॥ गण गण गणात बोते ॥ संतवाणी डिजिटल लायब्ररी २०२६
🚩 नित्य उपासना

सार्थ श्री गजानन बावनी

शेगावनिवासी श्री गजानन महाराज यांची सु. ग. शेवडे रचित बावनी मराठी अर्थासह.

पठण सुरू करा

॥ श्री गजानन बावनी माहात्म्य ॥

श्री गजानन महाराज हे शेगावचे थोर संत होते. माघ वद्य सप्तमीला (इ.स. १८७८) बंकटलाल यांना ते पहिल्यांदा शेगावात दिसले, तेव्हापासून त्यांच्या लीलांचा आणि कृपेचा अनुभव भक्तांना येत गेला. त्यांची ही बावनी ५२ कडव्यांत त्यांचे स्वरूप, निवडक लीला, पाठाचे नियम आणि फलश्रुती सांगते. परंपरेनुसार भक्त ५२ गुरुवार नेमाने हिचा पाठ करतात. खाली प्रत्येक कडव्याचा सविस्तर अर्थ दिला आहे.

🚩 गजानन बावनी • कडवे 1
जय जय सदगुरू गजानना ।
रक्षक तूची भक्तजना ॥१॥
मराठी अर्थ:
हे सद्गुरू गजानन महाराज, तुमचा जयजयकार असो. तुम्हीच तुमच्या भक्तांचे रक्षण करणारे आहात. बावनीची सुरुवात अशी गुरूला वंदन करून आणि त्यांच्या रक्षणावर विश्वास व्यक्त करून होते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 2
निर्गुण तू परमात्मा तू ।
सगुण रुपात गजानन तू ॥२॥
मराठी अर्थ:
तुम्ही निर्गुण-निराकार परमात्मा आहात, आणि भक्तांसाठी गजानन या सगुण रूपात प्रकट झाला आहात. निराकार आणि साकार ही दोन्ही रूपे एकाच तत्त्वाची आहेत, असा भाव यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 3
सदेह तू, परी विदेह तू ।
देह असून देहातीत तू ॥३॥
मराठी अर्थ:
तुम्ही देह असलेले दिसता, तरी देहाच्या पलीकडे आहात. देहात राहूनही देहभाव नसलेली अवस्था, म्हणजे विदेह स्थिती, हेच संतांचे लक्षण आहे आणि ते तुमच्यात पूर्ण दिसते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 4
माघ वद्य सप्तमी दिनी ।
शेगावात प्रगटोनी ॥४॥
मराठी अर्थ:
माघ वद्य सप्तमीच्या दिवशी तुम्ही शेगावात प्रथम प्रकट झालात. तो दिवस महाराजांचा प्रकटदिन मानला जातो. त्याच दिवसापासून शेगाव पवित्र क्षेत्र झाले.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 5
उष्ट्या पत्रावळीनिमित्त ।
विदेह्त्व तव हो प्रगट ॥५॥
मराठी अर्थ:
त्या दिवशी बंकटलाल यांच्या घराबाहेर तुम्ही उष्ट्या पत्रावळीतले अन्न खात होतात. त्यावरून तुमची विदेह स्थिती आणि शुद्ध-अशुद्धाच्या भेदापलीकडची दृष्टी लोकांना दिसली.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 6
बंकट लालावरी तुझी ।
कृपा जाहली ती साची ॥६॥
मराठी अर्थ:
बंकटलाल यांच्यावर तुमची कृपा झाली, हे सत्य आहे. त्यांनीच तुम्हाला ओळखून आदराने आश्रय दिला आणि शेगावातली तुमची सेवा सुरू केली.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 7
गोसाव्याच्या नवसासाठी ।
गांजा घेसी लावून ओठी ॥७॥
मराठी अर्थ:
एका गोसाव्याने गांजाचा नवस केला होता. तो पूर्ण करण्यासाठी तुम्ही गांजाची चिलीम ओठाला लावलीत. यात व्यसनाचे समर्थन नाही; भक्ताचा नवस आणि श्रद्धा जपण्याची तुमची करुणा दिसते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 8
तव पद तीर्थे वाचविला ।
जानराव तो भक्त भला ॥८॥
मराठी अर्थ:
तुमच्या चरणतीर्थाने जानराव वाचले. ते तुमचे चांगले भक्त होते. गुरुचरणांच्या तीर्थावर असलेली श्रद्धा संकटातून तारते, हे या प्रसंगातून दिसते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 9
जानाकीरामा चिंचवणे ।
नासवोनी स्वरूपी आणणे ॥९॥
मराठी अर्थ:
चिंचवणे येथील जानकीराम यांच्या मनातील भ्रम आणि अज्ञान तुम्ही दूर केले आणि त्यांना आत्मस्वरूपाकडे वळवले. गुरू भक्ताला केवळ संकटातून सोडवत नाहीत, तर त्याला स्वतःच्या खऱ्या रूपाची ओळख करून देतात.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 10
मुकीन चंदूचे कानवले ।
खाउन कृतार्थ त्या केले ॥१०॥
मराठी अर्थ:
चंदू मुकीन यांनी प्रेमाने अर्पण केलेले कानवले तुम्ही आनंदाने खाल्ले आणि त्यांना कृतार्थ केले. भक्ताचे अर्पण मोठे की लहान हे महत्त्वाचे नाही, त्यामागचे प्रेम महत्त्वाचे आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 11
विहिरी माजी जलविहीना ।
केले देवा जल भरणा ॥११॥
मराठी अर्थ:
ज्या विहिरीत पाणी नव्हते, तिथे तुमच्या कृपेने पाणी आले. तुमच्या संकल्पाने निसर्गही भक्तांच्या मदतीला येतो, असा अनुभव यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 12
मध माश्यांचे डंख तुवा ।
सहन सुखे केले देवा ॥१२॥
मराठी अर्थ:
मधमाश्यांनी चावा घेतला तेव्हा तुम्ही तो शांतपणे सहन केलात. देहाचा त्रास तुम्हाला विचलित करत नाही, हे यातून दिसते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 13
त्यांचे काटे योगबले ।
काढुनी सहजी दाखविले ॥१३॥
मराठी अर्थ:
त्या माश्यांचे काटे तुम्ही योगसामर्थ्याने सहज बाहेर काढून लोकांना दाखवलेत. तुमची योगशक्ती आणि देहावरचे नियंत्रण भक्तांना प्रत्यक्ष दिसले.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 14
कुस्ती हरीशी खेळोनि ।
शक्ती दर्शन घडवोनी ॥१४॥
मराठी अर्थ:
हरी नावाच्या पैलवानाबरोबर कुस्ती खेळून तुम्ही तुमची शक्ती दाखवली. वरून साधे दिसणारे संत आतून किती सामर्थ्यवान आहेत, याची यातून जाणीव होते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 15
वेद म्हणुनी दाखविला ।
चकित द्रविड ब्राह्मण झाला ॥१५॥
मराठी अर्थ:
तुम्ही वेदपठण करून दाखवलेत, आणि एक द्रविड ब्राह्मण आश्चर्यचकित झाला. तुमच्याकडे औपचारिक शिक्षण नसूनही वेदांचे ज्ञान होते, यातून तुमचे अलौकिकत्व सिद्ध झाले.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 16
जळत्या पर्यकावरती ।
ब्रह्म्हगीरीला ये प्रचीती ॥१६॥
मराठी अर्थ:
जळत्या पर्यंकावर तुम्ही बसलात आणि ब्रह्मगिरी गोसाव्याला तुमच्या श्रेष्ठतेची प्रचिती आली. अग्नीचाही तुमच्यावर परिणाम होत नाही, हे पाहून त्याची शंका मिटली.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 17
टाकळीकर हरिदासाचा ।
अश्व शांत केला साचा ॥१७॥
मराठी अर्थ:
टाकळीकर हरिदास यांचा बेफाम घोडा तुम्ही शांत केलात. तुमच्या सान्निध्यात उग्र प्राण्यांचा क्रोधही शमतो, असा अनुभव यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 18
बाळकृष्ण बाळापुराचा ।
समर्थ भक्तची जो होता ॥१८॥
मराठी अर्थ:
बाळापूरचे बाळकृष्ण हे समर्थ रामदासांचे भक्त होते. त्यांची भक्ती आणि निष्ठा तुम्ही जाणली होती.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 19
रामदास रूपे त्याला ।
दर्शन देवोनी तोषविला ॥१९॥
मराठी अर्थ:
तुम्ही त्यांना समर्थ रामदासांच्या रूपात दर्शन देऊन संतुष्ट केलेत. भक्ताला त्याच्या आराध्याच्या रूपात दर्शन देणारे गुरू सर्व रूपांत एकच तत्त्व असतात, हे यातून समजते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 20
सुकलालाची गोमाता ।
द्वाड बहुत होती ताता ॥२०॥
मराठी अर्थ:
सुकलाल यांची गाय अतिशय द्वाड आणि त्रासदायक होती. तिला आवरणे घरच्यांना जमत नव्हते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 21
कृपा तुझी होताच क्षणी ।
शांत जाहली ती जननी ॥२१॥
मराठी अर्थ:
तुमची कृपा होताच ती गोमाता लगेच शांत झाली. तुमच्या नुसत्या दृष्टीने संकट दूर होते, असा विश्वास यातून मिळतो.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 22
घुडे लक्ष्मण शेगावी ।
येता व्याधी तू निरवी ॥२२॥
मराठी अर्थ:
घुडे लक्ष्मण शेगावात आले तेव्हा त्यांच्या व्याधीचे तुम्ही निवारण केलेत. दुःख घेऊन आलेल्याला तुम्ही रिकाम्या हाताने जाऊ दिले नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 23
दांभिकता परी ती त्याची ।
तू न चालवोनी घे साची ॥२३॥
मराठी अर्थ:
परंतु त्यांच्या वागण्यातला दांभिकपणा तुम्ही चालू दिला नाही आणि सत्य उघड केलेत. गुरू भक्ताला बरे करतात, पण दिखाऊपणा सहन करत नाहीत.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 24
भास्कर पाटील तव भक्त ।
उद्धरलासी तू त्वरित ॥२४॥
मराठी अर्थ:
भास्कर पाटील हे तुमचे निस्सीम भक्त होते. तुम्ही त्यांचा लवकरच उद्धार केलात. निष्ठा असलेल्या भक्ताला गुरू विलंब न करता पुढे नेतात.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 25
आज्ञा तव शिरसावंद्य ।
काकही मानती तुज वंद्य ॥२५॥
मराठी अर्थ:
तुमची आज्ञा सर्वजण मनापासून मानतात. इतकेच काय, कावळेही तुम्हाला वंदनीय मानतात. सर्व प्राणिमात्र तुमच्या आज्ञेत आहेत, असा भाव आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 26
विहिरीमाजी रक्षियला ।
देवा तू गणू जवऱ्याला ॥२६॥
मराठी अर्थ:
गणू जवऱ्या विहिरीत पडला तेव्हा तुम्ही त्याचे रक्षण केलेत. संकटाच्या क्षणी भक्ताचा धावा तुमच्यापर्यंत नक्की पोहोचतो.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 27
पिताम्बराकरवी लीला ।
वठला आंबा पल्लवीला ॥२७॥
मराठी अर्थ:
पीतांबर यांच्या हातून तुम्ही लीला केलीत आणि वाळलेल्या आंब्याच्या झाडाला पुन्हा पालवी फुटली. गुरूकृपेने निर्जीव झालेल्यालाही नवे जीवन मिळते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 28
सुबुद्धी देशी जोश्याला ।
माफ करी तो दंडाला ॥२८॥
मराठी अर्थ:
जोशी यांना तुम्ही सुबुद्धी दिलीत. त्यामुळे त्यांनी दंड माफ केला. गुरूकृपेमुळे माणसाच्या मनात क्षमा आणि सद्बुद्धी निर्माण होते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 29
सवडद येथील गंगाभारती ।
थुंकूनी वारिली रक्तपिती ॥२९॥
मराठी अर्थ:
सवडदचे गंगाभारती रक्तपित्ताने (कुष्ठासारख्या रक्तविकाराने) त्रस्त होते. तुम्ही त्यांच्यावर थुंकून तो रोग दूर केलात. तुमचा प्रसाद जसा असेल तसा तो भक्ताला बरे करतो, असा विश्वास यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 30
पुंडलिकाचे गंडांतर ।
निष्ठा जाणून केले दूर ॥३०॥
मराठी अर्थ:
पुंडलिक यांच्यावर आलेले मोठे संकट तुम्ही त्यांची निष्ठा पाहून दूर केलेत. निष्ठा असली की संकटही टळते, हा संदेश यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 31
ओंकारेश्वरी फुटली नौका ।
तारी नर्मदा क्षणात एका ॥३१॥
मराठी अर्थ:
ओंकारेश्वर येथे नौका फुटली तेव्हा तुम्ही नर्मदेच्या प्रवाहातून भक्तांना क्षणात तारलेत. संकटाच्या वेळी गुरूच खरा तारणहार असतो.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 32
माधवनाथा समवेत ।
केले भोजन अदृष्ट ॥३२॥
मराठी अर्थ:
माधवनाथ यांच्यासोबत तुम्ही अदृश्य रूपात भोजन केलेत. तुम्ही कुठेही, कोणत्याही रूपात उपस्थित असू शकता, हे यातून दिसते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 33
लोकमान्य त्या टिळकांना ।
प्रसाद तूची पाठविला ॥३३॥
मराठी अर्थ:
लोकमान्य टिळकांना तुम्ही प्रसाद पाठवलात. थोर राष्ट्रपुरुषाचाही तुमच्याशी आदराचा संबंध होता, असे यातून दिसते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 34
कवर सुताची कांदा भाकर ।
भक्शिलीस तू प्रेमाखातर ॥३४॥
मराठी अर्थ:
कवर सुतार यांनी प्रेमाने दिलेली कांदा-भाकर तुम्ही आवडीने खाल्लीत. गरीब भक्ताचे साधे अर्पणही गुरूला तितकेच प्रिय असते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 35
नग्न बैसोनी गाडीत ।
लीला दाविली विपरीत ॥३५॥
मराठी अर्थ:
एकदा तुम्ही नग्न अवस्थेत गाडीत बसलात आणि अनोखी लीला दाखवलीत. देहाची लाज-लज्जा नसलेल्या परमहंस स्थितीचे हे प्रतीक आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 36
बायजे चित्ती तव भक्ती ।
पुंडलीकावरी विरक्त प्रीती ॥३६॥
मराठी अर्थ:
बायजाबाई यांच्या मनात तुमच्याविषयी दृढ भक्ती होती. पुंडलिक यांच्यावर तुमचे प्रेम आसक्तीरहित, निर्मळ होते. गुरूचे प्रेम निःस्वार्थ असते, असा भाव आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 37
बापुना मनी विठ्ठल भक्ती ।
स्वयं होशी तू विठ्ठल मूर्ती ॥३७॥
मराठी अर्थ:
बापुना यांच्या मनात विठ्ठलभक्ती होती. त्यांची भक्ती पाहून तुम्ही स्वतः विठ्ठलाच्या रूपात प्रकट झालात. गुरू आणि देव वेगळे नाहीत, हे यातून कळते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 38
कवठ्याच्या त्या वारकऱ्याला ।
मरीपासुनी वाचविला ॥३८॥
मराठी अर्थ:
कवठा येथील एका वारकऱ्याला तुम्ही मरीच्या (प्लेगसारख्या साथीच्या रोगाच्या) संकटातून वाचवलेत. वारकऱ्याची निष्ठा आणि तुमची कृपा यांचा हा प्रसंग आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 39
वासुदेव यती तुज भेटे ।
प्रेमाची ती खुण पटे ॥३९॥
मराठी अर्थ:
वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) हे थोर यती तुम्हाला भेटायला आले. संतांच्या भेटीतून परस्परांवरच्या प्रेमाची आणि आदराची खूण पटली.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 40
उद्धट झाला हवालदार ।
भस्मीभूत झाले घरदार ॥४०॥
मराठी अर्थ:
एक हवालदार उद्धट वागला, तेव्हा त्याचे घरदार जळून खाक झाले. संतांचा अपमान केल्याचे वाईट फळ मिळते, असा इशारा यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 41
देहान्ताच्या नंतरही ।
कितीजणा अनुभव येई ॥४१॥
मराठी अर्थ:
देह ठेवल्यानंतरही अनेक भक्तांना तुमचा अनुभव येतो. महाराजांनी १९१० मध्ये समाधी घेतली, तरी त्यांचे अस्तित्व आणि कृपा आजही जाणवते, अशी श्रद्धा आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 42
पडत्या मजूरा झेलीयेले ।
बघती जन आश्चर्य भले ॥४२॥
मराठी अर्थ:
उंचावरून पडणाऱ्या मजुराला तुम्ही झेलून घेतलेत आणि लोक आश्चर्यचकित झाले. संकटाच्या क्षणी तुमची कृपा तारून नेते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 43
अंगावरती खांब पडे ।
स्त्री वांचे आश्चर्य घडे ॥४३॥
मराठी अर्थ:
एका स्त्रीच्या अंगावर खांब पडला तरी ती सुखरूप वाचली. अशा चमत्कारासारख्या घटनांमधून भक्तांना तुमचे संरक्षण जाणवले.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 44
गजाननाच्या अद्भुत लीला ।
अनुभव येती आज मितीला ॥४४॥
मराठी अर्थ:
गजानन महाराजांच्या लीला अद्भुत आहेत आणि आजही भक्तांना त्यांचे अनुभव येतात. त्यांची कृपा भूतकाळापुरती मर्यादित नाही, असा विश्वास यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 45
शरण जाऊनी गजानना ।
दुःख तयाते करी कथना ॥४५॥
मराठी अर्थ:
गजानन महाराजांना शरण जावे आणि आपले दुःख त्यांच्यापुढे मोकळेपणाने सांगावे. शरणागती आणि प्रामाणिक प्रार्थना हा बावनीचा केंद्रबिंदू आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 46
कृपा करी तो भक्तांसी ।
धावून येतो वेगेसी ॥४६॥
मराठी अर्थ:
ते भक्तांवर कृपा करतात आणि हाक ऐकताच लगेच धावून येतात. भक्ताचे संकट आणि गुरूची मदत यांच्यात अंतर राहत नाही.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 47
गजाननाची बावन्नी ।
नित्य असावी ध्यानी मनी ॥४७॥
मराठी अर्थ:
ही गजाननाची बावनी रोज मनात आणि ध्यानात असावी. नित्य स्मरणातूनच भक्ताचे मन स्थिर राहते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 48
बावन्न गुरुवारी नेमे ।
करा पाठ बहु भक्तीने ॥४८॥
मराठी अर्थ:
बावन्न गुरुवार नियमाने श्रद्धेने हिचा पाठ करावा. नेम आणि भक्ती यांच्या जोडीनेच पाठाचे फळ मिळते, असे सांगितले आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 49
विघ्ने सारी पळती दूर ।
सर्व सुखांचा येई पूर ॥४९॥
मराठी अर्थ:
पाठ केल्याने सर्व विघ्ने दूर पळतात आणि सुखसमृद्धीचा ओघ येतो. विघ्ननाशाची फलश्रुती यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 50
चिंता साऱ्या दूर करी ।
संकटातूनी पार करी ॥५०॥
मराठी अर्थ:
तो सर्व चिंता दूर करतो आणि संकटातून पार करतो. मनाची काळजी आणि जीवनातली संकटे या दोन्हींवर गुरूकृपा उपाय ठरते.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 51
सदाचार रत सद्भक्ता ।
फळ लाभे बघता बघता ॥५१॥
मराठी अर्थ:
जो भक्त सदाचाराने वागतो आणि सद्भावाने पाठ करतो, त्याला पाहता पाहता फळ मिळते. केवळ पाठ नव्हे, तर चांगले आचरणही आवश्यक आहे, असा संदेश यात आहे.
✨ santvani.co.in
🚩 गजानन बावनी • कडवे 52
भक्त बोले जय बोला ।
गजाननाची जय बोला ।
जय बोला हो जय बोला ।
गजाननाची जय बोला ॥५२॥
मराठी अर्थ:
शेवटी भक्त गजाननाचा जयजयकार करतात. त्यांचे नाव घेत हा पाठ पूर्ण होतो आणि भक्तीचा आनंद व्यक्त होतो. ॥ गण गण गणात बोते ॥
✨ santvani.co.in
❮ सर्व नित्य पठण स्तोत्रे वर जा ⬆

🚩 गण गण गणात बोते!

ही सार्थ गजानन बावनी इतर भक्तांसोबत नक्की शेअर करा.

॥ श्री गजानन महाराज चरणी अर्पणमस्तु ॥