तारकासुराचा वध व दैत्य संहार महासंग्राम

शिवपुराणातील रुद्र संहितेंच्या कुमार खंडातील हा अत्यंत ओजस्वी, पावन आणि पराक्रमाची पराकाष्ठा दाखवणारा अंतिम अध्याय आहे. मागील कथेमध्ये आपण कुमाराचा शोध व कैलासावर आगमन (भाग १९ क) मध्ये कार्तिकेयांचा शोध आणि महादेवांनी वेदमंत्रांच्या घोषात केलेला दिव्य राज्याभिषेक सोहळा अभ्यासला.

राज्याभिषेक सोहळ्यानंतर देवांनी तारकासुराच्या विनाशाची विनंती केली. शिवपुत्र कार्तिकेयांनी रणभूमीवर अमोघ शक्तीचा प्रहार करून तारकासुराचा केलेला वध, त्यानंतर क्रौंच पर्वताच्या रक्षणासाठी बाणासुराचा संहार, शेषपुत्र कुमुदाच्या हाकेला धावून प्रलंबासुराचा केलेला विनाश आणि या कुमार खंडाची मंगलमय फलश्रुती या लेखात आपण सविस्तर अभ्यासूया.

"महाबली शिवपुत्र कार्तिकेयांनी भगवान शिवांचे स्मरण करून अमोघ शक्तीचा प्रहार केला! तारकासुराचा वध होताच त्रैलोक्यावरील अरिष्ट टळले आणि देवांना अखंड सुखाची प्राप्ती झाली!" — शिवपुराण कुमार खंड.

⚔️ नभोवाणी आणि देव-दानवांचे तुंबळ युद्ध

कैलासावरील सोहळ्यानंतर अकस्मात आकाशवाणी झाली, "देवांनो! आता कुमाराला सेनापती बनवून पुढे करा आणि दैत्यांशी युद्ध करा, तुमचा निश्चितच विजय होईल." ही नभोवाणी ऐकून देवांमध्ये प्रचंड उत्साह संचारला. देवांच्या युद्धतयारीची बातमी मिळताच तारकासुराला भयंकर राग आला आणि तो विशाल दानवी सेना घेऊन युद्धास निघाला. दैत्यांच्या पदघातांनी पृथ्वी कापू लागली.

इंद्राने बाल कुमाराला हत्तीवर बसवले. देवसेनेचे कुशल नेतृत्व करत कुमार पुढे निघाला. रणभेरींच्या निनादासह दोन्ही सैन्यांमध्ये घमासान युद्धाला सुरुवात झाली. श्रीविष्णू, इंद्र आणि वीरभद्र यांनी तारकासुराशी तुंबळ युद्ध केले. परंतु, ब्रह्मदेवांच्या वरदानामुळे तारकासुर कोणालाही जुमानत नव्हता.

🔱 ब्रह्मदेवांचा उपदेश आणि कार्तिकेयांकडून तारकासुराचा वध

रणरांगणात श्रीविष्णू आणि तारकासुराचा भीषण संग्राम पाहून ब्रह्मदेव कुमारापाशी गेले आणि म्हणाले, "कार्तिकेया! तारकासुराचा वध विष्णूंच्या हस्ते होणे अशक्य आहे, कारण मी त्याला केवळ तुमच्याच हस्ते मृत्यू येईल असा वर दिला आहे. म्हणूनच तुमचा जन्म झाला आहे. आता तुम्ही स्वतः पुढाकार घेऊन हे देवकार्य पूर्ण करा."

ब्रह्मदेवांचे शब्द ऐकून महाबली स्कंदाने अत्यंत सावधपणे धनुष्य सांभाळले. त्याने माता-पिता शिव-पार्वतीचे स्मरण केले आणि हातात अत्यंत प्रभावी 'शक्ती' अस्त्र घेतले. क्षणाचाही विलंब न करता कार्तिकेयांनी ती अमोघ शक्ती तारकासुरावर सोडली. त्या दिव्य शक्तीचा प्रहार तारकासुराला सहन झाला नाही. तो जर्जर होऊन खाली कोसळला आणि त्याचा प्राणांत झाला! तारकासुराचा अंत होताच संपूर्ण त्रैलोक्य भयमुक्त झाले आणि देवांनी जयजयकार केला.

🏹 बाणासुर व प्रलंबासुराचा वध आणि दुष्टांचा संहार

तारकासुर वधानंतर क्रौंच पर्वत दुःखी होऊन कुमाराला शरण आला आणि म्हणाला, "हे प्रभू! बाणासुर नावाचा दैत्य मला फार त्रास देत आहे, माझे रक्षण करा." कार्तिकेयांनी शिवजींचे स्मरण करून आपली दिव्य शक्ती सोडली. त्या शक्तीने बाणासुर आणि त्याच्या सैन्याला भस्मसात केले आणि ती पूर्ववत कुमाराकडे परत आली.

त्यानंतर लागलीच शेषपुत्र कुमुद तेथे आला आणि काकुळतीने म्हणाला, "प्रभू! तारकासुराचा अनुयायी असलेला प्रलंबासुर युद्धातून पळून गेला असून तो आता मला पाताळात त्रास देत आहे." कुमाराने महादेवांचे स्मरण करून प्रखर शक्ती सोडली. ती शक्ती गर्जना करत पाताळात झेपावली आणि प्रलंबासुराचा वध करून परत आली. अशा प्रकारे कुमाराने सर्व असुरी शक्तींचा नाश केला.

🕉️ समारोप

शिवपुराणातील रुद्र संहिता - कुमार खंड हा अध्याय येथे पूर्ण झाला आहे. पुढील भागांमध्ये आपण गणेश खंड (श्री गणेश प्राकट्य, बाललीला आणि गजमुख अवतार कथा) सविस्तर अभ्यासणार आहोत. अधिक नित्य पठण स्तोत्रे वाचण्यासाठी आमचा सार्थ हरिपाठ विभाग नक्की अभ्यासा.