस्वस्थ करणारे कामविकार बाळगू नकोस. लोभाला जवळ करू नकोस आणि मत्सर, अहंकार व ढोंगीपणाचा भार मनावर कधीही घेऊ नकोस.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना श्रेष्ठ धारिष्ट जीवीं धरावे ।
मना बोलणे नीच सोशीत जावें ॥
स्वयें सर्वदा नम्र वाचे वदावे ।
मना सर्व लोकांसि रे नीववावें ॥ ७ ॥
मना बोलणे नीच सोशीत जावें ॥
स्वयें सर्वदा नम्र वाचे वदावे ।
मना सर्व लोकांसि रे नीववावें ॥ ७ ॥
मराठी भावार्थ:
मनात मोठे धैर्य बाळगावे; इतरांचे निंद्य व अपमानास्पद बोलणे शांतपणे सहन करावे. स्वतः नेहमी नम्रपणे बोलावे आणि आपल्या वर्तनाने सर्व लोकांना आनंद व शांतता द्यावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहे त्यागितां कीर्ति मागें उरावी ।
मना सज्जना हेचि क्रीया धरावी ॥
मना चंदनाचे परी त्वां झिजावे ।
परी अंतरीं सज्जना नीववावे ॥ ८ ॥
मना सज्जना हेचि क्रीया धरावी ॥
मना चंदनाचे परी त्वां झिजावे ।
परी अंतरीं सज्जना नीववावे ॥ ८ ॥
मराठी भावार्थ:
शरीर सुटल्यानंतरही मागे आपली सत्कीर्ती राहावी, असेच कर्म करावे. चंदनाप्रमाणे स्वतः सोसून झिजावे, परंतु इतरांच्या व सज्जनांच्या अंतःकरणाला शीतलता व आनंद द्यावा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नको रे मना द्रव्य ते पूढिलांचे ।
अति स्वार्थबुद्धी नुरे पाप सांचे ॥
घडे भोगणे पाप ते कर्म खोटे ।
न होतां मनासारिखें दु:ख मोठे ॥ ९ ॥
अति स्वार्थबुद्धी नुरे पाप सांचे ॥
घडे भोगणे पाप ते कर्म खोटे ।
न होतां मनासारिखें दु:ख मोठे ॥ ९ ॥
मराठी भावार्थ:
इतरांच्या धनाची अभिलाषा धरू नकोस. अति स्वार्थाने पाप जमा होते आणि वाईट कर्मांचे भोग भोगावे लागतात. गोष्टी मनासारख्या झाल्या नाहीत की मोठे दुःख सहन करावे लागते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा सर्वदा प्रीती रामीं धरावी ।
दुःखाची स्वयें सांडि जीवी करावी ॥
देहेदु:ख ते सूख मानीत जावे ।
विवेके सदा स्वस्वरुपीं भरावें ॥ १० ॥
दुःखाची स्वयें सांडि जीवी करावी ॥
देहेदु:ख ते सूख मानीत जावे ।
विवेके सदा स्वस्वरुपीं भरावें ॥ १० ॥
मराठी भावार्थ:
नेहमी प्रभू श्रीरामावर प्रेम बाळगावे आणि दुःखाचा विचार मनातून काढून टाकावा. शारीर कष्टांनाही आत्मोद्धारासाठी सुख मानून, विवेकाने स्वतःच्या मूळ आत्मस्वरूपात लीन राहावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जनीं सर्वसूखी असा कोण आहे ।
विचारें मना तुंचि शोधुनि पाहे ॥
मना त्वांचि रे पूर्वसंचीत केले ।
तयासारिखे भोगणें प्राप्त जाले ॥ ११ ॥
विचारें मना तुंचि शोधुनि पाहे ॥
मना त्वांचि रे पूर्वसंचीत केले ।
तयासारिखे भोगणें प्राप्त जाले ॥ ११ ॥
मराठी भावार्थ:
या जगात सर्व दृष्टीने पूर्ण सुखी असा कोण आहे, याचा विचार करून पाहा. आपण भूतकाळात किंवा पूर्वजन्मी जसे संचित कर्म केले आहे, त्यानुसारच आपल्याला सुख-दुःखाचे भोग भोगावे लागतात.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना मानसीं दु:ख आणूं नको रे ।
मना सर्वथा शोक चिंता नको रे ॥
विवेके देहेबुद्धि सोडूनि द्यावी ।
विदेहीपणें मुक्ति भोगीत जावी ॥ १२ ॥
मना सर्वथा शोक चिंता नको रे ॥
विवेके देहेबुद्धि सोडूनि द्यावी ।
विदेहीपणें मुक्ति भोगीत जावी ॥ १२ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, अकारण दुःखी होऊ नकोस आणि काळजी बाळगू नकोस. आत्मज्ञानाच्या विचाराने 'मी म्हणजे हे शरीर' ही देहबुद्धी सोडून द्यावी आणि आसक्तीरहित होऊन मुक्तीचा आनंद घ्यावा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना सांग पां रावणा काय जाले ।
अकस्मात ते राज्य सर्वै बुडाले ॥
म्हणोनी कुडी वासना सांड वेगीं ।
बळे लागला काळ हा पाठिलागी ॥ १३ ॥
अकस्मात ते राज्य सर्वै बुडाले ॥
म्हणोनी कुडी वासना सांड वेगीं ।
बळे लागला काळ हा पाठिलागी ॥ १३ ॥
मराठी भावार्थ:
रावणाचे एवढे मोठे वैभव आणि साम्राज्य एका क्षणात कसे नष्ट झाले, याचा विचार कर. म्हणून दुष्ट इच्छांचा लगेच त्याग कर; कारण काळ (मृत्यू) सतत आपल्या मागे लागलेला आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जिवा कर्मयोगे जनीं जन्म जाला ।
परी शेवटीं काळमूखीं निमाला ॥
महाथोर ते मृत्युपंथेचि गेले ।
कितीएक ते जन्मले आणि मेले ॥ १४ ॥
परी शेवटीं काळमूखीं निमाला ॥
महाथोर ते मृत्युपंथेचि गेले ।
कितीएक ते जन्मले आणि मेले ॥ १४ ॥
मराठी भावार्थ:
कर्माच्या योगाने जीवाला या जगात जन्म मिळतो, पण शेवटी प्रत्येकाला काळाच्या मुखात जावे लागते. या जगात आलेले मोठे मोठे पराक्रमी लोकही मृत्यूपथावर गेले; असे कित्येक जन्मले आणि मरण पावले.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना पाहतां सत्य हे मृत्युभूमी ।
जितां बोलती सर्वही जीव मी मी ॥
चिरंजीव हे सर्वही मानिताती ।
अकस्मात सांडूनिया सर्व जाती ॥ १५ ॥
जितां बोलती सर्वही जीव मी मी ॥
चिरंजीव हे सर्वही मानिताती ।
अकस्मात सांडूनिया सर्व जाती ॥ १५ ॥
मराठी भावार्थ:
ही पृथ्वी म्हणजे खरोखर मृत्युलोक आहे. जिवंत असेपर्यंत सर्व जीव 'मी-मी' करत अहंकार फुगवतात आणि स्वतःला अमर समजतात; पण वेळ आली की अचानक सर्व काही सोडून निघून जातात.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मरे एक त्याचा दुजा शोक वाहे ।
अकस्मात तोही पुढे जात आहे ॥
पुरेना जनीं लोभ रे क्षोभ त्याते ।
म्हणोनी जनीं मागुता जन्म घेते ॥ १६ ॥
अकस्मात तोही पुढे जात आहे ॥
पुरेना जनीं लोभ रे क्षोभ त्याते ।
म्हणोनी जनीं मागुता जन्म घेते ॥ १६ ॥
मराठी भावार्थ:
एकाचा मृत्यू झाला की दुसरा त्याच्यासाठी दुःख करतो; पण तो स्वतःही काही दिवसांत मृत्यूच्या वाटेवर जातो. माणसाचा लोभ आणि अस्वस्थता कधी संपत नाही, म्हणूनच तो पुन्हा पुन्हा जन्माला येतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मनीं मानवा व्यर्थ चिंता वहाते ।
अकस्मात होणार होऊनि जाते ॥
घडें भोगणे सर्वही कर्मयोगे ।
मतीमंद तें खेद मानी वियोगें ॥ १७ ॥
अकस्मात होणार होऊनि जाते ॥
घडें भोगणे सर्वही कर्मयोगे ।
मतीमंद तें खेद मानी वियोगें ॥ १७ ॥
मराठी भावार्थ:
माणूस मनात उगाचच नको ती चिंता करत बसतो; जे घडायचे आहे ते घडूनच राहते. सर्व भोग कर्माच्या नियमानेच मिळतात, परंतु अज्ञानी माणूस वियोगाने उगाच दुःखी होतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना राघवेंवीण आशा नको रे ।
मना मानवाची नको कीर्ति तूं रे ॥
जया वर्णिती वेद-शास्त्रे-पुराणें ।
तया वर्णितां सर्वही श्लाघ्यवाणे ॥ १८ ॥
मना मानवाची नको कीर्ति तूं रे ॥
जया वर्णिती वेद-शास्त्रे-पुराणें ।
तया वर्णितां सर्वही श्लाघ्यवाणे ॥ १८ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, श्रीरामाशिवाय इतर कोणत्याही नश्वर गोष्टींची आशा करू नकोस आणि माणसांच्या स्तुतीची अपेक्षा ठेवू नकोस. ज्याचे वर्णन वेद व शास्त्रे करतात, त्या श्रीरामाचे गुण गायल्यानेच सर्व काही पावन होते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना सर्वथा सत्य सांडूं नको रे ।
मना सर्वथा मिथ्य मांडूं नको रे ॥
मना सत्य ते सत्य वाचे वदावे ।
मना मिथ्य तें मिथ्य सोडूनि द्यावें ॥ १९ ॥
मना सर्वथा मिथ्य मांडूं नको रे ॥
मना सत्य ते सत्य वाचे वदावे ।
मना मिथ्य तें मिथ्य सोडूनि द्यावें ॥ १९ ॥
मराठी भावार्थ:
सत्याचा त्याग कधीही करू नकोस आणि असत्याचा प्रसार करू नकोस. जे सत्य आहे तेच जिभेने बोलावे आणि जे खोटे व मिथ्या आहे ते कायमचे सोडून द्यावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहू हिंपुटी होईजे मायपोटी ।
नको रे मना यातना तेचि मोठी ॥
निरोधें पचे कोंडिले गर्भवासी ।
अधोमूख रे दु:ख त्या बाळकासीं ॥ २० ॥
नको रे मना यातना तेचि मोठी ॥
निरोधें पचे कोंडिले गर्भवासी ।
अधोमूख रे दु:ख त्या बाळकासीं ॥ २० ॥
मराठी भावार्थ:
आईच्या गर्भात नऊ महिने अडकून पडणे ही अत्यंत भयंकर वेदना असते. तिथे अत्यंत कोंडमारात उलट्या डोक्याने राहावे लागते; ती भयंकर यातना टाळण्यासाठी पुन्हा गर्भात न येण्याचा मार्ग धर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना वासना चूकवीं येरझारा ।
मना कामना सांडी रे द्रव्यदारा ॥
मना यातना थोर हे गर्भवासीं ।
मना सज्जना भेटवीं राघवासीं ॥ २१ ॥
मना कामना सांडी रे द्रव्यदारा ॥
मना यातना थोर हे गर्भवासीं ।
मना सज्जना भेटवीं राघवासीं ॥ २१ ॥
मराठी भावार्थ:
जन्म-मरणाच्या फेऱ्यातून सुटण्यासाठी वासना बाजूला सार. धन आणि स्त्रीविषयक आसक्ती सोडून दे. गर्भावासातील भयंकर दुःख टाळायचे असेल तर मनाला श्रीरामाच्या चरणी लीन कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना सज्जना हीत माझें करावें ।
रघुनायका दृढ चित्ती धरावें ॥
महाराज तो स्वामि वायुसुताचा ।
जना उद्धरी नाथ लोकत्रयाचा ॥ २२ ॥
रघुनायका दृढ चित्ती धरावें ॥
महाराज तो स्वामि वायुसुताचा ।
जना उद्धरी नाथ लोकत्रयाचा ॥ २२ ॥
मराठी भावार्थ:
हे चांगल्या मना, माझे कल्याण करायचे असेल तर श्रीरामाला अंतःकरणात दृढ धरून ठेव. तो मारुतीचा स्वामी आणि तिन्ही लोकांचा असा महान रक्षक आहे जो सर्वांचा उद्धार करतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
न बोलें मना राघवेवीण कांहीं ।
जनी वाउगें बोलता सुख नाहीं ॥
घडिने घडी काळ आयुष्य नेतो ।
देहांतीं तुला कोण सोडूं पहातो? ॥ २३ ॥
जनी वाउगें बोलता सुख नाहीं ॥
घडिने घडी काळ आयुष्य नेतो ।
देहांतीं तुला कोण सोडूं पहातो? ॥ २३ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाच्या नावाशिवाय व्यर्थ बडबड करू नकोस; अकारण बोलण्याने कोणतेही सुख मिळत नाही. प्रत्येक क्षणाला काळ आयुष्य कमी करत आहे, शेवटी तुला काळाच्या पंजातून कोण सोडवणार?
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
रघुनायकावीण वांया शिणावे ।
जनासारिखे व्यर्थ कां वोसणावें ॥
सदा सर्वदा नाम वाचे वसो दे ।
अहंता मनी पापिणी ते नसो दे ॥ २४ ॥
जनासारिखे व्यर्थ कां वोसणावें ॥
सदा सर्वदा नाम वाचे वसो दे ।
अहंता मनी पापिणी ते नसो दे ॥ २४ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाशिवाय इतर निरर्थक कामांत का थकावे? प्रापंचिक माणसांसारखे व्यर्थ का बडबडावे? नेहमी जिभेवर रामनाम असू दे आणि मनात पापिणी अहंकारबुद्धी कधीही उरू देऊ नकोस.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना वीट मानूं नको बोलण्याचा ।
पुढें मागुता राम जोडेल कैंचा ॥
सुखाची घडी लोटतां सूख आहे ।
पुढें सर्व जाईल कांही न राहे ॥ २५ ॥
पुढें मागुता राम जोडेल कैंचा ॥
सुखाची घडी लोटतां सूख आहे ।
पुढें सर्व जाईल कांही न राहे ॥ २५ ॥
मराठी भावार्थ:
उपदेशाच्या शब्दांचा कंटाळा करू नकोस; हा नरदेह निघून गेल्यावर पुन्हा राम जोडणे कठीण होईल. ईश्वराच्या भक्तीत घालवलेली प्रत्येक घडी आनंदाची आहे, बाकी सर्व भौतिक वैभव शेवटी नष्ट होणार आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहेरक्षणाकारणें यत्न केला ।
परी शेवटीं काळ घेउन गेला ॥
करीं रे मना भक्ति या राघवाची ।
पुढें अंतरीं सोडिं चिंता भवाची ॥ २६ ॥
परी शेवटीं काळ घेउन गेला ॥
करीं रे मना भक्ति या राघवाची ।
पुढें अंतरीं सोडिं चिंता भवाची ॥ २६ ॥
मराठी भावार्थ:
शरीराचे रक्षण करण्यासाठी माणसाने कितीही प्रयत्न केले तरी शेवटी मृत्यू त्याला घेऊनच जातो. म्हणूनच श्रीरामाची भक्ती कर आणि संसाराची नको ती काळजी सोडून दे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
भवाच्या भये काय भीतोस लंडी ।
धरीं रे मना धीर धाकासि सांडी ॥
रघूनायकासारिखा स्वामि शीरीं ।
नुपेक्षी कदा कोपल्या दंडधारी ॥ २७ ॥
धरीं रे मना धीर धाकासि सांडी ॥
रघूनायकासारिखा स्वामि शीरीं ।
नुपेक्षी कदा कोपल्या दंडधारी ॥ २७ ॥
मराठी भावार्थ:
संसाराच्या भयाने भित्र्यासारखा का घाबरतोस? मनात धैर्य धर आणि सर्व भीती सोडून दे. कारण डोक्यावर श्रीरामासारखा समर्थ स्वामी पाठीशी असताना यमराजाचा दंडाधिकारीही तुझा बालबाका करू शकत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
दिनानाथ हा राम कोदंडधारी ।
पुढें देखतां काळ पोटीं थरारी ॥
मना वाक्य नेमस्त हे सत्य मानीं ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ २८ ॥
पुढें देखतां काळ पोटीं थरारी ॥
मना वाक्य नेमस्त हे सत्य मानीं ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ २८ ॥
मराठी भावार्थ:
हा धनुर्धारी राम दीनांचा कैवारी आहे; त्याला समोर पाहून साक्षात काळही थरथर कापतो. हे मना, हे सत्य मान की भक्तांवर प्रेम करणारा राम आपल्या दासाची कधीही उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
पदी राघवाचे सदा ब्रीद गाजे ।
वळें भक्तरीपूशिरी कांबि वाजे ॥
पुरी वाहिली सर्व जेणे विमानीं ।
नुपेक्षी कदा रामदासाभिमानी ॥ २९ ॥
वळें भक्तरीपूशिरी कांबि वाजे ॥
पुरी वाहिली सर्व जेणे विमानीं ।
नुपेक्षी कदा रामदासाभिमानी ॥ २९ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाचे ब्रीद भक्तांच्या रक्षणासाठी प्रसिद्ध आहे. त्याच्या सामर्थ्याने भक्तांच्या शत्रूंचा निर्दालन होते. ज्याने अयोध्येच्या संपूर्ण प्रजेला विमानात बसवून नेले, तो राम आपल्या दासाचा अव्हेर कधीही करणार नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
समर्थाचिया सेचका वक्र पाहे ।
असा सर्व भुमंडळी कोण आहे ॥
जयाची लिला वर्णिती लोक तीन्ही ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३० ॥
असा सर्व भुमंडळी कोण आहे ॥
जयाची लिला वर्णिती लोक तीन्ही ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३० ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामासारख्या समर्थाच्या सेवकाकडे वाईट नजरेने पाहण्याची हिंमत या जगात कोणात आहे? जिच्या लीलांचे वर्णन तिन्ही लोक करतात, तो राम आपल्या भक्तांची कधीही उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
महासंकटी सोडिले देव जेणें ।
प्रतापे बळे आगळा सर्वगूणे ॥
जयाते स्मरे शैलजा शूलपाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३१ ॥
प्रतापे बळे आगळा सर्वगूणे ॥
जयाते स्मरे शैलजा शूलपाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३१ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याने देवांना महासंकटातून सोडवले आणि जो पराक्रम व गुणांनी श्रेष्ठ आहे, ज्याचे स्मरण साक्षात पार्वती व महादेव करतात, तो राम आपल्या दासाचा सांभाळ नक्कीच करतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अहल्या शिळा राघवें मुक्त केली ।
पदीं लागतां दिव्य होऊनि गेली ॥
जया वर्णितां शीणली वेदवाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३२ ॥
पदीं लागतां दिव्य होऊनि गेली ॥
जया वर्णितां शीणली वेदवाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३२ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाच्या चरणस्पर्शाने शिळा झालेली अहल्या शापमुक्त होऊन दिव्य रूप पावली. ज्याच्या महिमा सांगताना वेदही थकतात, तो राम भक्तांची कधीही उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
वसे मेरुमांदार हे सृष्टिलीला ।
शशी सूर्य तारांगणे मेघमाला ॥
चिरंजीव केले जनी दास दोन्ही ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३३ ॥
शशी सूर्य तारांगणे मेघमाला ॥
चिरंजीव केले जनी दास दोन्ही ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३३ ॥
मराठी भावार्थ:
मेरू-मंदार पर्वत, चंद्र-सूर्य, तारे व मेघमाला जोवर या जगात आहेत, तोवर हनुमंत आणि बिभीषण या दासांना ज्याने अमर केले, तो राम आपल्या भक्तांचा सांभाळ करतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
उपेक्षी कदा रामरुपी असेना ।
जिवां मानवां निश्चयो तो वसेना ॥
शिरी भार वाहेन बोले पुराणीं ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३४ ॥
जिवां मानवां निश्चयो तो वसेना ॥
शिरी भार वाहेन बोले पुराणीं ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३४ ॥
मराठी भावार्थ:
भक्ताची उपेक्षा करणे श्रीरामाच्या स्वभावातच नाही; फक्त माणसांच्या मनात तो दृढ विश्वास बसत नाही. जो पुराणांमध्ये भक्ताचा सर्व भार मी वाहीन असे वचन देतो, तो राम भक्तास कधीही अंतर देत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
असे हो जया अंतरी भाव जैसा ।
वसे हो तया अंतरी देव तैसा ॥
अनन्यास रक्षीतसे चापपाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३५ ॥
वसे हो तया अंतरी देव तैसा ॥
अनन्यास रक्षीतसे चापपाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३५ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या हृदयात जसा भक्तीचा भाव असतो, त्याच्यासाठी ईश्वर तसाच प्रकट होतो. अनन्य भक्तांचे रक्षण धनुर्धारी श्रीराम सदैव करतो आणि दासाची कधी उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा सर्वदा देव सन्नीध आहे ।
कृपाळुपणे अल्प धारीष्ट पाहे ॥
सुखानंद आनंद कैवल्यदानी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३६ ॥
कृपाळुपणे अल्प धारीष्ट पाहे ॥
सुखानंद आनंद कैवल्यदानी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३६ ॥
मराठी भावार्थ:
देव सदैव आपल्या जवळच आहे, तो कृपेने भक्ताचे थोडे धैर्य तपासून पाहतो. मोक्ष आणि परमानंद देणारा राम आपल्या दासाला कधीही एकटे सोडत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा चक्रवाकासि मार्तंड जैसा ।
उडी घालितो संकटी स्वामि तैसा ॥
हरीभक्तिचा घाव गाजे निशाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३७ ॥
उडी घालितो संकटी स्वामि तैसा ॥
हरीभक्तिचा घाव गाजे निशाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३७ ॥
मराठी भावार्थ:
चक्रवाक पक्ष्याला जसा सूर्य भेटतो, तसा स्वामी श्रीराम भक्तांच्या संकटात मध्यंतरी उडी मारून धावून येतो. हरिभक्तीचा ध्वज गर्जतो, राम आपल्या भक्ताची उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना प्रार्थना तूजला एक आहे ।
रघूराज थक्कीत होऊनि पाहे ॥
अवज्ञा कदा हो यदर्थी न कीजे ।
मना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ३८ ॥
रघूराज थक्कीत होऊनि पाहे ॥
अवज्ञा कदा हो यदर्थी न कीजे ।
मना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ३८ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, तुला एक नम्र विनंती आहे; श्रीरामाच्या अद्भुत रूपाकडे स्तब्ध होऊन पाहत राहा. या उपदेशाची अवहेलना न करता हे सज्जन मना, श्रीरामाच्या चरणीच आपले निवासस्थान कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जया वर्णिती वेद शास्त्रे पुराणे ।
जयाचेनि योगें समाधान बाणे ॥
तयालागिं हें सर्व चांचल्य दीजे ।
मना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ३९ ॥
जयाचेनि योगें समाधान बाणे ॥
तयालागिं हें सर्व चांचल्य दीजे ।
मना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ३९ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याचे वर्णन वेद आणि शास्त्रे करतात, ज्याच्या ध्यानाने पूर्ण समाधान मिळते, त्याच्यासाठी मनाचा सर्व चंचलपणा अर्पण कर आणि श्रीरामाच्या चरणीच कायमचा वास कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना पाविजे सर्वही सूख जेथे ।
अति आदरें ठेविजे लक्ष तेथें ॥
विविकें कुडी कल्पना पालटिजे ।
मना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ४० ॥
अति आदरें ठेविजे लक्ष तेथें ॥
विविकें कुडी कल्पना पालटिजे ।
मना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ४० ॥
मराठी भावार्थ:
ज्या रामचरणी सर्व सुख मिळते, तिथेच अत्यंत आदराने आपले चित्त ठेव. सद्विवेकाने वाईट कल्पना बदलून टाक आणि हे मना, श्रीरामाच्या प्रेमातच निवास कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहू हिंडतां सौख्य होणार नाहीं ।
शिणावे परी नातुडे हीत कांहीं ॥
विचारें बरें अंतरा बोधवीजे ।
मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥ ४१ ॥
शिणावे परी नातुडे हीत कांहीं ॥
विचारें बरें अंतरा बोधवीजे ।
मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥ ४१ ॥
मराठी भावार्थ:
तीर्थक्षेत्री किंवा विषयात कितीही भटकले तरी खरे सुख मिळणार नाही; व्यर्थ थकवा येईल पण आत्महित साधणार नाही. विचार करून अंतःकरणाला बोध दे आणि श्रीरामाच्या भक्तीत स्थिर हो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहुतांपरी हेंचि आतां धरावें ।
रघूनायका आपुलेसे करावें ॥
दिनानाथ हें तोडरीं ब्रीद गाजे ।
मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥ ४२ ॥
रघूनायका आपुलेसे करावें ॥
दिनानाथ हें तोडरीं ब्रीद गाजे ।
मना सज्जना राघवीं वस्ति कीजे ॥ ४२ ॥
मराठी भावार्थ:
सर्व उपायांनी आता एकच गोष्ट साधावी, ती म्हणजे श्रीरामाला आपलेसे करून घ्यावे. दीनांचा नाथ हे त्याचे ब्रीद गाजत आहे, म्हणून हे मना, श्रीरामाच्या धामातच निवास कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना सज्जना एक जीवीं धरावें ।
जनी आपुलें हीत तूवां करावें ॥
रघूनायकावीण बोलो नको हो ।
सदा मानसीं तो निजध्यास राहो ॥ ४३ ॥
जनी आपुलें हीत तूवां करावें ॥
रघूनायकावीण बोलो नको हो ।
सदा मानसीं तो निजध्यास राहो ॥ ४३ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, मनात एकच गोष्ट पक्की धर की तुला स्वतःचे कल्याण साधायचे आहे. श्रीरामाशिवाय व्यर्थ गोष्टी बोलू नकोस आणि अंतःकरणात सदैव त्याचाच ध्यास बाळग.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना रे जनीं मौनमुद्रा धरावी ।
कथा आदरे राघवाची करावी ॥
नसें राम ते धाम सोडूनि द्यावे ।
सुखालागिं आरण्य सेवीत जावे ॥ ४४ ॥
कथा आदरे राघवाची करावी ॥
नसें राम ते धाम सोडूनि द्यावे ।
सुखालागिं आरण्य सेवीत जावे ॥ ४४ ॥
मराठी भावार्थ:
जगात व्यर्थ बोलणे टाळून मौन बाळगावे आणि आदराने श्रीरामाची कथा ऐकावी किंवा सांगावी. जिथे रामभक्ती नाही ते स्थान सोडून द्यावे आणि आत्मसुखासाठी एकान्त वा वनाचा आश्रय घ्यावा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जयाचेनि संगे समाधान भंगे ।
अहंता अकस्मात येऊनि लागे ॥
तये संगतीची जनीं कोण गोडी ।
जिये संगतीनें मती राम सोडी ॥ ४५ ॥
अहंता अकस्मात येऊनि लागे ॥
तये संगतीची जनीं कोण गोडी ।
जिये संगतीनें मती राम सोडी ॥ ४५ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या संगतीने मनाची शांती ढळते, अचानक अहंकार जागा होतो आणि बुद्धी श्रीरामाला विसरते, अशा वाईट माणसांच्या संगतीत कसला आनंद? ती कुसंगती लगेच सोडावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना जे घडी राघवेवीण गेली ।
जनीं आपुली ते तुवां हानि केली ॥
रघूनायकावीण तो शीण आहे ।
जनी दक्ष तो लक्ष लावूनि पाहे ॥ ४६ ॥
जनीं आपुली ते तुवां हानि केली ॥
रघूनायकावीण तो शीण आहे ।
जनी दक्ष तो लक्ष लावूनि पाहे ॥ ४६ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाच्या स्मरणाशिवाय जो एक क्षण निघून जातो, त्यात आपले मोठे नुकसान होते. रामभक्तीविना बाकी सर्व कष्ट व्यर्थ आहेत; सुजाण माणसाने हे लक्षात घेऊन लक्षपूर्वक उपासना करावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मनीं लोचनीं श्रीहरी तोचि पाहे ।
जनीं जाणतां मुक्त होऊनि राहे ॥
गुणीं प्रीति राखे क्रमू साधनाचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४७ ॥
जनीं जाणतां मुक्त होऊनि राहे ॥
गुणीं प्रीति राखे क्रमू साधनाचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४७ ॥
मराठी भावार्थ:
जो मनात आणि डोळ्यांत सर्वत्र श्रीहरीलाच पाहतो, जो ज्ञानी असूनही संसारात असंग व मुक्त राहतो, साधनांचा क्रम सोडत नाही; तोच या जगात भगवंताचा धन्य दास होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा देवकाजीं झिजे देह ज्याचा ।
सदा रामनामें वदे नित्य साचा ॥
स्वधर्मेचि चाले सदा उत्तमाचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४८ ॥
सदा रामनामें वदे नित्य साचा ॥
स्वधर्मेचि चाले सदा उत्तमाचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४८ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याचे शरीर सदैव ईश्वरी कार्यात व परोपकारात झिजते, जो जिभेने नेहमी सत्य रामनाम उच्चारतो आणि जो आपल्या श्रेष्ठ स्वधर्माने वागतो, तोच रामदास धन्य होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा बोलण्यासारिखे चालताहे ।
अनेकीं सदा एक देवासि पाहे ॥
सगूणी भजे लेश नाही भ्रमाचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४९ ॥
अनेकीं सदा एक देवासि पाहे ॥
सगूणी भजे लेश नाही भ्रमाचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४९ ॥
मराठी भावार्थ:
जो बोलल्याप्रमाणे कृतीत आचरण करतो, अनेक घटकांत एकाच देवाला पाहतो आणि सगुण रूपाची निष्काम भक्ती करतो, तोच खरा श्रीरामदास धन्य होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नसे अंतरी काम नानाविकारी ।
उदासीन जो तापसी ब्रह्मचारी ॥
निवाला मनीं लेश नाही तमाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५० ॥
उदासीन जो तापसी ब्रह्मचारी ॥
निवाला मनीं लेश नाही तमाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५० ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या अंतःकरणात कामविकार नाहीत, जो विरक्त, तापसी व संयमी आहे आणि ज्याचे मन पूर्णपणे शांत व तमोगुणांपासून अलिप्त आहे, तोच रामदास श्रेष्ठ होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मदें मत्सरें सांडिली स्वार्थबुद्धी ।
प्रपंचीक नाहीं जयातें उपाधी ॥
सदा बोलणे नम्र वाचा सुवाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५१ ॥
प्रपंचीक नाहीं जयातें उपाधी ॥
सदा बोलणे नम्र वाचा सुवाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५१ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याने मद, मत्सर आणि स्वार्थीपणा सोडून दिला आहे, ज्याला प्रपंचाच्या व्याधी सतावत नाहीत आणि ज्याची वाणी नेहमी नम्र व गोड असते, तोच रामदास धन्य होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
क्रमी वेळ जो तत्त्वचिंतानुवादे ।
न लिंपे कदा दंभ वादे विवादे ॥
करी सुखसंवाद जो उगमाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५२ ॥
न लिंपे कदा दंभ वादे विवादे ॥
करी सुखसंवाद जो उगमाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५२ ॥
मराठी भावार्थ:
जो आपला वेळ आत्मचिंतन व अध्यात्मचर्चेत घालवतो, निष्फळ वादविवादात अडकत नाही आणि मूळ आत्मतत्त्वाची सुखद चर्चा करतो, तोच खरा रामदास होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा आर्जवी प्रीय जो सर्व लोकीं ।
सदा सर्वदा सत्यवादी विवेकी ॥
न बोले कदा मिथ्य वाचा त्रिवाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५३ ॥
सदा सर्वदा सत्यवादी विवेकी ॥
न बोले कदा मिथ्य वाचा त्रिवाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५३ ॥
मराठी भावार्थ:
जो सर्वांशी आदराने व प्रेमाने वागतो, नेहमी सत्य बोलणारा व विवेकी असतो आणि चुकूनही असत्य उच्चारत नाही, तोच सर्वोत्तमाचा खरा दास होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा सेवि आरण्य तारुण्यकाळीं ।
मिळेना कदा कल्पनेचेनि मेळी ॥
चळेना मनीं निश्चयो दृढ ज्याचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५४ ॥
मिळेना कदा कल्पनेचेनि मेळी ॥
चळेना मनीं निश्चयो दृढ ज्याचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५४ ॥
मराठी भावार्थ:
जो तारुण्यातही विषयांपासून अलिप्त राहून साधनेचा एकांत मार्ग पत्करतो, विषयांच्या कल्पनेत भरकटत नाही आणि ज्याचा रामभक्तीचा निश्चय डगमगत नाही, तोच रामदास होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नसे मानसीं नष्ट आशा दुराशा ।
वसे अंतरीं प्रेमपाशा पिपाशा ॥
ऋणी देव हा भक्तिभावे जयाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५५ ॥
वसे अंतरीं प्रेमपाशा पिपाशा ॥
ऋणी देव हा भक्तिभावे जयाचा ।
जगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५५ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या मनात वाईट इच्छा किंवा दुराशा नसते, ज्याच्या अंतःकरणात फक्त ईश्वरी प्रेमाची तीव्र तहान असते, ज्याच्या भक्तीपुढे साक्षात देवही ऋणी होतो, तोच रामदास धन्य होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
दिनाचा दयाळू मनाचा मवाळू ।
स्नेहाळू कृपाळू जनीं दासपाळू ॥
तया अंतरी क्रोध संताप कैंचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५६ ॥
स्नेहाळू कृपाळू जनीं दासपाळू ॥
तया अंतरी क्रोध संताप कैंचा ।
जगीं धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५६ ॥
मराठी भावार्थ:
जो गरीबांवर दया करणारा, मृदू मनाचा, प्रेमळ, कृपाळू आणि भक्तांचा सांभाळ करणारा असतो, ज्याच्या मनात राग व संताप उरतच नाही, तोच खरा सर्वोत्तमाचा दास होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जगीं होइजे धन्य या रामनामे ।
क्रिया भक्ति ऊपासना नित्य नेमे ॥
उदासीनता तत्त्वता सार आहे ।
सदा सर्वदा मोकळी वृत्ति राहे ॥ ५७ ॥
क्रिया भक्ति ऊपासना नित्य नेमे ॥
उदासीनता तत्त्वता सार आहे ।
सदा सर्वदा मोकळी वृत्ति राहे ॥ ५७ ॥
मराठी भावार्थ:
नित्य नियमाने रामनाम, भक्ती आणि उपासना केल्यास माणूस जगात धन्य होतो. सर्व प्रपंचात विरक्ती व उदासीनता बाळगणे हेच मुख्य मर्म आहे, ज्यामुळे मन सदैव मुक्त राहते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नको वासना वीषयीं वृत्तिरुपें ।
पदार्थी जडे कामना पूर्वपापें ॥
सदा राम निष्काम चिंतीत जावा ।
मना कल्पनालेश तोहि नसावा ॥ ५८ ॥
पदार्थी जडे कामना पूर्वपापें ॥
सदा राम निष्काम चिंतीत जावा ।
मना कल्पनालेश तोहि नसावा ॥ ५८ ॥
मराठी भावार्थ:
विषयांची आसक्ती बाळगू नकोस; पूर्वपापांमुळेच वस्तूंमध्ये इच्छा अडकते. नेहमी निष्काम भावनेने श्रीरामाचे चिंतन करावे आणि मनात वाईट कल्पनेचा लवलेशही असू नये.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना कल्पना कल्पितां कल्पकोटी ।
नव्हे रे नव्हे सर्वथा रामभेटी ॥
मनीं कामना राम नाही जयाला ।
अती आदरे प्रीती नाही तयाला ॥ ५९ ॥
नव्हे रे नव्हे सर्वथा रामभेटी ॥
मनीं कामना राम नाही जयाला ।
अती आदरे प्रीती नाही तयाला ॥ ५९ ॥
मराठी भावार्थ:
मनात केवळ कल्पनांचे जाळे विणल्याने करोडो वर्षे निघून गेली तरी रामभेट होणार नाही. ज्याच्या मनात सांसारिक इच्छा भरलेली आहे, त्याला श्रीरामाबद्दल खरा आदर व प्रेम असू शकत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना राम कल्पतरु कामधेनु ।
निधी सार चिंतामणी काय वानूं ॥
जयाचेनि योगे घडे सर्व सत्ता ।
तया साम्यता कायसी कोण आतां ॥ ६० ॥
निधी सार चिंतामणी काय वानूं ॥
जयाचेनि योगे घडे सर्व सत्ता ।
तया साम्यता कायसी कोण आतां ॥ ६० ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीराम साक्षात कल्पवृक्ष, कामधेनू आणि चिंतामणी रत्नासारखा श्रेष्ठ आहे. ज्याच्या एका सत्तेने संपूर्ण ब्रह्मांड चालते, त्याची तुलना जगात दुसऱ्या कोणाशी होऊच शकत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
उभा कल्पवृक्षातळीं दु:ख वाहे ।
तया अंतरीं सर्वदा तेचि आहे ॥
जनी सज्जनी वाद हा वाढवावा ।
पुढें मागता शोक जीवीं धरावा ॥ ६१ ॥
तया अंतरीं सर्वदा तेचि आहे ॥
जनी सज्जनी वाद हा वाढवावा ।
पुढें मागता शोक जीवीं धरावा ॥ ६१ ॥
मराठी भावार्थ:
कल्पवृक्षाखाली उभे राहूनही जो दुःखाचीच चिंता करतो, त्याला दुःखच मिळते. तसेच सज्जनांशी अकारण वाद घातल्यास शेवटी केवळ पश्चात्ताप आणि दुःखच पदरी पडते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
निजध्यास तो सर्व तुटोनि गेला ।
बळें अंतरीं शोक संताप ठेला ॥
सुखानंद आनंद भेदें बुडाला ।
मना निश्चयो सर्व खेदे उडाला ॥ ६२ ॥
बळें अंतरीं शोक संताप ठेला ॥
सुखानंद आनंद भेदें बुडाला ।
मना निश्चयो सर्व खेदे उडाला ॥ ६२ ॥
मराठी भावार्थ:
ईश्वराचा ध्यास तुटल्यामुळे मनात शोक व संताप भरून राहतो. भेदाभेद व संशयामुळे खरा आत्मानंद मावळतो आणि मनाचा चांगला निश्चय खेदाने उडून जातो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
घरी कामधेनू पुढें ताक मागें ।
हरीबोध सांडोनि वेवाद लागे ॥
करी सार चिंतामणी काचखंडे ।
तया मागतां देत आहे उदंडे ॥ ६३ ॥
हरीबोध सांडोनि वेवाद लागे ॥
करी सार चिंतामणी काचखंडे ।
तया मागतां देत आहे उदंडे ॥ ६३ ॥
मराठी भावार्थ:
घरात कामधेनू असताना इतरांकडे ताक मागण्यासारखे हे आहे! ईश्वराचे ज्ञान सोडून व्यर्थ वाद घालणे म्हणजे चिंतामणी रत्न फेकून काचेचे तुकडे गोळा करण्यासारखे मूर्खपणाचे आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अती मूढ त्या दृढ बुद्धि असेना ।
अती काम त्या राम चित्ती वसेना ॥
अती लोभ त्या क्षोभ होइल जाणा ।
अती वीषयी सर्वदा दैन्यवाणा ॥ ६४ ॥
अती काम त्या राम चित्ती वसेना ॥
अती लोभ त्या क्षोभ होइल जाणा ।
अती वीषयी सर्वदा दैन्यवाणा ॥ ६४ ॥
मराठी भावार्थ:
अति मूर्ख माणसाकडे विवेक नसतो; अति कामी माणसाच्या मनात राम टिकत नाही. अति लोभी माणसाला सतत क्षोभ व संताप होतो आणि अति विषयासक्त माणूस नेहमी केविलवाणा जगतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नको दैन्यवाणें जिणे भक्तिऊणे ।
अती मुर्ख त्या सर्वदा दु:ख दूणे ॥
धरीं रे मना आदरें प्रीति रामी ।
नको वासना हेमधामीं विरामीं ॥ ६५ ॥
अती मुर्ख त्या सर्वदा दु:ख दूणे ॥
धरीं रे मना आदरें प्रीति रामी ।
नको वासना हेमधामीं विरामीं ॥ ६५ ॥
मराठी भावार्थ:
भक्तीशिवाय केविलवाणे जिणे जगू नकोस; महामूर्ख माणसाचे दुःख नेहमी दुप्पट होते. म्हणूनच श्रीरामाच्या चरणी आदर व प्रेम बाळग आणि धन-संपत्तीची आसक्ती सोडून दे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे सार संसार हा घोर आहे ।
मना सज्जना सत्य शोधुनि पाहे ॥
जनीं वीष खातां पुढे सूख कैचे ।
करीं रे मना ध्यान या राघवाचें ॥ ६६ ॥
मना सज्जना सत्य शोधुनि पाहे ॥
जनीं वीष खातां पुढे सूख कैचे ।
करीं रे मना ध्यान या राघवाचें ॥ ६६ ॥
मराठी भावार्थ:
हा संसार अंतिम सत्य नसून भयंकर दुःखाचा सागर आहे. हे सज्जन मना, सत्याचा शोध घे; विष प्राशन केल्यावर सुख कसे मिळेल? म्हणून प्रभू श्रीरामाचे नित्य ध्यान कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
घनश्याम हा राम लावण्यरुपी ।
महाधीर गंभीर पूर्णप्रतापी ॥
करी संकटीं सेवकांचा कुडावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ६७ ॥
महाधीर गंभीर पूर्णप्रतापी ॥
करी संकटीं सेवकांचा कुडावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ६७ ॥
मराठी भावार्थ:
सजळ मेघासारखा काळा, अत्यंत सुंदर, धीरगंभीर व महाप्रतापी श्रीराम आपल्या सेवकांचे संकटात रक्षण करतो. म्हणून दररोज पहाटे मनात श्रीरामाचे स्मरण करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बळें आगळा राम कोदंडधारी ।
महाकाळ विक्राळ तोही थरारी ॥
पुढे मानवा किंकरा कोण केवा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ६८ ॥
महाकाळ विक्राळ तोही थरारी ॥
पुढे मानवा किंकरा कोण केवा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ६८ ॥
मराठी भावार्थ:
धनुर्धारी श्रीराम सामर्थ्याने सर्वात श्रेष्ठ आहे, ज्याच्यापुढे विक्राळ महाकाळही थरथर कापतो. मग सामान्य माणसाची काय कथा? म्हणून रोज सकाळी श्रीरामाचे ध्यान करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सुखानंदकारी निवारी भयातें ।
जनीं भक्तिभावे भजावे तयातें ॥
विवेके त्यजावा अनाचार हेवा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ६९ ॥
जनीं भक्तिभावे भजावे तयातें ॥
विवेके त्यजावा अनाचार हेवा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ६९ ॥
मराठी भावार्थ:
जो परमसुख देणारा आणि भीती नष्ट करणारा आहे, त्या श्रीरामाला भक्तीने भजावे. सद्विवेकाने दुराचार व मत्सर सोडून द्यावा आणि रोज सकाळी श्रीरामाचे स्मरण करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा रामनामे वदा पुर्णकामें ।
कदा बाधिजेना ऽऽ पदा नित्य नेमें ॥
मदालस्य हा सर्व सोडोनि द्यावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७० ॥
कदा बाधिजेना ऽऽ पदा नित्य नेमें ॥
मदालस्य हा सर्व सोडोनि द्यावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७० ॥
मराठी भावार्थ:
मनोरथ पूर्ण करणाऱ्या रामनामाचा नित्य नेमाने जप करा, त्यामुळे संसारातील संकटे बाधा करणार नाहीत. गर्व आणि आळस सोडून देऊन रोज सकाळी श्रीरामाचे चिंतन करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जयाचेनि नामें महादोष जाती ।
जयाचेनि नामें गती पाविजेती ॥
जयाचेनि नामें घडे पुण्यठेवा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७१ ॥
जयाचेनि नामें गती पाविजेती ॥
जयाचेनि नामें घडे पुण्यठेवा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७१ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या नावाने महापापे नष्ट होतात, उत्तम गती लाभते आणि पुण्यांचा साठा जमा होतो, त्या श्रीरामाचे दररोज सकाळी उठून मनापासून स्मरण करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
न वेचे कदा ग्रंथचि अर्थ काही ।
मुखे नाम उच्चारितां कष्ट नाहीं ॥
महाघोर संसारशत्रु जिणावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७२ ॥
मुखे नाम उच्चारितां कष्ट नाहीं ॥
महाघोर संसारशत्रु जिणावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७२ ॥
मराठी भावार्थ:
नामस्मरणात एक पैसाही खर्च होत नाही आणि तोंडाने राम म्हणायला कोणतेही कष्ट पडत नाहीत. या सोप्या उपायाने भयंकर संसाररुपी शत्रू जिंकावा आणि रोज सकाळी रामचिंतन करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहेदंडणेचे महादु:ख आहे ।
महादु:ख तें नाम घेता न राहे ॥
सदाशीव चिंतीतसे देवदेवा ।
प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥ ७३ ॥
महादु:ख तें नाम घेता न राहे ॥
सदाशीव चिंतीतसे देवदेवा ।
प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा ॥ ७३ ॥
मराठी भावार्थ:
शरीराला कष्ट देणाऱ्या तपश्चर्येत खूप दुःख असते, पण रामनाम घेतल्यास ते सर्व दुःख नाहीसे होते. ज्या देवांच्या देवाचे (श्रीरामाचे) ध्यान साक्षात महादेव करतात, त्याचे नित्य चिंतन करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहुतांपरी संकटे साधनांची ।
व्रते दान उद्यापने ती धनाची ॥
दिनाचा दयाळू मनी आठवावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७४ ॥
व्रते दान उद्यापने ती धनाची ॥
दिनाचा दयाळू मनी आठवावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७४ ॥
मराठी भावार्थ:
इतर कठीण साधनांमध्ये, व्रतांत व दानांत धन अन् विघ्नांची संकटे असतात. त्यापेक्षा दीनांवर दया करणाऱ्या श्रीरामाची साधी-सोपी स्मरणाची साधना रोज सकाळी करावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
समस्तामधे सार साचार आहे ।
कळेना तरी सर्व शोधुन पाहे ॥
जिवा संशयो वाउगा तो त्यजावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७५ ॥
कळेना तरी सर्व शोधुन पाहे ॥
जिवा संशयो वाउगा तो त्यजावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७५ ॥
मराठी भावार्थ:
सर्व उपायांमध्ये रामनाम हेच एकमेव अंतिम सत्य व सार आहे; संशय असल्यास शोधून पाहा. मनातील व्यर्थ शंका सोडून देऊन रोज सकाळी श्रीरामाचे स्मरण करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे कर्म ना धर्म ना योग कांही ।
नव्हे भोग ना त्याग ना सांग पाहीं ॥
म्हणे दास विश्वास नामी धरावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७६ ॥
नव्हे भोग ना त्याग ना सांग पाहीं ॥
म्हणे दास विश्वास नामी धरावा ।
प्रभाते मनी राम चिंतीत जावा ॥ ७६ ॥
मराठी भावार्थ:
केवळ कर्म, धर्म, योग, भोग किंवा त्यागाने परमेश्वर मिळत नाही. समर्थ रामदास म्हणतात की, केवळ नामस्मरणावर पूर्ण विश्वास ठेवावा आणि नित्य सकाळी रामस्मरण करावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
करी काम निष्काम या राघवाचे ।
करी रुप स्वरुप सर्वां जिवांचे ॥
करि छंद निर्द्वद्व हे गुण गातां ।
हरीकीर्तनी वृत्तिविश्वास होतां ॥ ७७ ॥
करी रुप स्वरुप सर्वां जिवांचे ॥
करि छंद निर्द्वद्व हे गुण गातां ।
हरीकीर्तनी वृत्तिविश्वास होतां ॥ ७७ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाचे कार्य निष्काम भावनेने कर आणि सर्व प्राणिमात्रांमध्ये ईश्वराचे रूप पाहा. कीर्तनात मनोभावे तल्लीन होऊन संशयरहित वृत्तीने भगवंताचे गुणगान कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अहो ज्या नरा रामविश्वास नाहीं ।
तया पामरा बाधिजे सर्व कांही ॥
महाराज तो स्वामि कैवल्यदाता ।
वृथा वाहणें देहसंसारचिंता ॥ ७८ ॥
तया पामरा बाधिजे सर्व कांही ॥
महाराज तो स्वामि कैवल्यदाता ।
वृथा वाहणें देहसंसारचिंता ॥ ७८ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्या माणसाचा श्रीरामावर विश्वास नाही, त्या पामराला संसारातील सर्व दुःखे सतावतात. मोक्ष देणारा राम पाठीशी असताना शरीराची व संसाराची व्यर्थ काळजी वाहण्यात काय अर्थ?
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना पावना भावना राघवाची ।
धरी अंतरीं सोडिं चिंता भवाची ॥
भवाची जिवा मानवा भूलि ठेली ।
नसे वस्तुचि धारणा व्यर्थ गेली ॥ ७९ ॥
धरी अंतरीं सोडिं चिंता भवाची ॥
भवाची जिवा मानवा भूलि ठेली ।
नसे वस्तुचि धारणा व्यर्थ गेली ॥ ७९ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, श्रीरामाची पवित्र भावना अंतःकरणात धारण कर आणि संसाराची चिंता सोड. माणसाला संसाराच्या मोहाची भूल पडली आहे; त्यामुळे खरी आत्मवस्तु न ओळखल्याने त्याचे आयुष्य व्यर्थ गेले.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
धरा श्रीवरा त्या हरा अंतराते ।
तरा दुस्तरा त्या परा सागराते ॥
सरा वीसरा त्या भरा दुर्भराते ।
करा नीकरा त्या खरा मत्सराते ॥ ८० ॥
तरा दुस्तरा त्या परा सागराते ॥
सरा वीसरा त्या भरा दुर्भराते ।
करा नीकरा त्या खरा मत्सराते ॥ ८० ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीपती श्रीरामाला हृदयात धरा आणि या दुस्तर भवसागराला पार करा. कधीही न भरणारी तृष्णा सोडून द्या आणि तीव्र मत्सराचा समूळ नाश करा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना मत्सरे नाम सांडूं नको हो ।
अती आदरे हा निजध्यास राहो ॥
समस्तांमधे नाम हे सार आहे ।
दुजी तूळणा तूळितांही न साहे ॥ ८१ ॥
अती आदरे हा निजध्यास राहो ॥
समस्तांमधे नाम हे सार आहे ।
दुजी तूळणा तूळितांही न साहे ॥ ८१ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, मत्सरापोटी किंवा आळसाने रामनाम सोडू नकोस. अत्यंत आदराने हा नामध्यास चालू ठेव; कारण सर्व साधनांत नाम हेच सार आहे, ज्याची तुलना कशाशीही होऊ शकत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहु नाम या रामनामी तुळेना ।
अभाग्या नरा पामरा हे कळेंना ॥
विषा औषधा घेतले पार्वतीशे ।
जिवा मानवा किंकरा कोण पुसे ॥ ८२ ॥
अभाग्या नरा पामरा हे कळेंना ॥
विषा औषधा घेतले पार्वतीशे ।
जिवा मानवा किंकरा कोण पुसे ॥ ८२ ॥
मराठी भावार्थ:
इतर कोणतीही नावे रामनामाच्या तोडीची नाहीत, पण अभागी माणसाला हे कळत नाही. ज्या रामनामाच्या सामर्थ्याने शिवाने हलाहल विष पचवले, तिथे सामान्य मानवाची काय कथा?
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जेणे जाळिला काम तो राम ध्यातो ।
उमेसी अती आदरें गूण गातो ॥
बहु ज्ञान वैराग्य सामर्थ्य जेथें ।
परी अंतरी नामविश्वास तेथें ॥ ८३ ॥
उमेसी अती आदरें गूण गातो ॥
बहु ज्ञान वैराग्य सामर्थ्य जेथें ।
परी अंतरी नामविश्वास तेथें ॥ ८३ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्या महादेवाने मन्मथाला (कामाचा) भस्मसात केले, तो शिव स्वतः रामाचे ध्यान करतो आणि पार्वतीला राममहिमा सांगतो. जिथे पूर्ण ज्ञान व वैराग्य आहे, तिथे रामनामावर अपार श्रद्धा आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
विठोने शिरी वाहिला देवराणा ।
तया अंतरी ध्यास रे त्यासि नेणा ॥
निवाला स्वये तापसी चंद्रमौळी ।
जिवा सोडवी राम हा अंतकाळीं ॥ ८४ ॥
तया अंतरी ध्यास रे त्यासि नेणा ॥
निवाला स्वये तापसी चंद्रमौळी ।
जिवा सोडवी राम हा अंतकाळीं ॥ ८४ ॥
मराठी भावार्थ:
पंढरीच्या विठ्ठलानेही शिरावर (मुकुटात शिवलिंग रूपाने) महादेवाला धारण केले आहे आणि महादेवाने रामनाम जपत शांतता मिळवली आहे. तोच श्रीराम शेवटच्या क्षणी जिवाला सोडवतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
भजा राम विश्राम योगेश्वरांचा ।
जपू नेमिला नेम गौरीहराचा ॥
स्वये नीववी तापसी चंद्रमौळी ।
तुम्हां सोडवी राम हा अंतकाळीं ॥ ८५ ॥
जपू नेमिला नेम गौरीहराचा ॥
स्वये नीववी तापसी चंद्रमौळी ।
तुम्हां सोडवी राम हा अंतकाळीं ॥ ८५ ॥
मराठी भावार्थ:
जो योगेश्वरांचा विश्राम आहे अशा श्रीरामाला भजा. शिव-पार्वतीनेही ज्याच्या जपाचा नित्य नियम केला आहे, तोच श्रीराम तुमच्या अंतसमयी तुम्हाला भवसागरातून सोडवेल.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मुखी राम विश्राम तेथेचि आहे ।
सदानंद आनंद सेवोनि आहे ॥
तयावीण तो शीण संदेहकारी ।
निजधाम हे नाम शोकापहारी ॥ ८६ ॥
सदानंद आनंद सेवोनि आहे ॥
तयावीण तो शीण संदेहकारी ।
निजधाम हे नाम शोकापहारी ॥ ८६ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या मुखात राम आहे, तिथेच खरा विश्राम व अखंड आनंद आहे. रामनामाशिवाय बाकी सर्व गोष्टी थकवा व संशय निर्माण करणाऱ्या आहेत; हे नाम शोकाचा नाश करणारे निजधाम आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मुखी राम त्या काम बाधूं शकेना ।
गुणे इष्ट धारिष्ट त्याचे चुकेना ॥
हरीभक्त तो शक्त कामास भारी ।
जगीं धन्य तो मारुती ब्रह्मचारी ॥ ८७ ॥
गुणे इष्ट धारिष्ट त्याचे चुकेना ॥
हरीभक्त तो शक्त कामास भारी ।
जगीं धन्य तो मारुती ब्रह्मचारी ॥ ८७ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या मुखात रामनाम आहे, त्याला कामविकार कधीही त्रास देऊ शकत नाही; त्याचे धैर्य डगमगत नाही. जो कामविकारावर ताबा मिळवतो असा श्रीरामभक्त मारुतीराया जगात धन्य आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहू चांगले नाम या राघवाचे ।
अती साजिरे स्वल्प सोपे फुकाचे ॥
करी मूळ निर्मूळ घेता भवाचे ।
जिवां मानवां हेंचि कैवल्य साचें ॥ ८८ ॥
अती साजिरे स्वल्प सोपे फुकाचे ॥
करी मूळ निर्मूळ घेता भवाचे ।
जिवां मानवां हेंचि कैवल्य साचें ॥ ८८ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाचे नाम अत्यंत सुंदर, उच्चारायला सोपे आणि मोफत आहे. हे नाम घेताच संसाररुपी दुःखाचे मूळच नष्ट होते; माणसासाठी हेच खरे मोक्षदायी साधन आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जनीं भोजनी नाम वाचे वदावें ।
अती आदरे गद्यघोषे म्हणावे ॥
हरीचिंतने अन्न सेवीत जावे ।
तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें ॥ ८९ ॥
अती आदरे गद्यघोषे म्हणावे ॥
हरीचिंतने अन्न सेवीत जावे ।
तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावें ॥ ८९ ॥
मराठी भावार्थ:
जेवताना आणि दैनंदिन व्यवहारातही आदराने रामनाम मोठ्या प्रेमाने उच्चारावे. भगवंताचे स्मरण करत अन्न ग्रहण केल्यास सहजच ईश्वराची प्राप्ती होते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
न ये राम वाणी तया थोर हाणी ।
जनीं व्यर्थ प्राणी तया नाम कोणी ॥
हरीनाम हें वेदशास्त्रीं पुराणीं ।
बहू आगळे बोलिली व्यासवाणी ॥ ९० ॥
जनीं व्यर्थ प्राणी तया नाम कोणी ॥
हरीनाम हें वेदशास्त्रीं पुराणीं ।
बहू आगळे बोलिली व्यासवाणी ॥ ९० ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या जिभेवर रामनाम येत नाही, त्याचे जन्माचे मोठे नुकसान होते; असा माणूस जगात व्यर्थ जगतो. वेद, शास्त्रे व पुराणांमध्ये व्यासमुनींनी हरिनामाची थोरवी सर्वात श्रेष्ठ सांगितली आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नको वीट मानूं रघुनायकाचा ।
अती आदरे बोलिजे राम वाचा ॥
न वेंचे मुखी सांपडे रे फुकाचा ।
करीं घोष त्या जानकीवल्लभाचा ॥ ९१ ॥
अती आदरे बोलिजे राम वाचा ॥
न वेंचे मुखी सांपडे रे फुकाचा ।
करीं घोष त्या जानकीवल्लभाचा ॥ ९१ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाच्या भक्तीचा कंटाळा करू नकोस; अत्यंत आदराने मुखाने राम म्हणावे. यात काहीही खर्च होत नाही; म्हणून त्या सीतापती श्रीरामाचा जयजयकार कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अती आदरें सर्वही नामघोर्षे ।
गिरीकंदरी जाइजे दूरि दोषें ॥
हरी तिष्ठतू तोषला नामघोषें ।
विशेषें हरामानसीं रामपीसें ॥ ९२ ॥
गिरीकंदरी जाइजे दूरि दोषें ॥
हरी तिष्ठतू तोषला नामघोषें ।
विशेषें हरामानसीं रामपीसें ॥ ९२ ॥
मराठी भावार्थ:
मोठ्या प्रेमाने रामनामाचा गजर केल्यास सर्व पापे पळून जातात. नामघोषाने प्रसन्न होऊन भगवान हरी भक्ताची वाट पाहत उभा राहतो; साक्षात महादेवालाही या रामनामाचे वेड लागले आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जगीं पाहतां देव हा अन्नदाता ।
तया लागली तत्त्वता सार चिंता ॥
तयाचे मुखी नाम घेता फुकाचे ।
मना सांग पां रे तुझे काय वेंचे ॥ ९३ ॥
तया लागली तत्त्वता सार चिंता ॥
तयाचे मुखी नाम घेता फुकाचे ।
मना सांग पां रे तुझे काय वेंचे ॥ ९३ ॥
मराठी भावार्थ:
सर्व जगाला अन्न देणारा ईश्वर सर्वांची काळजी वाहतो. अशा देवाचे फुकट मिळणारे नाम तोंडाने घेताना, हे मना, तुझे काय खर्च होणार आहे?
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
तिन्ही लोक जाळूं शके कोप येतां ।
निवाला हरु तो मुखे नाम घेतां ॥
जपे आदरें पार्वती विश्वमाता ।
म्हणोनी म्हणा तेंचि हे नाम आतां ॥ ९४ ॥
निवाला हरु तो मुखे नाम घेतां ॥
जपे आदरें पार्वती विश्वमाता ।
म्हणोनी म्हणा तेंचि हे नाम आतां ॥ ९४ ॥
मराठी भावार्थ:
क्रोधाने तिन्ही लोक भस्म करण्याची शक्ती असलेला महादेव रामनामाच्या जपाने शांत झाला; जगन्माता पार्वतीही आदराने हे नाम जपते. म्हणूनच तुम्ही सर्वांनी हेच रामनाम जपावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अजामेळ पापी वदे पुत्रकामे ।
तया मुक्ति नारायणाचेनि नामें ॥
शुकाकारणे कुंटणी राम वाणी ।
मुखें बोलतां ख्याति जाली पुराणीं ॥ ९५ ॥
तया मुक्ति नारायणाचेनि नामें ॥
शुकाकारणे कुंटणी राम वाणी ।
मुखें बोलतां ख्याति जाली पुराणीं ॥ ९५ ॥
मराठी भावार्थ:
अजामेळ या पाप्याने मुलाच्या आक्रोशात 'नारायण' नाव घेतल्याने त्याला मुक्ती मिळाली; पोपटाला शिकवताना गणिकेच्या तोंडून रामनाम निघाल्याने तिचा उद्धार झाल्याची कथा पुराणात प्रसिद्ध आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
महाभक्त प्रल्हाद हा दैत्यकूळीं ।
जपे रामनामावळी नित्यकाळीं ॥
पिता पापरुपी तया देखवेना ।
जनी दैत्य तो नाम मुखे म्हणेना ॥ ९६ ॥
जपे रामनामावळी नित्यकाळीं ॥
पिता पापरुपी तया देखवेना ।
जनी दैत्य तो नाम मुखे म्हणेना ॥ ९६ ॥
मराठी भावार्थ:
दैत्यकुळात जन्मलेला प्रल्हाद नित्य रामनाम जपत असे, पण त्याच्या पापी पित्याला (हिरण्यकश्यपूला) ते सहन झाले नाही; कारण असुरी वृत्तीचे लोक कधीही रामनाम घेत नाहीत.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मुखी नाम नाहीं तया मुक्ति कैंची ।
अहंतागुणे यातना ते फुकाची ॥
पुढे अंत येईल तो दैन्यवाणा ।
म्हणोनि म्हणा रे म्हणा देवराणा ॥ ९७ ॥
अहंतागुणे यातना ते फुकाची ॥
पुढे अंत येईल तो दैन्यवाणा ।
म्हणोनि म्हणा रे म्हणा देवराणा ॥ ९७ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या मुखात रामनाम नाही त्याला मुक्ती कशी मिळणार? अहंकाराने त्याला केवळ निष्कारण यातनाच भोगाव्या लागतील आणि शेवट केविलवाणा होईल; म्हणूनच रामनामाचा जप करा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे शlok
हरीनाम नेमस्त पाषाण तारी ।
बहु तारीले मानवी देहधारी ॥
तया रामनामीं सदा जो विकल्पी ।
वदेना कदा जीव तो पापरूपी ॥ ९८ ॥
बहु तारीले मानवी देहधारी ॥
तया रामनामीं सदा जो विकल्पी ।
वदेना कदा जीव तो पापरूपी ॥ ९८ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्या रामनामाने समुद्रात दगडही तरंगले आणि कित्येक मानवांचा उद्धार झाला, अशा पावन नामाविषयी जो संशय घेतो आणि राम म्हणत नाही, तो जीव खरोखर पापीच होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जगीं धन्य वाराणसी पुण्यराशी ।
तयेमाजि आतां गतीं पूर्वजांसी ॥
मुखे रामनामावळी नित्य काळीं ।
जिवा हित सांगे सदा चंद्रमौळी ॥ ९९ ॥
तयेमाजि आतां गतीं पूर्वजांसी ॥
मुखे रामनामावळी नित्य काळीं ।
जिवा हित सांगे सदा चंद्रमौळी ॥ ९९ ॥
मराठी भावार्थ:
काशी (वाराणसी) ही पुण्याची नगरी धन्य आहे, जिथे मरण पावणाऱ्या पूर्वजांना सद्गती मिळते; कारण तिथे साक्षात चंद्रमौळी महादेव प्रत्येकाच्या कानात रामनामाचाच तारकमंत्र सांगतात.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
यथासांग रे कर्म तेंहि घडेना ।
घडे धर्म तें पुण्य गांठी पडेना ॥
दया पाहतां सर्व भुतीं असेना ।
फुकाचे मुखी नाम तेंही वसेना ॥ १०० ॥
घडे धर्म तें पुण्य गांठी पडेना ॥
दया पाहतां सर्व भुतीं असेना ।
फुकाचे मुखी नाम तेंही वसेना ॥ १०० ॥
मराठी भावार्थ:
माणसाकडून शास्त्रोक्त कर्म घडत नाही, धार्मिक कृत्यांचे पुण्य गाठीशी पडत नाही, प्राणिमात्रांवर दया उरत नाही आणि जे विनामूल्य मिळणारे रामनाम आहे, तेही त्याच्या तोंडून येत नाही, ही किती दुर्दैवाची गोष्ट!
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जया नावडे नाम त्या यम जाची ।
विकल्पे उठे तर्क त्या नर्क ची ची ॥
म्हणोनि अती आदरे नाम घ्यावे ।
मुखे बोलतां दोष जाती स्वभावें ॥ १०१ ॥
विकल्पे उठे तर्क त्या नर्क ची ची ॥
म्हणोनि अती आदरे नाम घ्यावे ।
मुखे बोलतां दोष जाती स्वभावें ॥ १०१ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याला भगवंताचे नाव आवडत नाही त्याला यमाच्या यातनाव्यथा सहन कराव्या लागतात. मनात भलतेच कुतर्क आणि संशय निर्माण करणाऱ्याला नरकाचीच प्राप्ती होते; म्हणून अत्यंत आदराने रामनाम घ्यावे, ज्याने सर्व दोष आपोआप जळून जातात.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अती लीनता सर्वभावे स्वभावें ।
जना सज्जनालागिं संतोषवावे ॥
देहे कारणीं सर्व लावीत जावें ।
सगूणीं अती आदरेसी भजावें ॥ १०२ ॥
जना सज्जनालागिं संतोषवावे ॥
देहे कारणीं सर्व लावीत जावें ।
सगूणीं अती आदरेसी भजावें ॥ १०२ ॥
मराठी भावार्थ:
स्वभावात अत्यंत नम्रता बाळगून सर्व सज्जनांना आनंदी ठेवावे. आपले शरीर व सामर्थ्य सत्कार्यासाठी खर्च करावे आणि ईश्वराच्या सगुण रूपाची अंतःकरणापासून भक्ती करावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
हरीकीर्तनीं प्रीति रामीं धरावी ।
देहेबुद्धि नीरूपणीं वीसरावी ॥
परद्रव्य आणीक कांता परावी ।
यदर्थीं मना सांडि जीवीं करावी ॥ १०३ ॥
देहेबुद्धि नीरूपणीं वीसरावी ॥
परद्रव्य आणीक कांता परावी ।
यदर्थीं मना सांडि जीवीं करावी ॥ १०३ ॥
मराठी भावार्थ:
हरिकीर्तनात रंगून श्रीरामावर निष्ठा ठेवावी आणि निरूपण ऐकताना देहभान विसरून जावे. दुसऱ्याचे धन आणि परस्त्री यांविषयीची अभिलाषा मनातून पूर्णपणे काढून टाकावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
क्रियेवीण नानापरी बोलिजेंते ।
परी चित्त दुश्चीत तें लाजवीतें ॥
मना कल्पना धीट सैराट धांवे ।
तया मानवा देव कैसेनि पावे ॥ १०४ ॥
परी चित्त दुश्चीत तें लाजवीतें ॥
मना कल्पना धीट सैराट धांवे ।
तया मानवा देव कैसेनि पावे ॥ १०४ ॥
मराठी भावार्थ:
आचरणाविना केवळ मोठ्या बाता मारल्याने काही साध्य होत नाही; चंचल व अपवित्र मन माणसाला लज्जित करते. ज्याच्या मनातील कल्पना मोकाट व बेभान धावतात, त्याला ईश्वर कसा बरे भेटेल?
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
विवेके क्रिया आपुली पालटावी ।
अती आदरे शुद्ध क्रीया धरावी ॥
जनीं बोलण्यासारिखे चाल बापा ।
मना कल्पना सोडिं संसारतापा ॥ १०५ ॥
अती आदरे शुद्ध क्रीया धरावी ॥
जनीं बोलण्यासारिखे चाल बापा ।
मना कल्पना सोडिं संसारतापा ॥ १०५ ॥
मराठी भावार्थ:
सद्विवेकाने स्वतःचे आचरण सुधारावे आणि आदराने निष्पाप व शुद्ध कर्मे करावीत. समाजात जसे बोलतो तसे चालून दाखव आणि मनातील निरर्थक कल्पना सोडून देऊन संसाराच्या तापापासून मुक्त हो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बरी स्नानसंध्या करी एकनिष्ठा ।
विवेके मना आवरी स्थानभ्रष्टा ॥
दया सर्वभुतीं जया मानवाला ।
सदा प्रेमळू भक्तिभावे निवाला ॥ १०६ ॥
विवेके मना आवरी स्थानभ्रष्टा ॥
दया सर्वभुतीं जया मानवाला ।
सदा प्रेमळू भक्तिभावे निवाला ॥ १०६ ॥
मराठी भावार्थ:
एकाग्रतेने स्नान आणि नित्य उपासना कर. भरकटणाऱ्या मनाला विवेकाने सावर. ज्या माणसाच्या हृदयात सर्व प्राणीमात्रांबद्दल दया आहे, तोच खऱ्या भक्तिभावाने तृप्त व शांत होतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना कोपआरोपणा ते नसावी ।
मना बुद्धि हे साधुसंगी वसावी ॥
मना नष्ट चांडाळ तो संग त्यागीं ।
मना होइ रे मोक्षभागी विभागी ॥ १०७ ॥
मना बुद्धि हे साधुसंगी वसावी ॥
मना नष्ट चांडाळ तो संग त्यागीं ।
मना होइ रे मोक्षभागी विभागी ॥ १०७ ॥
मराठी भावार्थ:
कोणावरही अकारण राग व आरोप करू नकोस; आपली बुद्धी नेहमी संतांच्या संगतीत ठेव. दुष्ट व पापी संगतीचा पूर्ण त्याग कर आणि मोक्षाचा खरा अधिकारी बन.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना सर्वदा सज्जनाचेनि योगें ।
क्रिया पालटे भक्तिभावार्थ लागे ॥
क्रियेवीण वाचाळता ते निवारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ १०८ ॥
क्रिया पालटे भक्तिभावार्थ लागे ॥
क्रियेवीण वाचाळता ते निवारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ १०८ ॥
मराठी भावार्थ:
संतसंगाने माणसाचे आचरण बदलते आणि हृदयात खरा भक्तिभाव निर्माण होतो. आचरणाविना होणारी व्यर्थ बडबड संपते आणि कुवाद मिटून हितकारक असा धर्मसंवाद सुरू होतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जनीं वादवेवाद सोडूनि द्यावा ।
जनीं वादसंवाद सूखे करावा ॥
जगीं तोचि तो शोकसंतापहारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ १०९ ॥
जनीं वादसंवाद सूखे करावा ॥
जगीं तोचि तो शोकसंतापहारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ १०९ ॥
मराठी भावार्थ:
संसारात वितंडवाद सोडणेच योग्य आहे; सर्वांशी प्रेमाने व आनंदाने ज्ञानसंवाद साधावा. ज्या संवादाने मतभेद संपतात, तोच संवाद जगातील दुःखाचा व संतापाचा नाश करणारा ठरतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
तुटे वाद संवाद त्याते म्हणावें ।
विवेके अहंभाव यातें जिणावें ॥
अहंतागुणे वाद नाना विकारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ ११० ॥
विवेके अहंभाव यातें जिणावें ॥
अहंतागुणे वाद नाना विकारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ ११० ॥
मराठी भावार्थ:
ज्या चर्चेने मतभेद आणि भांडणे मिटतात त्यालाच 'सच्चा संवाद' म्हणावे. आत्मज्ञानाने आणि विवेकाने अहंकाराचा पराभव करावा; कारण अहंकारामुळेच विकृत वाद निर्माण होतात.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
हिताकारणे बोलणे सत्य आहे ।
हिताकारणे सर्व शोधुनि पाहें ॥
हितकारणे बंड पाखांड वारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ १११ ॥
हिताकारणे सर्व शोधुनि पाहें ॥
हितकारणे बंड पाखांड वारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ १११ ॥
मराठी भावार्थ:
परमार्थाच्या कल्याणासाठी सत्य बोलणे आवश्यक आहे; स्वतःच्या कल्याणासाठी सत्याचा शोध घे. अंधश्रद्धा आणि पाखंडीपणा बाजूला सारणारा संवादच सर्वांचे भले करतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जनीं सांगतां ऐकता जन्म गेला ।
परी वादवेवाद तैसाचि ठेला ॥
उठे संशयो वाद हा दंभधारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ ११२ ॥
परी वादवेवाद तैसाचि ठेला ॥
उठे संशयो वाद हा दंभधारी ।
तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ॥ ११२ ॥
मराठी भावार्थ:
जगात कोरडे उपदेश ऐकण्यात व सांगण्यात संपूर्ण आयुष्य निघून गेले, पण व्यर्थ वाद मिटला नाही. अहंकारातून निर्माण होणारा वाद शंका वाढवतो; म्हणून वाद संपवणारा संवाद साधावा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जनी हीत पंडीत सांडीत गेले ।
अहंतागुणे ब्रह्मराक्षस जाले ॥
तयाहून व्युत्पन्न तो कोण आहे ।
मना सर्व जाणीव सांडुनि राहे ॥ ११३ ॥
अहंतागुणे ब्रह्मराक्षस जाले ॥
तयाहून व्युत्पन्न तो कोण आहे ।
मना सर्व जाणीव सांडुनि राहे ॥ ११३ ॥
मराठी भावार्थ:
अहंकारामुळे कित्येक विद्वान पंडित स्वतःचे आत्महित विसरून ज्ञानाच्या मिषाने गर्विष्ठ ब्रह्मराक्षस बनले! म्हणून हे मना, कोरड्या ज्ञानाचा आणि पांडित्याचा गर्व बाजूला ठेवून नम्र हो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
फुकाचे मुखी बोलतां काय वेचे ।
दिसंदीस अभ्यंतरी गर्व सांचे ॥
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थ आहे ।
विचारे तुझा तूंचि शोधुनि पाहे ॥ ११४ ॥
दिसंदीस अभ्यंतरी गर्व सांचे ॥
क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थ आहे ।
विचारे तुझा तूंचि शोधुनि पाहे ॥ ११४ ॥
मराठी भावार्थ:
तोंडाने फुकटच्या गोष्टी बोलल्याने काय साध्य होणार? उलट त्याने दररोज मनात गुप्तपणे अहंकार वाढतो. आचरणाविना बोलणे व्यर्थ आहे, हे तू स्वतःच्याच विवेकबुद्धीने तपासून पाहा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
तुटे वाद संवाद तेथें करावा ।
विविके अहंभाव हा पालटावा ॥
जनीं बोलण्यासारिखे आचरावें ।
क्रियापालटे भक्तिपंथेचि जावे ॥ ११५ ॥
विविके अहंभाव हा पालटावा ॥
जनीं बोलण्यासारिखे आचरावें ।
क्रियापालटे भक्तिपंथेचि जावे ॥ ११५ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्यामुळे भांडणे मिटतील असाच संवाद साधावा; आत्मानुभवाने स्वतःचा अहंकार काढून टाकावा. बोलल्याप्रमाणे आचरण करून भक्तीच्या मार्गावरूनच चालावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहू शापिता कष्टला अंबऋषी ।
तयाचे स्वये श्रीहरी जन्म सोशी ॥
दिला क्षीरसिंधु तया ऊपमानी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११६ ॥
तयाचे स्वये श्रीहरी जन्म सोशी ॥
दिला क्षीरसिंधु तया ऊपमानी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११६ ॥
मराठी भावार्थ:
दुर्वासांच्या शापाने त्रस्त झालेल्या राजा अंबरीषासाठी श्रीहरीने स्वतः जन्माचे कष्ट सोसले (अवतार घेतले). बाल उपमन्यूला दुधाचा समुद्र दिला. असा भक्तांचे अभिमान बाळगणारा देव कधीही भक्ताची उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
धुरू लेकरु बापुडे दैन्यवाणे ।
कृपा भाकितां दीधली भेटी जेणे ॥
चिरंजीव तारांगणी प्रेमखाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११७ ॥
कृपा भाकितां दीधली भेटी जेणे ॥
चिरंजीव तारांगणी प्रेमखाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११७ ॥
मराठी भावार्थ:
सावत्र आईने नाकारलेले पोरके बाळ ध्रुव जेव्हा करुणा भाकू लागले, तेव्हा देवाने त्याला दर्शन दिले आणि आकाशात अढळ स्थान देऊन चिरंजीव केले. देव भक्तांची उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
गजेंदु महासंकटी वास पाहे ।
तयाकारणे श्रीहरी धांवताहे ॥
उडी घातली जाहला जीवदानी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११८ ॥
तयाकारणे श्रीहरी धांवताहे ॥
उडी घातली जाहला जीवदानी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११८ ॥
मराठी भावार्थ:
सुसर Muka पकडल्याने गजेंद्र हत्ती जेव्हा महासंकटात सापडून देवाची वाट पाहू लागला, तेव्हा श्रीहरी तडक धावून आले आणि त्यांनी त्याची सुटका करून त्याला जीवनदान दिले.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अजामेळ पापी तया अंत आला ।
कृपाळूपणे तो जनीं मुक्त केला ॥
अनाथासि आधार हा चक्रपाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११९ ॥
कृपाळूपणे तो जनीं मुक्त केला ॥
अनाथासि आधार हा चक्रपाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ ११९ ॥
मराठी भावार्थ:
अजामेळ नावाच्या महापापी माणसाचा अंतसमय आला असता, त्याने पुत्राचे नाव 'नारायण' घेताच देवाने दयाळूपणाने त्याला मुक्त केले. चक्रपाणी श्रीकृष्ण अनाथांचा खरा आधार आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
विधीकारणे जाहला मत्स्य वेगीं ।
धरी कूर्मरुपे धरा पृष्ठभागी ।
जना रक्षणाकारणे नीच योनी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२० ॥
धरी कूर्मरुपे धरा पृष्ठभागी ।
जना रक्षणाकारणे नीच योनी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२० ॥
मराठी भावार्थ:
ब्रह्मदेवासाठी देवाने मत्स्यावतार घेतला; पृथ्वी सावरण्यासाठी पाठीवर कुर्मावतार घेतला. भक्तांच्या व जगाच्या रक्षणासाठी ईश्वर पशु-जलचरांच्या योनीतही अवतार घेतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
महाभक्त प्रल्हाद हा कष्टवीला ।
म्हणोनी तयाकारणे सिंह जाला ॥
न ये ज्वाळ वीशाळ संनधि कोणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२१ ॥
म्हणोनी तयाकारणे सिंह जाला ॥
न ये ज्वाळ वीशाळ संनधि कोणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२१ ॥
मराठी भावार्थ:
जेव्हा भक्त प्रल्हादाला दैत्याने छळले, तेव्हा त्याच्या रक्षणासाठी देव नृसिंह रूपात खांबातून प्रकट झाला. त्याच्या तीव्र ज्वाळांपुढे कोणी जाऊ शकले नाही; देव भक्ताची उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
कृपा भाकिता जाहला वज्रपाणी ।
तया कारणें वामनू चक्रपाणी ॥
द्विजांकारणे भार्गवू चापपाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२२ ॥
तया कारणें वामनू चक्रपाणी ॥
द्विजांकारणे भार्गवू चापपाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२२ ॥
मराठी भावार्थ:
इंद्राने प्रार्थना केली असता देवाने वामनावतार घेऊन त्याचे राज्य परत मिळवून दिले; ऋषी-ब्राह्मणांच्या रक्षणासाठी परशुरामाचे रूप घेतले. देव भक्तांची उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अहल्येसतीलागी आरण्यपंथे ।
कुडावा पुढे देव बंदी तयांते ॥
बळे सोडितां घाव घालीं निशाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ १२३ ॥
कुडावा पुढे देव बंदी तयांते ॥
बळे सोडितां घाव घालीं निशाणी ।
नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ॥ १२३ ॥
मराठी भावार्थ:
अहल्या सतीला शापमुक्त करण्यासाठी श्रीराम वनात गेले. देवाने अनेक संकटग्रस्तांचे रक्षण केले व असुरांचे निर्दालन करून विजयध्वज उभारला; श्रीराम भक्तांना अंतर देत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
तये द्रौपदीकारणे लागवेगे ।
त्वरे धांवतो सर्व सांडूनि मागें ॥
कळीलागिं जाला असे बौद्ध मौनी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२४ ॥
त्वरे धांवतो सर्व सांडूनि मागें ॥
कळीलागिं जाला असे बौद्ध मौनी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२४ ॥
मराठी भावार्थ:
सभेत द्रौपदीने आक्रोष करताच सर्व काम सोडून भगवंत तातडीने धावून आले आणि तिची लज्जा राखली; कलियुगात अहिंसेचा संदेश देण्यासाठी बौद्ध रूप घेतले. देव भक्तास सोडत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अनाथां दिनांकारणे जन्मताहे ।
कलंकी पुढे देव होणार आहे ॥
तया वर्णिता शीणली वेदवाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२५ ॥
कलंकी पुढे देव होणार आहे ॥
तया वर्णिता शीणली वेदवाणी ।
नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ॥ १२५ ॥
मराठी भावार्थ:
दीन-दुबळ्यांसाठी परमेश्वर वारंवार जन्म घेतो आणि पुढे कलियुगाच्या अंती कलंकी अवतार धारण करणार आहे. ज्याच्या लीलेचे वर्णन करताना वेदही थकले, तो देव भक्ताची उपेक्षा करत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जनांकारणे देव लीलावतारी ।
बहुतांपरी आदरें वेषधारी ॥
तया नेणती ते जन पापरूपी ।
दुरात्मे महानष्ट चांडाळ पापी ॥ १२६ ॥
बहुतांपरी आदरें वेषधारी ॥
तया नेणती ते जन पापरूपी ।
दुरात्मे महानष्ट चांडाळ पापी ॥ १२६ ॥
मराठी भावार्थ:
लोकांच्या कल्याणासाठी ईश्वर वेगवेगळे लीलावतारी वेष धारण करतो. परंतु जे दुष्ट व पापी जन या अवतारांना ओळखत नाहीत, ते खरोखर अभागी व दुरात्मे होत.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जगीं धन्य तो रामसूखें निवाला ।
कथा ऐकतां सर्व तल्लीन जाला ॥
देहेभावना रामबोधे उडाली ।
मनोवासना रामरूपीं बुडाली ॥ १२७ ॥
कथा ऐकतां सर्व तल्लीन जाला ॥
देहेभावना रामबोधे उडाली ।
मनोवासना रामरूपीं बुडाली ॥ १२७ ॥
मराठी भावार्थ:
जो रामसुखात निमग्न होऊन शांत झाला, जो रामकथा ऐकताना पूर्ण तल्लीन होतो, ज्याची देहबुद्धी रामज्ञानाने मावळली आणि ज्याच्या सर्व वासना रामरूपात विलीन झाल्या, तोच धन्य होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना वासना वासुदेवीं वसों दे ।
मना कामना कामसंगी नसो दे ॥
मना कल्पना वाउगी ते न कीजे ।
मना सज्जना सज्जनी वस्ति कीजे ॥ १२८ ॥
मना कामना कामसंगी नसो दे ॥
मना कल्पना वाउगी ते न कीजे ।
मना सज्जना सज्जनी वस्ति कीजे ॥ १२८ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, तुझी सर्व आसक्ती परमेश्वराच्या चरणी असू दे आणि विषयासक्ती पूर्णपणे बाजूला कर. मनात व्यर्थ कल्पना करू नकोस आणि नेहमी संत-सज्जनांच्या संगतीतच राहा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
गतीकारणे संगती सज्जनाची ।
मती पालटे सूमती दुर्जनाची ॥
रतीनायिकेचा पती नष्ट आहे ।
म्हणोनी मनाऽतीत होवोनि राहे ॥ १२९ ॥
मती पालटे सूमती दुर्जनाची ॥
रतीनायिकेचा पती नष्ट आहे ।
म्हणोनी मनाऽतीत होवोनि राहे ॥ १२९ ॥
मराठी भावार्थ:
सद्गती मिळवण्यासाठी सज्जनांची संगत धरावी, ज्यामुळे दुर्जनांची बुद्धीही सुबुद्धी बनते. कामदेव हा नाशाचे कारण आहे, म्हणून विषयांच्या पलीकडे जाऊन मनातीत व्हावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना अल्प संकल्प तोही नसावा ।
सदा सत्यसंकल्प चित्तीं वसावा ॥
जनीं जल्प वीकल्प तोही त्यजावा ।
रमाकांत एकान्तकाळी भजावा ॥ १३० ॥
सदा सत्यसंकल्प चित्तीं वसावा ॥
जनीं जल्प वीकल्प तोही त्यजावा ।
रमाकांत एकान्तकाळी भजावा ॥ १३० ॥
मराठी भावार्थ:
मनात वाईट संकल्प किंवा शंका उरू देऊ नकोस; फक्त सत्याचा विचार बाळग. व्यर्थ बडबड आणि संशय सोडून देऊन एकांतात भगवंताची भक्ती कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
भजाया जनीं पाहतां राम एकू ।
करी बाण एकू मुखी शब्द एकू ॥
क्रिया पाहतां उद्धरे सर्व लोकू ।
धरा जानकीनायकाचा विवेकू ॥ १३१ ॥
करी बाण एकू मुखी शब्द एकू ॥
क्रिया पाहतां उद्धरे सर्व लोकू ।
धरा जानकीनायकाचा विवेकू ॥ १३१ ॥
मराठी भावार्थ:
जगात भजण्यासाठी केवळ श्रीराम हाच एकमेव श्रेष्ठ देव आहे; ज्याचा 'एक बाण, एक शब्द आणि एकच पत्नी' हा नियम होता. ज्याच्या आचरणाने सर्व लोकांचा उद्धार होतो, त्या रामरायाचा विवेक अंगी बाळगा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
विचारूनि बोले विवंचूनि चाले ।
तयाचेनि संतप्त तेही निवाले ॥
बरें शोधल्यावीण बोलो नको हो ।
जनी चालणे शुद्ध नेमस्त राहो ॥ १३२ ॥
तयाचेनि संतप्त तेही निवाले ॥
बरें शोधल्यावीण बोलो नको हो ।
जनी चालणे शुद्ध नेमस्त राहो ॥ १३२ ॥
मराठी भावार्थ:
जो विचार करून बोलतो आणि विवेक बाळगून आचरण करतो, त्याच्या सहवासाने दुःखी लोकही शांत होतात. पूर्ण विचाराशिवाय बोलू नकोस आणि समाजातील तुझे वागणे संयमित व प्रामाणिक असू दे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
हरीभक्त वीरक्त विज्ञानराशी ।
जेणे मानसी स्थापिलें निश्चयासी ॥
तया दर्शने स्पर्शने पुण्य जोडे ।
तया भाषणें नष्ट संदेह मोडे ॥ १३३ ॥
जेणे मानसी स्थापिलें निश्चयासी ॥
तया दर्शने स्पर्शने पुण्य जोडे ।
तया भाषणें नष्ट संदेह मोडे ॥ १३३ ॥
मराठी भावार्थ:
जो हरिभक्त, विरक्त आणि ज्ञानी असून ज्याचे मन ईश्वरावर स्थिर आहे, त्याच्या दर्शनाने व सहवासाने मोठे पुण्य मिळते आणि त्याच्या उपदेशाने मनातील सर्व संशय नाहीसे होतात.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नसे गर्व आंगी सदा वीतरागी ।
क्षमा शांति भोगी दयादक्ष योगी ॥
नसे लोभ ना क्षोम ना दैन्यवाणा ।
इहीं लक्षणी जाणिजे योगिराणा ॥ १३४ ॥
क्षमा शांति भोगी दयादक्ष योगी ॥
नसे लोभ ना क्षोम ना दैन्यवाणा ।
इहीं लक्षणी जाणिजे योगिराणा ॥ १३४ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याच्या ठायी अहंकार नाही, जो विरक्त, क्षमाशील, शांत, दयाळू आहे आणि ज्याच्या मनात लोभ वा असंतोष नाही, या सर्व लक्षणांवरून खऱ्या योगी पुरुषाला ओळखावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
धरीं रे मना संगती सज्जनाची ।
जेणें वृत्ति हे पालटे दुर्जनाची ॥
बळे भाव सद्बुद्धि सन्मार्ग लागे ।
महाक्रुर तो काळ विक्राळ भंगे ॥ १३५ ॥
जेणें वृत्ति हे पालटे दुर्जनाची ॥
बळे भाव सद्बुद्धि सन्मार्ग लागे ।
महाक्रुर तो काळ विक्राळ भंगे ॥ १३५ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, सज्जनांची संगत धर, ज्यामुळे दुर्जनांची वाईट वृत्तीही बदलते. संतसंगाने सद्बुद्धी प्राप्त होते आणि बिकट मृत्युभयही पळून जाते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
भयें व्यापिले सर्व ब्रह्मांड आहे ।
भयातीत तें संत आनंत पाहे ॥
जया पाहतां द्वैत कांही दिसेना ।
भयो मानसीं सर्वथाही असेना ॥ १३६ ॥
भयातीत तें संत आनंत पाहे ॥
जया पाहतां द्वैत कांही दिसेना ।
भयो मानसीं सर्वथाही असेना ॥ १३६ ॥
मराठी भावार्थ:
संपूर्ण जगात भीती पसरलेली आहे, परंतु संत त्या भयमुक्त अनंत ईश्वराला अनुभवतात. ज्या आत्मतत्त्वाला ओळखल्यावर भेद संपतो, तिथे भीती उरतच नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जिवां श्रेष्ठ ते स्पष्ट सांगोनि गेले ।
परी जीव अज्ञान तैसेचि ठेले ॥
देहेबुद्धिचें कर्म खोटें टळेना ।
जुने ठेवणें मीपणें आकळेना ॥ १३७ ॥
परी जीव अज्ञान तैसेचि ठेले ॥
देहेबुद्धिचें कर्म खोटें टळेना ।
जुने ठेवणें मीपणें आकळेना ॥ १३७ ॥
मराठी भावार्थ:
संतांनी मानवाचे हित अगदी स्पष्टपणे सांगितले, परंतु अज्ञानी जीव देहबुद्धीत अडकून राहिला. स्वतःच्या 'मीपणा'च्या अहंकारामुळे त्याला आत दडलेले मूळ आत्मधन (परमेश्वर) गवसत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
भ्रमे नाढळे वित्त तें गुप्त जाले ।
जिवा जन्मदारिद्र्य ठाकुनि आले ॥
देहेबुद्धिचा निश्चयो ज्या टळेना ।
जुने ठेवणे मीपणे आकळेना ॥ १३८ ॥
जिवा जन्मदारिद्र्य ठाकुनि आले ॥
देहेबुद्धिचा निश्चयो ज्या टळेना ।
जुने ठेवणे मीपणे आकळेना ॥ १३८ ॥
मराठी भावार्थ:
अज्ञानाच्या भ्रमामुळे आत्मरूपी गुप्त ठेवा दिसत नाही, ज्यामुळे जीवाला जन्माचे दारिद्र्य प्राप्त झाले आहे. ज्याची देहबुद्धी सुटत नाही, त्याला 'मीपणा'मुळे ते सनातन आत्मधन मिळत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
पुढें पाहता सर्वही कोंदलेसें ।
अभाग्यास हें दृश्य पाषाण भासे ॥
अभावे कदा पुण्य गांठी पडेना ।
जुने ठेवणे मीपणे आकळेना ॥ १३९ ॥
अभाग्यास हें दृश्य पाषाण भासे ॥
अभावे कदा पुण्य गांठी पडेना ।
जुने ठेवणे मीपणे आकळेना ॥ १३९ ॥
मराठी भावार्थ:
सर्वत्र ते परब्रह्म भरून राहिले आहे, परंतु अभागी माणसाला ते जड दगड-मातीसारखे दिसते. भक्ती व श्रद्धेशिवाय पुण्य गाठीशी पडत नाही आणि अहंकाराने मूळ आत्मतत्त्व समजत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जयाचे तया चूकले प्राप्त नाहीं ।
गुणे गोविले जाहले दुःख देहीं ॥
गुणावेगळी वृत्ति तेहि वळेना ।
जुने ठेवणे मीपणे आकळेना ॥ १४० ॥
गुणे गोविले जाहले दुःख देहीं ॥
गुणावेगळी वृत्ति तेहि वळेना ।
जुने ठेवणे मीपणे आकळेना ॥ १४० ॥
मराठी भावार्थ:
जीवाचे जे मूळ आत्मस्वरूप आहे ते तो विसरला आहे. त्रिगुणांच्या पाशात अडकल्याने शरीराला दुःख भोगावे लागते आणि या गुणांच्या पलीकडे मन जात नाही, ज्यामुळे ईश्वराची प्राप्ती होत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
म्हणे दास सायास त्याचे करावे ।
जनीं जाणता पाय त्याचे धरावे ॥
गुरू अंजनेवीण तें आकळेना ।
जुने ठेवणे मीपणे ते कळेना ॥ १४१ ॥
जनीं जाणता पाय त्याचे धरावे ॥
गुरू अंजनेवीण तें आकळेना ।
जुने ठेवणे मीपणे ते कळेना ॥ १४१ ॥
मराठी भावार्थ:
समर्थ रामदास म्हणतात, सद्गुरूंची कृपा मिळवण्यासाठी प्रयत्न करावेत व ज्ञानी गुरूंचे पाय धरावेत. गुरूंच्या आत्मज्ञानरुपी अंजनाशिवाय हृदयात दडलेला ईश्वररूपी ठेवा ओळखता येत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
कळेना कळेना कळेना कळेना ।
ढळे नाढळे संशयोही ढळेना ॥
गळेना गळेना अहंता गळेना ।
बळें आकळेना मिळेना मिळेना ॥ १४२ ॥
ढळे नाढळे संशयोही ढळेना ॥
गळेना गळेना अहंता गळेना ।
बळें आकळेना मिळेना मिळेना ॥ १४२ ॥
मराठी भावार्थ:
केवळ बुद्धीच्या जोरावर आत्मज्ञान समजत नाही, मनातील संशय दूर होत नाही आणि अहंकारही गळत नाही. स्वतःच्या बळावर किंवा अहंपणाने परमेश्वर कधीही प्राप्त होत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अविद्यागुणे मानवा उमजेना ।
भ्रमे चुकले हीत ते आकळेना ॥
परीक्षेविणे बांधले दृढ नाणें ।
परी सत्य मिथ्या असें कोण जाणें ॥ १४३ ॥
भ्रमे चुकले हीत ते आकळेना ॥
परीक्षेविणे बांधले दृढ नाणें ।
परी सत्य मिथ्या असें कोण जाणें ॥ १४३ ॥
मराठी भावार्थ:
अज्ञानामुळे मानवाला खरे हित कळत नाही आणि भ्रमात पडून तो भरकटतो. नाण्याची परीक्षा केल्याशिवाय ते खरे की खोटे हे जसे कळत नाही, तसेच विवेकाशिवाय सत्याची ओळख पटत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जगी पाहतां साच ते काय आहे ।
अती आदरे सत्य शोधुन पाहे ॥
पुढे पाहतां पाहतां देव जोडे ।
भ्रम भ्रांति अज्ञान हें सर्व मोडे ॥ १४४ ॥
अती आदरे सत्य शोधुन पाहे ॥
पुढे पाहतां पाहतां देव जोडे ।
भ्रम भ्रांति अज्ञान हें सर्व मोडे ॥ १४४ ॥
मराठी भावार्थ:
या जगात अंतिम सत्य काय आहे याचा निष्ठेने शोध घे. शोध घेता घेता ईश्वराची भेट होते आणि मनातील सर्व भ्रम, भ्रांती आणि अज्ञान पार नष्ट होते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा वीषयो चिंतितां जीव जाला ।
अहंभाव अज्ञान जन्मास आला ॥
विवेके सदा स्वस्वरुपी भरावे ।
जिवा ऊगमी जन्म नाही स्वभावें ॥ १४५ ॥
अहंभाव अज्ञान जन्मास आला ॥
विवेके सदा स्वस्वरुपी भरावे ।
जिवा ऊगमी जन्म नाही स्वभावें ॥ १४५ ॥
मराठी भावार्थ:
सतत विषयांचे चिंतन केल्याने अज्ञान व अहंकार जन्म घेतो. परंतु आत्मज्ञानाने स्वतःच्या मूळ स्वरूपात स्थिर झाल्यास जीवाला पुनर्जन्माचा फेराच उरत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
दिसे लोचनी ते नसे कल्पकोडी ।
अकस्मात आकारले काळ मोडी ॥
पुढे सर्व जाईल कांही न राहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १४६ ॥
अकस्मात आकारले काळ मोडी ॥
पुढे सर्व जाईल कांही न राहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १४६ ॥
मराठी भावार्थ:
डोळ्यांनी दिसणारे हे नश्वर जग कायम राहणारे नाही; काळाच्या ओघात हे सर्व नष्ट होईल. म्हणून हे मना, कधीही नष्ट न होणाऱ्या त्या शाश्वत अनंताचा शोध घे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
फुटेना तुटेना चळेना ढळेना ।
सदा संचले मीपणे ते कळेना ॥
तया एकरूपासि दूजे न साहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहें ॥ १४७ ॥
सदा संचले मीपणे ते कळेना ॥
तया एकरूपासि दूजे न साहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहें ॥ १४७ ॥
मराठी भावार्थ:
जे परब्रह्म कशानेही फुटत नाही, तुटत नाही किंवा ढळत नाही आणि सर्वत्र भरलेले आहे, ते 'मीपणा'मुळे दिसत नाही. त्या अद्वितीय परमात्म्याचा संतांच्या मार्गदर्शनाने शोध घे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
निराकार आधार ब्रह्मादिकांचा ।
जया सांगतां शीणली वेदवाचा ॥
विवेके तदाकार होऊनि राहें ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १४८ ॥
जया सांगतां शीणली वेदवाचा ॥
विवेके तदाकार होऊनि राहें ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १४८ ॥
मराठी भावार्थ:
ब्रह्मदेवांचाही आधार असलेला जो निराकार परमात्मा आहे आणि ज्याचे पूर्ण वर्णन करताना वेदही असमर्थ ठरतात, विवेकाने त्याच्याशी एकरूप होण्याचा प्रयत्न कर.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जगी पाहतां चर्मलक्षी न लक्षे ।
जगी पाहता ज्ञानचक्षी निरक्षे ॥
जनीं पाहता पाहणे जात आहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १४९ ॥
जगी पाहता ज्ञानचक्षी निरक्षे ॥
जनीं पाहता पाहणे जात आहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १४९ ॥
मराठी भावार्थ:
तो परमात्मा या चर्मचक्षूंनी (साध्या डोळ्यांनी) दिसत नाही, तो केवळ ज्ञानदृष्टीने अनुभवता येतो. त्या स्थितीत पाहणारा आणि दृश्य असा भेदच उरत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नसे पीत ना श्वेत ना श्याम कांही ।
नसे व्यक्त अव्यक्त ना नीळ नाहीं ॥
म्हणे दास विश्वासतां मुक्ति लाहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १५० ॥
नसे व्यक्त अव्यक्त ना नीळ नाहीं ॥
म्हणे दास विश्वासतां मुक्ति लाहे ।
मना संत आनंत शोधुनि पाहे ॥ १५० ॥
मराठी भावार्थ:
तो परब्रह्म पिवळा, पांढरा, काळा किंवा निळा असा कोणत्याही रंगाचा नाही; तो व्यक्त वा अव्यक्त रूपाच्या पलीकडचा आहे. त्याच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवल्यास मुक्ती मिळते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
खरें शोधितां शोधितां शोधिताहे ।
मना बोधिता बोधिता बोधिताहे ॥
परी सर्वही सज्जनाचेनि योगे ।
बरा निश्चयो पाविजे सानुरागे ॥ १५१ ॥
मना बोधिता बोधिता बोधिताहे ॥
परी सर्वही सज्जनाचेनि योगे ।
बरा निश्चयो पाविजे सानुरागे ॥ १५१ ॥
मराठी भावार्थ:
सत्याचा सतत शोध घेतला आणि मनाला उपदेश करत राहिले, तरीही केवळ संतसंगानेच भगवंताच्या प्राप्तीचा दृढ निश्चय व अनुभव प्राप्त होतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहूतांपरी कूसरी तत्त्वझाडा ।
परी अंतरी पाहिजे तो निवाडा ॥
मना सार साचार ते वेगळे रे ।
समस्तांमधे एक ते आगळे रे ॥ १५२ ॥
परी अंतरी पाहिजे तो निवाडा ॥
मना सार साचार ते वेगळे रे ।
समस्तांमधे एक ते आगळे रे ॥ १५२ ॥
मराठी भावार्थ:
शास्त्रांचे कितीही पृथक्करण केले तरी अंतःकरणात आत्मज्ञानाचा निर्णय झाला पाहिजे. जगातील सर्व वस्तूंपेक्षा ते अंतिम सत्य एकदम वेगळे व श्रेष्ठ आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे पिंडज्ञाने नव्हे तत्त्वज्ञाने ।
समाधान कांही नव्हे तानमाने ॥
नव्हे योगयागें नव्हे भोगत्यागें ।
समाधान ते सज्जनाचेनि योगे ॥ १५३ ॥
समाधान कांही नव्हे तानमाने ॥
नव्हे योगयागें नव्हे भोगत्यागें ।
समाधान ते सज्जनाचेनि योगे ॥ १५३ ॥
मराठी भावार्थ:
केवळ शरीरज्ञान, पांडित्य, संगीत, योग, यज्ञ किंवा त्यागाने मनाला शांती मिळत नाही; मनाचे पूर्ण समाधान केवळ संतसंगानेच लाभते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
महावाक्य तत्त्वादिके पंचकर्णे ।
खुणे पाविजे संतसंगे विवर्णे ॥
द्वितीयेसि संकेत जो दाविजेतो ।
तया सांडुनी चंद्रमा भाविजेतो ॥ १५४ ॥
खुणे पाविजे संतसंगे विवर्णे ॥
द्वितीयेसि संकेत जो दाविजेतो ।
तया सांडुनी चंद्रमा भाविजेतो ॥ १५४ ॥
मराठी भावार्थ:
महावाक्ये व तत्त्वज्ञानाचा खरा बोध संतांच्या संगतीतच समजतो. जसे द्वितीयेचा चंद्र दाखवताना बोटाच्या खुणेकडे न पाहता चंद्राकडे पाहिले जाते, तसेच शब्दांपेक्षा आत्मरूपाकडे लक्ष द्यावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
दिसेना जनी तेचि शोधुनि पाहे ।
बरे पाहता गूज तेथेचि आहे ॥
करी घेउ जाता कदा आढळेना ।
जनी सर्व कोंदाटले ते कळेना ॥ १५५ ॥
बरे पाहता गूज तेथेचि आहे ॥
करी घेउ जाता कदा आढळेना ।
जनी सर्व कोंदाटले ते कळेना ॥ १५५ ॥
मराठी भावार्थ:
जे साध्या डोळ्यांनी दिसत नाही त्याचा अंतःकरणात शोध घे; मूळ रहस्य तिथेच आहे. ते हाताने पकडता येत नाही, पण संपूर्ण विश्वात तेच भरून उरले आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
म्हणे जाणता तो जनी मूर्ख पाहे ।
अतर्कासि तर्की असा कोण आहे ॥
जनीं मीपणे पाहता पाहवेना ।
तया लक्षितां वेगळे राहवेना ॥ १५६ ॥
अतर्कासि तर्की असा कोण आहे ॥
जनीं मीपणे पाहता पाहवेना ।
तया लक्षितां वेगळे राहवेना ॥ १५६ ॥
मराठी भावार्थ:
स्वतःला ज्ञानी समजणारा खरोखर अज्ञानीच असतो, कारण तर्काच्या पलीकडच्या देवाला तर्काने कोण जाणू शकेल? अहंकाराने तो दिसत नाही आणि अनुभवल्यावर वेगळे उरता येत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बहू शास्त्र धुंडाळता वाड आहे ।
जया निश्चयो येक तोही न साहे ॥
मती भांडती शास्त्रबोधे विरोधें ।
गती खुंटती ज्ञानबोधे प्रबोधे ॥ १५७ ॥
जया निश्चयो येक तोही न साहे ॥
मती भांडती शास्त्रबोधे विरोधें ।
गती खुंटती ज्ञानबोधे प्रबोधे ॥ १५७ ॥
मराठी भावार्थ:
अनेक शास्त्रांचा अभ्यास केल्याने वाद वाढतात पण एकही सर्वमान्य निर्णय होत नाही. विद्वान आपापल्या मतात भांडत राहतात आणि आत्मज्ञानाची गती खुंटते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
श्रुती न्याय मीमांसके तर्कशास्त्रे ।
स्मृती वेद वेदान्तवाक्ये विचित्रे ॥
स्वये शेष मौनावला स्थीर पाहे ।
मना सर्व जाणीव सांडून राहे ॥ १५८ ॥
स्मृती वेद वेदान्तवाक्ये विचित्रे ॥
स्वये शेष मौनावला स्थीर पाहे ।
मना सर्व जाणीव सांडून राहे ॥ १५८ ॥
मराठी भावार्थ:
वेद, स्मृती, मीमांसा आणि तर्कशास्त्रे ज्याचे पूर्ण वर्णन करू शकत नाहीत व जिथे साक्षात शेषनागही मौन धारण करतो, त्या परब्रह्मापुढे सर्व विद्वत्तेचा गर्व सोडून दे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जेणे मक्षिका भक्षिली जाणिवेची ।
तया भोजनाची रुची प्राप्त कैची ॥
अहंभाव ज्या मानसीचा विरेना ।
तया ज्ञान हे अन्न पोटी जिरेना ॥ १५९ ॥
तया भोजनाची रुची प्राप्त कैची ॥
अहंभाव ज्या मानसीचा विरेना ।
तया ज्ञान हे अन्न पोटी जिरेना ॥ १५९ ॥
मराठी भावार्थ:
जेवणात माशी पडल्यास अन्नाची रुची जात नाही, तसा ज्ञानाचा अभिमान बाळगल्यास आनंदाची रुची उरत नाही. अहंकार न मावळल्यास आत्मज्ञानाचे अन्न पचत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नको रे मना वाद हा खेदकारी ।
नको रे मना भेद नानाविकारी ॥
नको रे मना शीकवूं पूढिलांसी ।
अहंभाव जो राहिला तूजपासी ॥ १६० ॥
नको रे मना भेद नानाविकारी ॥
नको रे मना शीकवूं पूढिलांसी ।
अहंभाव जो राहिला तूजपासी ॥ १६० ॥
मराठी भावार्थ:
दुःखदायक वाद आणि भेदाभेद बाळगू नकोस. स्वतःमधील अहंकार तसाच ठेवून इतरांना कोरडे उपदेश शिकवण्याचा प्रयत्न करू नकोस.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अहंतागुणे सर्वही दुःख होते ।
मुखे बोलिले ज्ञान ते व्यर्थ जाते ॥
सुखी राहता सर्वही सूख आहे ।
अहंता तुझी तुंचि शोधुन पाहे ॥ १६१ ॥
मुखे बोलिले ज्ञान ते व्यर्थ जाते ॥
सुखी राहता सर्वही सूख आहे ।
अहंता तुझी तुंचि शोधुन पाहे ॥ १६१ ॥
मराठी भावार्थ:
अहंकारामुळेच सर्व दुःखे निर्माण होतात आणि केवळ तोंडाने बोललेले ज्ञान वाया जाते. अहंकार नष्ट करून स्वतःच्या मूळ स्वरूपात राहिल्यास अखंड सुख मिळते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहेबुद्धिचा निश्चयो दृढ जाला ।
देहातीत ते हीत सांडीत गेला ॥
देहेबुद्धि ते आत्मबुद्धि करावी ।
सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥ १६३ ॥
देहातीत ते हीत सांडीत गेला ॥
देहेबुद्धि ते आत्मबुद्धि करावी ।
सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥ १६३ ॥
मराठी भावार्थ:
माणसाचा 'मी म्हणजे हे शरीर' हा भ्रम पक्का झाल्याने तो देहातीत आत्महित विसरला. ही देहबुद्धी काढून तिथे आत्मबुद्धी रुजवावी आणि सदैव संत-सज्जनांची संगत धरावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मनें कल्पिला वीषयो सोडवावा ।
मनें देव निर्गूण तो ओळखावा ॥
मनें कल्पिता कल्पना ते सरावी ।
सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥ १६४ ॥
मनें देव निर्गूण तो ओळखावा ॥
मनें कल्पिता कल्पना ते सरावी ।
सदा संगती सज्जनाची धरावी ॥ १६४ ॥
मराठी भावार्थ:
मनाने निर्माण केलेली विषयांची आसक्ती मनातूनच काढून टाकावी आणि निर्गुण परमात्म्याला ओळखावे. मनातील नको त्या कल्पना बाजूला सारण्यासाठी संतांची संगत धरावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहादीक प्रपंच हा चिंतियेला ।
परी अंतरी लोभ निश्चित ठेला ॥
हरीचिंतने मुक्तिकांता करावी ।
सदा संगती सज्जनांची धरावी ॥ १६५ ॥
परी अंतरी लोभ निश्चित ठेला ॥
हरीचिंतने मुक्तिकांता करावी ।
सदा संगती सज्जनांची धरावी ॥ १६५ ॥
मराठी भावार्थ:
शरीराचा आणि संसाराचा अहोरात्र विचार केल्याने हृदयात लोभ बळावला आहे. ईश्वरचिंतनाने मुक्ती प्राप्त करण्यासाठी नेहमी सज्जनांचा सहवास बाळगावा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अहंकार विस्तारला या देहाचा ।
स्त्रियापुत्रमित्रादिके मोह त्यांचा ॥
बळे भ्रांति हें जन्मचिंता हरावी ।
सदा संगती सज्जनांची धरावी ॥ १६६ ॥
स्त्रियापुत्रमित्रादिके मोह त्यांचा ॥
बळे भ्रांति हें जन्मचिंता हरावी ।
सदा संगती सज्जनांची धरावी ॥ १६६ ॥
मराठी भावार्थ:
या शरीराचा अहंकार आणि स्त्री, पुत्र, मित्र यांचा मोह मनात पसरला आहे. ही जन्म-मरणाची भ्रांती आणि चिंता नष्ट करण्यासाठी सदोदित सज्जनांची संगती धरावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बरा निश्चयो शाश्वताचा करावा ।
म्हणे दास संदेह तो वीसरावा ॥
घडीने घडी सार्थकाची धरावी ।
सदा संगती सज्जनांची धरावी ॥ १६७ ॥
म्हणे दास संदेह तो वीसरावा ॥
घडीने घडी सार्थकाची धरावी ।
सदा संगती सज्जनांची धरावी ॥ १६७ ॥
मराठी भावार्थ:
शाश्वत ईश्वराचा दृढ निश्चय करावा आणि मनातील सर्व संशय सोडून द्यावेत. प्रत्येक क्षण आयुष्याचे सार्थक करण्यासाठी घालवावा आणि नेहमी सज्जनांच्या संगतीत राहावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
करी वृत्ती जो संत तो संत जाणा ।
दुराशागुणे जो नव्हे दैन्यवाणा ॥
उपाधी देहेबुद्धीते वाढवीते ।
परी सज्जना केविं बाधु शके ते ॥ १६८ ॥
दुराशागुणे जो नव्हे दैन्यवाणा ॥
उपाधी देहेबुद्धीते वाढवीते ।
परी सज्जना केविं बाधु शके ते ॥ १६८ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याची वृत्ती सत्वगुणी व शांत असते आणि जो कोणत्याही दुराशेने लाचार होत नाही, तोच खरा संत होय. संसारातील उपाध्या देहबुद्धी वाढवतात, पण संतांना त्या कधीही बाधा करू शकत नाहीत.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नसे अंत आनंत संता पुसावा ।
अहंकारविस्तार हा नीरसावा ॥
गुणेवीण निर्गुण तो आठवावा ।
देहेबुद्धिचा आठवु नाठवावा ॥ १६९ ॥
अहंकारविस्तार हा नीरसावा ॥
गुणेवीण निर्गुण तो आठवावा ।
देहेबुद्धिचा आठवु नाठवावा ॥ १६९ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्या अनंताला अंत नाही, त्याचा शोध संतांना विचारून घ्यावा आणि अहंकाराचा विस्तार नष्ट करावा. गुणांच्या पलीकडच्या निर्गुणाचे ध्यान करावे व देहाची आठवण पार विसरून जावी.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहेबुद्धि हे ज्ञानबोधे त्यजावी ।
विवेके तये वस्तुची भेटी घ्यावी ॥
तदाकार हे वृत्ति नाही स्वभावे ।
म्हणोनी सदा तेचि शोधीत जावे ॥ १७० ॥
विवेके तये वस्तुची भेटी घ्यावी ॥
तदाकार हे वृत्ति नाही स्वभावे ।
म्हणोनी सदा तेचि शोधीत जावे ॥ १७० ॥
मराठी भावार्थ:
आत्मज्ञानाच्या उपदेशाने देहबुद्धी सोडून द्यावी आणि विवेकाने मूळ आत्मतत्त्वाची भेट घ्यावी. मन सहजासहजी ईश्वराशी एकरूप होत नाही, म्हणूनच नित्य त्याचा शोध घेत राहावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
असे सार साचार तें चोरलेसे ।
इहीं लोचनी पाहता दृश्य भासे ॥
निराभास निर्गुण तें आकळेना ।
अहंतागुणे कल्पिताही कळेना ॥ १७१ ॥
इहीं लोचनी पाहता दृश्य भासे ॥
निराभास निर्गुण तें आकळेना ।
अहंतागुणे कल्पिताही कळेना ॥ १७१ ॥
मराठी भावार्थ:
जे मूळ आत्मतत्त्व आहे ते चर्मचक्षूंना दिसत नाही, केवळ नश्वर दृश्य दिसते. ते निराभास व निर्गुण स्वरूप केवळ तर्काने किंवा अहंकाराने कधीही समजत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
स्फुरे वीषयी कल्पना ते अविद्या ।
स्फुरे ब्रह्म रे जाण माया सुविद्या ॥
मुळीं कल्पना दो रुपें तेचि जाली ।
विवेके तरी स्वस्वरुपी मिळाली ॥ १७२ ॥
स्फुरे ब्रह्म रे जाण माया सुविद्या ॥
मुळीं कल्पना दो रुपें तेचि जाली ।
विवेके तरी स्वस्वरुपी मिळाली ॥ १७२ ॥
मराठी भावार्थ:
विषयांची कल्पना स्फुरणे ही अविद्या (अज्ञान) आहे, तर ब्रह्माचे स्मरण होणे ही सुविद्या आहे. मुळात ही कल्पनाच दोन रूपात प्रकट झाली आहे, जी विवेकाने आत्मस्वरूपात विलीन होते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
स्वरुपी उदेला अहंकार राहो ।
तेणे सर्व आच्छादिले व्योम पाहो ॥
दिशा पाहतां ते निशा वाढताहे ।
विवेके विचारे विवंचुनि पाहे ॥ १७३ ॥
तेणे सर्व आच्छादिले व्योम पाहो ॥
दिशा पाहतां ते निशा वाढताहे ।
विवेके विचारे विवंचुनि पाहे ॥ १७३ ॥
मराठी भावार्थ:
आत्मस्वरूपात अहंकाररूपी राहू प्रकट झाला, ज्याने अज्ञानाचे सावट पसरवले. त्यामुळे दाही दिशांना अज्ञानाची रात्र वाढत जाते; म्हणूनच विवेकाने सत्य विचारांचा शोध घे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जया चक्षुने लक्षिता लक्षवेना ।
भवा भक्षिता रक्षिता रक्षवेना ॥
क्षयातीत तो अक्षयी मोक्ष देतो ।
दयादक्ष तो साक्षिने पक्ष घेतो ॥ १७४ ॥
भवा भक्षिता रक्षिता रक्षवेना ॥
क्षयातीत तो अक्षयी मोक्ष देतो ।
दयादक्ष तो साक्षिने पक्ष घेतो ॥ १७४ ॥
मराठी भावार्थ:
जो डोळ्यांनी टिपता येत नाही, संसाराचा नाश करतो आणि ज्याचे रक्षण कोणालाही करावे लागत नाही, तो क्षयरहित ईश्वर मोक्ष देतो आणि साक्षीभावाने भक्ताची बाजू घेतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
विधी निर्मिती लीहितो सर्व भाळी ।
परी लीहिता कोण त्याचे कपाळी ॥
हरू जाळितो लोक संहारकाळी ।
परी शेवटी शंकरा कोण जाळी ॥ १७५ ॥
परी लीहिता कोण त्याचे कपाळी ॥
हरू जाळितो लोक संहारकाळी ।
परी शेवटी शंकरा कोण जाळी ॥ १७५ ॥
मराठी भावार्थ:
ब्रह्मदेव सर्वांचे नशीब लिहितो, पण ब्रह्मदेवाचे भाग्य कोण लिहितो? रुद्र प्रलयकाळी जगाचा संहार करतो, पण महादेवाला कोण भस्म करू शकते? ते परमेश्वर तत्त्वच सर्वोपरि आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जगी द्वादशादित्य हे रुद्र अक्रा ।
असंख्यात संख्या करी कोण शक्रा ॥
जगी देव धुंडाळिता आढळेना ।
जगी मुख्य तो कोण कैसा कळेना ॥ १७६ ॥
असंख्यात संख्या करी कोण शक्रा ॥
जगी देव धुंडाळिता आढळेना ।
जगी मुख्य तो कोण कैसा कळेना ॥ १७६ ॥
मराठी भावार्थ:
जगात १२ सूर्य, ११ रुद्र आणि अगणित देव आहेत, तरीही शोधल्यास मूळ मुख्य देव सहज सापडत नाही; तो मूळ परमात्मा कसा आहे हे आत्मज्ञानाशिवाय समजत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
तुटेना फुटेना कदा देवराणा ।
चळेना ढळेना कदा दैन्यवाणा ॥
कळेना कळेना कदा लोचनासी ।
वसेना दिसेना जगी मीपणासी ॥ १७७ ॥
चळेना ढळेना कदा दैन्यवाणा ॥
कळेना कळेना कदा लोचनासी ।
वसेना दिसेना जगी मीपणासी ॥ १७७ ॥
मराठी भावार्थ:
तो मुख्य देव कशानेही तुटत नाही, फुटत नाही व ढळत नाही. तो चर्मचक्षूंना दिसत नाही आणि जिथे 'मीपणा'चा अहंकार असतो तिथे तो कधीही प्रकट होत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जया मानला देव तो पुजिताहे ।
परी देव शोधुनि कोणी न पाहे ॥
जगी पाहता देव कोट्यानुकोटी ।
जया मानली भक्ति जे तेचि मोठी ॥ १७८ ॥
परी देव शोधुनि कोणी न पाहे ॥
जगी पाहता देव कोट्यानुकोटी ।
जया मानली भक्ति जे तेचि मोठी ॥ १७८ ॥
मराठी भावार्थ:
प्रत्येक जण आपापल्या आवडीच्या देवाची पूजा करतो, पण मूळ ईश्वराचा शोध कोणी घेत नाही. जगात करोडो देवी-देवता आहेत, पण ज्याची जिथे सच्ची भक्ती असते, तीच त्याच्यासाठी श्रेष्ठ ठरते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
तिन्ही लोक जेथूनि निर्माण झाले ।
तया देवरायासि कोणी न बोले ॥
जगीं थोरला देव तो चोरलासे ।
गुरूवीण तो सर्वथाही न दीसे ॥ १७९ ॥
तया देवरायासि कोणी न बोले ॥
जगीं थोरला देव तो चोरलासे ।
गुरूवीण तो सर्वथाही न दीसे ॥ १७९ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्या मूळ परमात्म्यातून तिन्ही लोक निर्माण झाले, त्याला सर्वजण विसरले आहेत. तो सर्वात मोठा देव गुप्त झालेला आहे, जो सद्गुरूंशिवाय अजिबात अनुभवता येत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
गुरु पाहता पाहता लक्ष कोटी ।
बहूसाल मंत्रावळी शक्ति मोठी ॥
मनी कामना चेटके धातमाता ।
जनी व्यर्थ रे तो नव्हे मुक्तिदाता ॥ १८० ॥
बहूसाल मंत्रावळी शक्ति मोठी ॥
मनी कामना चेटके धातमाता ।
जनी व्यर्थ रे तो नव्हे मुक्तिदाता ॥ १८० ॥
मराठी भावार्थ:
जगात लाखो-करोडो गुरू आणि मंत्र सांगणारे मिळतील; परंतु जे केवळ मूठमाती, चेटूक किंवा सांसारिक सिद्धी देऊन मोहात पाडतात, ते खरे मुक्तिदाते गुरू नव्हेत.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे चेटकी चाळकू द्रव्यभोंदु ।
नव्हे निंदकू मत्सरू भक्तिमंदू ॥
नव्हे उन्मतू वेसनी संगबाधू ।
जनी ज्ञानिया तोचि साधु अगाधू ॥ १८१ ॥
नव्हे निंदकू मत्सरू भक्तिमंदू ॥
नव्हे उन्मतू वेसनी संगबाधू ।
जनी ज्ञानिया तोचि साधु अगाधू ॥ १८१ ॥
मराठी भावार्थ:
जो भोंदू, पैशांचा लोभी, दुसऱ्याची निंदा करणारा किंवा व्यसनी नसतो, तर जो ज्ञानी, विरक्त आणि शांत वृत्तीचा असतो, तोच खरोखर श्रेष्ठ साधू व सद्गुरू होय.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे वाउगी चाहुटी काम पोटी ।
क्रियेवीण वाचाळता तेचि मोठी ॥
मुखे बोलिल्यासारिखे चालताहे ।
मना सद्गुरु तोचि शोधुनि पाहे ॥ १८२ ॥
क्रियेवीण वाचाळता तेचि मोठी ॥
मुखे बोलिल्यासारिखे चालताहे ।
मना सद्गुरु तोचि शोधुनि पाहे ॥ १८२ ॥
मराठी भावार्थ:
जो व्यर्थ बडबड करत नाही आणि ज्याच्या मनात वासना नसते, जो जसे बोलतो तसे शुद्ध आचरण करतो, त्यालाच खरा सद्गुरू म्हणून शोधून शरण जावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
जनी भक्त ज्ञानी विवेकी विरागी ।
कृपाळु मनस्वी क्षमावंत योगी ॥
प्रभु दक्ष व्युत्पन्न चातुर्य जाणे ।
तयाचेनि योगे समाधान बाणे ॥ १८३ ॥
कृपाळु मनस्वी क्षमावंत योगी ॥
प्रभु दक्ष व्युत्पन्न चातुर्य जाणे ।
तयाचेनि योगे समाधान बाणे ॥ १८३ ॥
मराठी भावार्थ:
जो भक्त, ज्ञानी, विवेकी, विरक्त, दयाळू, क्षमाशील, कार्यकुशल आणि चतुर असतो, अशा सद्गुरूंच्या संगतीनेच मनाला पूर्ण समाधान लाभते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे तोचि जाले नसे तेचि आले ।
कळो लागले सज्जनाचेनि बोले ॥
अनिर्वाच्य ते वाच्य वाचे वदावे ।
मना संत आनंत शोधीत जावे ॥ १८४ ॥
कळो लागले सज्जनाचेनि बोले ॥
अनिर्वाच्य ते वाच्य वाचे वदावे ।
मना संत आनंत शोधीत जावे ॥ १८४ ॥
मराठी भावार्थ:
संतांच्या उपदेशामुळे अज्ञानाचा नाश होऊन गूढ आत्मज्ञान समजू लागते. शब्दांच्या पलीकडे असलेल्या त्या अनंताचे गुणगान गात संतांचा शोध घ्यावा.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
लपावे अति आदरे रामरुपी ।
भयातीत निश्चीत ये स्वस्वरुपी ॥
कदा तो जनी पाहतांही दिसेना ।
सदा ऐक्य तो भिन्नभावे वसेना ॥ १८५ ॥
भयातीत निश्चीत ये स्वस्वरुपी ॥
कदा तो जनी पाहतांही दिसेना ।
सदा ऐक्य तो भिन्नभावे वसेना ॥ १८५ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाच्या रूपात पूर्ण लीन होऊन जावे, ज्यामुळे भीती नष्ट होऊन आत्मस्वरूप प्राप्त होते. तो परमात्मभाव ऐक्याचा आहे, तिथे भेदाभेद उरतच नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
सदा सर्वदा राम सन्नीध आहे ।
मना सज्जना सत्य शोधुन पाहे ॥
अखंडीत भेटी रघूराजयोगू ।
मना सांडीं रे मीपणाचा वियोगू ॥ १८६ ॥
मना सज्जना सत्य शोधुन पाहे ॥
अखंडीत भेटी रघूराजयोगू ।
मना सांडीं रे मीपणाचा वियोगू ॥ १८६ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीराम सदैव तुझ्या अगदी जवळच आहे, हे मना, सत्याचा शोध घेऊन पाहा. ईश्वराची अखंड भेट हवी असेल तर मनातील 'मीपणा'चा अहंकार सोडून दे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
भुते पिंड ब्रह्मांड हे ऐक्य आहे ।
परी सर्वही स्वस्वरुपी न साहे ॥
मना भासले सर्व काही पहावे ।
परी संग सोडुनि सुखी रहावे ॥ १८७ ॥
परी सर्वही स्वस्वरुपी न साहे ॥
मना भासले सर्व काही पहावे ।
परी संग सोडुनि सुखी रहावे ॥ १८७ ॥
मराठी भावार्थ:
पिंड (शरीर) आणि ब्रह्मांड हे एकाच तत्त्वाने बनलेले आहे; पण आत्मस्वरूपात कोणताच भास उरत नाही. जगातील सर्व व्यवहार पाहावेत, पण आसक्ती सोडून सुखी राहावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहेभान हे ज्ञानशस्त्रे खुडावे ।
विदेहीपणे भक्तिमार्गेचि जावे ॥
विरक्तीबळे निंद्य सर्वै त्यजावे ।
परी संग सोडुनि सुखी रहावे ॥ १८८ ॥
विदेहीपणे भक्तिमार्गेचि जावे ॥
विरक्तीबळे निंद्य सर्वै त्यजावे ।
परी संग सोडुनि सुखी रहावे ॥ १८८ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्ञानरूपी शस्त्राने देहाहंकाराचा छेद करावा आणि असंग होऊन भक्तीच्या मार्गाने चालावे. वैराग्याच्या बळाने निंद्य गोष्टींचा त्याग करून आनंदाने राहावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मही निर्मिली देव तो ओळखावा ।
जया पाहतां मोक्ष तत्काळ जीवा ॥
तया निर्गुणालागी गूणी पहावे ।
परी संग सोडुनि सुखे रहावे ॥ १८९ ॥
जया पाहतां मोक्ष तत्काळ जीवा ॥
तया निर्गुणालागी गूणी पहावे ।
परी संग सोडुनि सुखे रहावे ॥ १८९ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याने ही पृथ्वी निर्माण केली त्या देवाला ओळखावे, ज्याच्या साक्षात्काराने जिवाला मोक्ष मिळतो. सगुण रूपातून त्या निर्गुणाला अनुभवावे व सर्व आसक्ती सोडून सुखी व्हावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे कार्यकर्ता नव्हे सृष्टिभर्ता ।
पुरेहून पर्ता न लिंपे विवर्ता ॥
तया निर्विकल्पासि कल्पित जावे ।
परि संग सोडुनि सुखे रहावे ॥ १९० ॥
पुरेहून पर्ता न लिंपे विवर्ता ॥
तया निर्विकल्पासि कल्पित जावे ।
परि संग सोडुनि सुखे रहावे ॥ १९० ॥
मराठी भावार्थ:
तो परमात्मा कोणत्याही कर्माचा कर्ता किंवा विकारग्रस्त नाही; तो विश्वाच्या पलीकडचा व निर्विकल्प आहे. त्या परमात्म्याचे चिंतन करत आसक्तीरहित जीवन जगावे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
देहेबुद्धिचा निश्चयो ज्या ढळेना ।
तया ज्ञान कल्पांतकाळी कळेना ॥
परब्रह्म तें मीपणे आकळेना ।
मनी शून्य अज्ञान हे मावळेना ॥ १९१ ॥
तया ज्ञान कल्पांतकाळी कळेना ॥
परब्रह्म तें मीपणे आकळेना ।
मनी शून्य अज्ञान हे मावळेना ॥ १९१ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याची देहावरील आसक्ती संपत नाही, त्याला कल्पांत झाला तरी आत्मज्ञान समजणार नाही. अहंकार उराशी असेपर्यंत परब्रह्म गवसत नाही आणि मनातील अज्ञान मिटत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना ना कळे ना ढळे रुप ज्याचे ।
दुजेवीण तें ध्यान सर्वोत्तमाचे ॥
तया खुण ते हीन दृष्टांत पाहे ।
तेथे संग निःसंग दोन्ही न साहे ॥ १९२ ॥
दुजेवीण तें ध्यान सर्वोत्तमाचे ॥
तया खुण ते हीन दृष्टांत पाहे ।
तेथे संग निःसंग दोन्ही न साहे ॥ १९२ ॥
मराठी भावार्थ:
ज्याचे रूप ढळत नाही आणि जे बुद्धीच्या पार आहे, तेच सर्वोत्कृष्ट ईश्वराचे अनन्य ध्यान होय. ती परब्रह्म अवस्था संग व निसंग या दोन्हीच्या पलीकडची आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नव्हे जाणता नेणता देवराणा ।
न ये वर्णिता वेदशास्त्रा पुराणा ॥
नव्हे दृश्य अदृश्य साक्षी तयाचा ।
श्रुती नेणती नेणती अंत त्याचा ॥ १९३ ॥
न ये वर्णिता वेदशास्त्रा पुराणा ॥
नव्हे दृश्य अदृश्य साक्षी तयाचा ।
श्रुती नेणती नेणती अंत त्याचा ॥ १९३ ॥
मराठी भावार्थ:
परमेश्वर हा प्रापंचिक अर्थाने जाणणारा वा अज्ञानी नाही; वेद व शास्त्रेही त्याचा शेवट जाणू शकत नाहीत. तो दृश्य-अदृश्याचा साक्षी असून अनादी व अनंत आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
वसे हृदयी देव तो कोण कैसा ।
पुसे आदरे साधकू प्रश्न ऐसा ॥
देहे टाकिता देव कोठे पहातो ।
परि मागुता ठाव कोठे रहातो ॥ १९४ ॥
पुसे आदरे साधकू प्रश्न ऐसा ॥
देहे टाकिता देव कोठे पहातो ।
परि मागुता ठाव कोठे रहातो ॥ १९४ ॥
मराठी भावार्थ:
हृदयात राहणारा देव नेमका कसा आहे, असा प्रश्न साधक आदराने विचारतो. देह सोडल्यानंतर देव कुठे जातो आणि त्याचा मूळ ठाव कुठे असतो, हा तो जिज्ञासापूर्वक विचारतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
बसे हृदयी देव तो जाण ऐसा ।
नभाचेपरी व्यापकू जाण तैसा ॥
सदा संचला येत ना जात कांही ।
तयावीण कोठे रिता ठाव नाही ॥ १९५ ॥
नभाचेपरी व्यापकू जाण तैसा ॥
सदा संचला येत ना जात कांही ।
तयावीण कोठे रिता ठाव नाही ॥ १९५ ॥
मराठी भावार्थ:
हृदयात वास करणारा देव आकाशासारखा सर्वव्यापी आहे, हे समजून घे. तो कुठेही येत-जात नाही; या ब्रह्मांडात त्याच्याशिवाय एकही जागा मोकळी नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नभी वावरे जा अणुरेणु काही ।
रिता ठाव या राघवेवीण नाही ॥
तया पाहता पाहता तोचि जाले ।
तेथे लक्ष आलक्ष सर्वे बुडाले ॥ १९६ ॥
रिता ठाव या राघवेवीण नाही ॥
तया पाहता पाहता तोचि जाले ।
तेथे लक्ष आलक्ष सर्वे बुडाले ॥ १९६ ॥
मराठी भावार्थ:
आकाशातील अणुरेणूतही श्रीरामाशिवाय कोणतीच जागा रिकामी नाही. त्याला पाहत राहिल्याने भक्त स्वतः रामरूप होऊन जातो आणि तिथे दृश्य-अदृश्याचा भेद विरून जातो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नभासारिखे रुप या राघवाचे ।
मनी चिंतिता मूळ तुटे भवाचे ॥
तया पाहता देहबुद्धी उरेना ।
सदा सर्वदा आर्त पोटी पुरेना ॥ १९७ ॥
मनी चिंतिता मूळ तुटे भवाचे ॥
तया पाहता देहबुद्धी उरेना ।
सदा सर्वदा आर्त पोटी पुरेना ॥ १९७ ॥
मराठी भावार्थ:
श्रीरामाचे स्वरूप आकाशासारखे अथांग व व्यापक आहे; त्याचे ध्यान केल्यास जन्माचा फेरा संपतो. त्याला अनुभवल्यावर देहबुद्धी नष्ट होते आणि भक्तीची ओढ अधिक वाढते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
नभे व्यापिले सर्व सृष्टीस आहे ।
रघूनायका ऊपमा ते न साहे ॥
दुजेवीण जो तोचि तो हा स्वभावे ।
तया व्यापकू व्यर्थ कैसे म्हणावे ॥ १९८ ॥
रघूनायका ऊपमा ते न साहे ॥
दुजेवीण जो तोचि तो हा स्वभावे ।
तया व्यापकू व्यर्थ कैसे म्हणावे ॥ १९८ ॥
मराठी भावार्थ:
जरी आकाशाने सृष्टीला व्यापले असले तरी श्रीरामाची तुलना आकाशाशीही होऊ शकत नाही. तो अद्वैत व सर्वव्यापी असल्याने त्याला नश्वर गोष्टींची उपमा देणे योग्य नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
अती जीर्ण विस्तीर्ण ते रुप आहे ।
तेथे तर्कसंपर्क तोही न साहे ॥
अती गुढ ते दृश्य तत्काळ सोपे ।
दुजेवीण जे खुण स्वामिप्रतापे ॥ १९९ ॥
तेथे तर्कसंपर्क तोही न साहे ॥
अती गुढ ते दृश्य तत्काळ सोपे ।
दुजेवीण जे खुण स्वामिप्रतापे ॥ १९९ ॥
मराठी भावार्थ:
परमात्म्याचे स्वरूप सनातन व अथांग आहे, जिथे मानवी तर्क काम करत नाही. ते अतिशय गूढ असले तरी सद्गुरूंच्या कृपेने सहजासहजी आत्मसात होते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
कळे आकळे रुप ते ज्ञान होता ।
तेथे आटली सर्वसाक्षी अवस्था ॥
मना उन्मनी शब्द कुंठीत राहे ।
तो रे तोचि तो राम सर्वत्र पाहे ॥ २०० ॥
तेथे आटली सर्वसाक्षी अवस्था ॥
मना उन्मनी शब्द कुंठीत राहे ।
तो रे तोचि तो राम सर्वत्र पाहे ॥ २०० ॥
मराठी भावार्थ:
आत्मज्ञान होताच ईश्वराचे रूप समजते आणि साक्षीभावही विलीन होतो. मन उन्मनी अवस्थेत पोहोचून शब्द कुंठित होतात आणि सर्वत्र एका श्रीरामाचाच अनुभव येतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
कदा ओळखीमाजि दूजे दिसेना ।
मनी मानसी द्वैत काही वसेना ॥
बहूता दिसा आपली भेट जाली ।
विदेहीपणे सर्व काया निवाली ॥ २०१ ॥
मनी मानसी द्वैत काही वसेना ॥
बहूता दिसा आपली भेट जाली ।
विदेहीपणे सर्व काया निवाली ॥ २०१ ॥
मराठी भावार्थ:
आत्मसाक्षात्कार होताच दुजाभाव उरत नाही आणि मनातील द्वैत नष्ट होते. कित्येक जन्मांनंतर स्वतःच्या मूळ आत्मरूपाशी भेट होऊन देहभाव शांत होतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना गुज रे तूज हे प्राप्त झाले ।
परी अंतरी पाहिजे यत्न केले ॥
सदा श्रवणे पाविजे निश्चयासी ।
धरी सज्जनसंगती धन्य होसी ॥ २०२ ॥
परी अंतरी पाहिजे यत्न केले ॥
सदा श्रवणे पाविजे निश्चयासी ।
धरी सज्जनसंगती धन्य होसी ॥ २०२ ॥
मराठी भावार्थ:
हे मना, तुला हे आत्मज्ञानाचे परम रहस्य मिळाले आहे; पण अंतःकरणात अभ्यासाचे प्रयत्न हवेत. नित्य श्रवणाने दृढ निश्चय साधून संतांची संगत धर, म्हणजे तू धन्य होशील.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना सर्वही संग सोडूनि द्यावा ।
अती आदरे सज्जनाचा धरावा ॥
जयाचेनि संगे महादुःख भंगे ।
जनी साधनेवीण सन्मार्ग लागे ॥ २०३ ॥
अती आदरे सज्जनाचा धरावा ॥
जयाचेनि संगे महादुःख भंगे ।
जनी साधनेवीण सन्मार्ग लागे ॥ २०३ ॥
मराठी भावार्थ:
इतर सर्व कुसंगती सोडून देऊन अत्यंत आदराने संतांची संगत धरावी; कारण संतसंगाने मोठे दुःख दूर होते आणि कठीण साधनांशिवाय सहजासहजी सन्मार्ग प्राप्त होतो.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मना संग हा सर्वसंगास तोडी ।
मना संग हा मोक्ष तात्काळ जोडी ॥
मना संग हा साधना शीघ्र सोडी ।
मना संग हा द्वैत निःशेष मोडी ॥ २०४ ॥
मना संग हा मोक्ष तात्काळ जोडी ॥
मना संग हा साधना शीघ्र सोडी ।
मना संग हा द्वैत निःशेष मोडी ॥ २०४ ॥
मराठी भावार्थ:
संतसंगती ही विषयासक्ती तोडते, त्वरित मोक्ष मिळवून देते, कठीण कष्टप्रद साधनांची गरज संपवते आणि मनातील द्वैतभाव मुळापासून नष्ट करते.
✨ santvani.co.in
🚩 सार्थ मनाचे श्लोक
मनाची शते ऐकता दोष जाती ।
मतीमंद ते साधना योग्य होती ॥
चढे ज्ञान वैराग्य सामर्थ्य अंगी ।
म्हणे दास विश्वासत मुक्ति भोगी ॥ २०५ ॥
मतीमंद ते साधना योग्य होती ॥
चढे ज्ञान वैराग्य सामर्थ्य अंगी ।
म्हणे दास विश्वासत मुक्ति भोगी ॥ २०५ ॥
मराठी भावार्थ:
समर्थ रामदास म्हणतात, मनाचे हे दोनशे पाच श्लोक ऐकल्याने सर्व दोष पळून जातात, मंदबुद्धी असणारेही परमार्थाला योग्य बनतात. अंगात ज्ञान, वैराग्य व सामर्थ्य प्रकट होते आणि विश्वासाने पठण करणारा मोक्षसुख भोगतो.
✨ santvani.co.in
🚩 जय जय रघुवीर समर्थ!
हे पावन सार्थ मनाचे श्लोक इतर रामभक्तांसोबत आणि मित्रपरिवारासोबत नक्की शेअर करा.
॥ श्री समर्थ चरणी अर्पणमस्तु ॥