शिव-पार्वती पावन विवाह सोहळा

शिवपुराणातील रुद्र संहितेंच्या पार्वती खंडातील हा अध्याय त्रिभुवनाला आनंदाच्या परमावधीत नेणारा, प्रकृती आणि पुरुषाच्या परिपूर्ण मिलनाचा अत्यंत अलौकिक व पावन प्रसंग आहे. मागील कथेमध्ये आपण शिवपार्वती विवाहासाठी सर्वांचे हिमालयाकडे गमन (भाग १५) मध्ये कैलासावरून निघालेली अद्भूत वरात आणि विश्वकर्म्याची मंडप रचना अभ्यासली.

वरात नगराजवळ येताच मेना राणीने उत्सुकतेने महालाच्या शिखरावरून महादेवांना पाहण्याचा प्रयत्न केला. सुरुवातीला महादेवांचे अक्राळविक्राळ शिवगण व पाच मुखे असलेले उग्र स्वरूप पाहून मेना भयभीत होऊन मूर्च्छित झाली. परंतु श्रीविष्णूंच्या उपदेशानंतर महादेवांनी लावण्याची परम सीमा असणारे अत्यंत नयनरम्य स्वरूप धारण केले. तदनंतर गर्गमुनी व ब्रह्मदेवांच्या हस्ते वेदोक्त विधीने संपन्न झालेला हा भव्य शिव-पार्वती कन्यादान सोहळा आज आपण वाचूया.

"सुवर्ण कलश हाती घेऊन मेना उजव्या बाजूला बसली, गर्गमुनींच्या वेदमंत्रांच्या घोषात पर्वतराज हिमालयाने जगदंबा पार्वतीचा हात साक्षात महादेवांच्या हाती सोपवून आपल्या जन्माचे सार्थक केले!" — शिवपुराण कन्यादान अध्याय.

🏰 मेनेची उत्सुकता, वरातीचे दृश्य आणि उग्र रूपाचा भ्रम

वरात नगराजवळ येताच हिमालयाने स्वागत साहित्यासह ब्राह्मणांना पुढे पाठवले. मेना राणी नारदांसोबत महालाच्या गच्चीवर जाऊन जावयाचे रूप पाहण्यासाठी उत्सुक झाली. वरातीत आलेल्या गंधर्वपती वसू, मणीग्रीव, अग्नी व गरुडारूढ श्रीविष्णूंना पाहून ती 'हेच शिवजी काय?' असे विचारू लागली.

परंतु शेवटी जेव्हा पिशाच्चांच्या गोतावळ्यात नंदीवर बसलेले, पाच मुखे, दहा हात आणि भयानक रूप असलेले शिवजी दिसले, तेव्हा मेना अत्यंत भयभीत झाली. ती दुःखाकुल होऊन मूर्च्छित पडली आणि शुद्धीवर आल्यावर पार्वतीने 'चंदन सोडून चिखल स्वीकारला' असा विलाप करू लागली.

✨ श्रीविष्णूंची मध्यस्थी आणि महादेवांचे अतिसुंदर निजस्वरूप

मेनाचा संताप पाहून नारद व भगवान श्रीविष्णूंनी स्वतः तिथे येऊन तिची समजूत काढली, *"हे स्वरूप केवळ गंमत म्हणून दाखवले आहे, महादेवांचे मूळ रूप अत्यंत नयनरम्य आहे!"*

त्यानंतर दयाळू महादेवांनी निजलीलेने अत्यंत अद्भुत, नितांत सुंदर आणि लावण्याची परम सीमा असणारे अलौकिक सुंदर रूप धारण केले. शंकरांचे ते दिव्य रूप पाहून मेना थक्क झाली आणि तिने हात जोडून महादेवांची क्षमा मागितली.

💍 गर्गमुनींच्या हस्ते कन्यादान आणि सर्व देवांचा आनंद

मंडपात कुलदेवतेचे पूजन करून पार्वती उत्तम शृंगारात आली. कुलगुरू गर्गमुनींनी लग्न घटिकेवर पुण्याहवाचन केले. पार्वतीने महादेवांवर अक्षता वाहिल्या आणि ३,००० वर्षांच्या तपाचे फळ मिळालेले पाहून तिचे मन प्रफुल्लित झाले.

त्यानंतर हिमालयाने महादेवांची वस्त्रे, चंदन व आभूषणांनी पूजा करून वेदोक्त विधीने पार्वतीचा हात महादेवांच्या हाती दिला. महादेवांनी "ही माझी भार्या आहे" असा स्वीकार करताच आकाशातून पुष्पवृष्टी झाली, देवांनी दुंदुभी वाजवल्या आणि सर्व पर्वतांनी महादेवांना मौल्यवान उपहार अर्पण केले.

🕉️ समारोप

शिव-पार्वती विवाहाच्या या अलौकिक घटनेने भूतलावर व स्वर्गात अभूतपूर्व समाधान पसरले. पुढील कथांमध्ये आपण विवाहानंतरचा प्रीतीभोज, सप्तपदी, पार्वताची कैलास प्रस्थानाची वेळ आणि मेना-पार्वती यांचा हृदयस्पर्शी निरोप सोहळा सविस्तर अभ्यासणार आहोत. अधिक नित्य पठण स्तोत्रे वाचण्यासाठी आमचा सार्थ हरिपाठ विभाग नक्की अभ्यासा.