कुमाराचा शोध व कैलासावर कार्तिकेय आगमन

शिवपुराणातील रुद्र संहितेच्या कुमार खंडातील हा अध्याय अत्यंत वात्सल्यमय, आनंददायी आणि पराक्रमाची साक्ष देणारा आहे. मागील कथेमध्ये आपण भगवान कार्तिकेय जन्म (भाग १९ ब) मध्ये सरकाड्यांच्या वनात प्रकट झालेल्या अलौकिक शिवपुत्राचा जन्म आणि महर्षी विश्वामित्रांनी केलेले वेदोक्त संस्कार अभ्यासले.

जन्मानंतर बाल कुमाराने दाखवलेला असीम पराक्रम, कृतिका मातांचे वात्सल्य, कैलासावर माता पार्वती व महादेवांनी घेतलेला पुत्राचा शोध, नंदिकेश्वराचे आगमन आणि कार्तिकेयांचे कैलासावर झालेले भव्य दिव्य स्वागत या प्रसंगाची संपूर्ण कथा खालीलप्रमाणे सविस्तर प्रस्तुत केली आहे.

"सहा मुखे धारण करून कृतिका मातांचे स्तनपान करणाऱ्या आणि कैलासावर पराक्रमाचा झेंडा रोवून माता पार्वती व महादेवांना परमानंद देणाऱ्या भगवान कार्तिकेयांचा विजय असो!" — शिवपुराण कुमार खंड.

⛰️ क्रौंच पर्वतावर प्रहार व कृतिकांचे मातृसुलभ वात्सल्य

अवतार धारण केल्यानंतर तेजस्वी शिवपुत्र क्रौंच पर्वतावर चढला. त्याने आपल्या हातातील अलौकिक 'शक्ती' अस्त्राने पर्वताच्या शिखरावर प्रहार केला, ज्यामुळे ते शिखर खाली कोसळले. हे पाहून दशपद्म नावाचे राक्षसवीर कुमारावर चालून आले, परंतु कुमाराने एकाच प्रहाराने त्या राक्षसांचा संहार केला, ज्यामुळे सर्वत्र मोठा हाहाकार माजला.

काही वेळाने तेथे सहा कृतिका माता आल्या. त्या तेजस्वी बालकाला पाहताच त्यांच्या अंतःकरणात अपार मातृवात्सल्य निर्माण झाले. कुमाराने काही काळ त्यांच्या उदरात वास्तव्य केले असल्यामुळे ते प्रेमाचे नाते अतिशय स्वाभाविक होते. बाल कुमाराने तात्काळ सहा मुखे (षडानन) धारण केली आणि एकाच वेळी सहाही मातांचे स्तनपान करून त्यांना तृप्त केले. त्यानंतर त्या कृतिका कुमाराला घेऊन आपल्या लोकात गेल्या आणि त्याला प्राणापलीकडे जपू लागल्या.

🔍 शिव-पार्वतींचा संवाद, पुत्राचा शोध व नंदिकेश्वराचे आगमन

बराच काळ लोटल्यानंतर एके दिवशी कैलासावर माता पार्वतीने भगवान शिवजींना विचारले, "स्वामी! त्या वीर्याचे पुढे काय झाले? ते कोणत्या देवाने लपवले की त्यापासून पुत्रोत्पत्ती झाली? मला कृपया माझ्या पुत्राचा शोध घेऊन द्या." महादेवांनी सर्व देव आणि ऋषीमुनींना बोलावून विचारणा केली. तेव्हा संध्या आणि रात्र यांनी सांगितले की, "देवेश्वर! आपल्या बालकाचे पालन-पोषण कृतिका करत असून त्यांनी त्याचे नाव 'कार्तिकेय' ठेवले आहे."

आपल्या पुत्राचा शुभ समाचार ऐकून शिव-पार्वतीचा आनंद गगनात मावेनासा झाला. महादेवांच्या आज्ञेने नंदिकेश्वर गणांसह कृतिका लोकांत पोहोचला. त्याने कृतिकांना नम्रपणे वंदन करून सांगितले, "हे मातांनो! शिव-पार्वती आपल्या पुत्राला भेटण्यासाठी अत्यंत आतुर झाले आहेत, म्हणून कृपया कुमाराला आमच्यासोबत पाठवा." नंदिकेश्वराने कार्तिकेयाला त्याच्या जन्माचा हेतू समजावून सांगत तारकासुर वधाच्या देवकार्याची आठवण करून दिली.

🏰 कृतिकांचा विरह, कैलासावर आगमन आणि दिव्य राज्याभिषेक

पार्वतीने पाठवलेला अद्भुत व मनोहर रथ पाहून कृतिका माता दुःखव्याकुळ झाल्या. त्या कुमाराला हृदयाशी कवटाळून अश्रू ढाळू लागल्या. कुमाराने अत्यंत प्रेमाने त्यांची समजूत काढली आणि त्यांनाही आपल्यासोबत कैलासावर नेण्याचे मान्य केले.

सर्व जण कैलासपर्वतावर पोहोचताच संपूर्ण वातावरण आनंदाने भरून गेले. गिरिजा (पार्वती) आपल्या सख्यांसह स्वागतासाठी पुढे आली. भगवान शिवजींचे हृदय प्रेमाने भरून आले आणि त्यांच्या डोळ्यात आनंदाश्रू तरळले. कार्तिकेयाने रथावरून उतरून आई-वडिलांना साष्टांग नमस्कार घातला. शिव-पार्वतीने त्याला प्रेमाने हृदयाशी कवटाळले व मुख कुरवाळले.

यानंतर महादेवांनी लौकिक आचाराला अनुसरून कार्तिकेयाला रत्नजडित दिव्य सिंहासनावर बसवले. शंभर रत्नजडित कलशांमधील पवित्र तीर्थाच्या जला धारांनी आणि वेदमंत्रांच्या घोषात त्याला मंगलस्नान घातले. श्रीविष्णू आणि सर्व देवांनी महादेवांना विनंती केली की, "भगवान! आता कुमाराला तारकासुराचा वध करण्याची आज्ञा द्यावी." महादेवांनी देवांची प्रार्थना मान्य करत कुमाराला युद्धाची आज्ञा प्रदान केली.

🕉️ समारोप

शिवपुराणातील रुद्र संहिता - कुमार खंडातील कथा १९ (क) येथे समाप्त होते. पुढील अध्यायात आपण भगवान कार्तिकेयांचे सेनापतीपद, देवांचे सैन्य आणि तारकासुरासोबत झालेल्या महाभयंकर युद्धाची कथा सविस्तर अभ्यासणार आहोत. अधिक नित्य पठण स्तोत्रे वाचण्यासाठी आमचा सार्थ हरिपाठ विभाग नक्की अभ्यासा.