शिवपुराणातील रुद्र संहितेंच्या पार्वती खंडातील हा अध्याय त्रिभुवनातील सर्व भूकंड, नद्या, देवगण आणि शिवगणांच्या अपार उत्साहाने नटलेला अत्यंत अलौकिक व दिव्य प्रसंग आहे. मागील कथेमध्ये आपण शिवपार्वती विवाहाला हिमालय व मेना यांची संमती (भाग १४) मध्ये विवाहाच्या निश्चितीची आणि मार्गशीर्ष सोमवारी ठरलेल्या शुभमुहूर्ताची पावन कथा अभ्यासली.
मुहूर्त ठरल्यानंतर हिमालयाने कुलपुरोहितांकडून पत्रिका लिहून घेऊन कैलासावर अर्पण केली. देवशिल्पी विश्वकर्म्याने उभारलेला अद्भूत विवाह मंडप, दिव्य स्त्री रूपात आलेल्या गंगा-यमुनेसारख्या नद्या, मानवी वेश धारण करून आलेले सह्याद्री-विंध्यासारखे पर्वत आणि साक्षात श्रीविष्णू, वीरभद्र, भैरव व चंडी देवीसह निघालेली महादेवांची अद्भूत वरात, या सर्व रोमहर्षक घटनांचे वर्णन आज आपण वाचूया.
"देवशिल्पी विश्वकर्म्याने रचलेला मनोहर मंडप, गंगा-यमुनेचे दिव्य रूप आणि गरुडारूढ श्रीविष्णूंसह कोट्यवधी शिवगणांची निघालेली वरात पाहून त्रिभुवन शिवमयी झाले!" — शिवपुराण विवाह सोहळा.
📜 लग्नपत्रिका अर्पण आणि विश्वकर्म्याची अद्भूत मंडप रचना
सप्तर्षींच्या निरोपानुसार पर्वतराज हिमालयाने आपल्या कुलपुरोहितांकडून अत्यंत विधीपूर्वक लग्नपत्रिका लिहून घेतली. हिमालयाचे आप्तस्वकीय नाना प्रकारची भेट-सामग्री घेऊन कैलासावर गेले. त्यांनी महादेवांना टिळा लावून लग्नपत्रिका आदराने सुपूर्द केली. महादेवांनी सर्वांचा सत्कार करून निरोप दिला.
इकडे हिमालयाने देवशिल्पी विश्वकर्मा याला आमंत्रित करून विस्तीर्ण मंडप तयार करण्यास सांगितले. विश्वकर्म्याने आपल्या अलौकिक शिल्पकलेचा वापर करून अत्यंत भव्य, अद्भुत आणि नेत्रदीपक विवाह मंडप व वेदी तयार केली. ते पाहून हिमालयाचा आनंद गगनात मावेनासा झाला.
🏔️ दिव्य रूप धारण करून आलेले पर्वत, सागर व श्रेष्ठ नद्या
शिव-पार्वती विवाह सोहळ्याचे साक्षीदार होण्यासाठी संपूर्ण भूमंडळातील श्रेष्ठ पर्वत व नद्यांनी मानवी व दिव्य रूपे धारण केली.
- • पर्वतगण: सुमेरू, मंदराचल, सह्याद्री, विंध्याचल, कैलास, चित्रकूट, व्यंकटगिरी व श्रीशैल हे आपल्या स्त्री-पुत्रांसह भेटवस्तू घेऊन आले.
- • नद्या व सागर: शोणभद्र सागर आणि गंगा, यमुना, गोदावरी, नर्मदा, ब्रह्मपुत्रा या नद्या सुंदर स्त्री रूप धारण करून नटून-थटून आल्या.
📊 महादेवांच्या अद्भूत वरातीतील प्रमुख सहभागी व स्वरूप
🎺 देवर्षी नारदांची निमंत्रण शिष्टाई आणि वरातीचे प्रस्थान
महादेवांनी देवर्षी नारदांना बोलावून त्रैलोक्यात श्रीविष्णू, ब्रह्मा, सर्व देव, सिद्ध आणि मुनींना विवाहाचे निमंत्रण देण्यास सांगितले. नारदांच्या सूचनेनुसार संपूर्ण ब्रह्मांडातून देव आपल्या परिवारासह कैलासावर एकत्र झाले.
कैलासावरून प्रस्थान करताना शंकरांनी काही गणांना कैलासाच्या संरक्षणासाठी ठेवले आणि नंदीश्वराच्या नेतृत्वाखाली वीरभद्र, महाकाल, कपाल, चंडी देवी आणि कोट्यवधी भूत-प्रेतांसह वरात हिमालयाकडे निघाली. या वरातीत लक्ष्मी, सावित्री आणि गायत्री देवींसह सर्व देवस्त्रिया शृंगार करून सहभागी झाल्या होत्या.
🌟 या पावन कथेतील मुख्य आध्यात्मिक सार:
- ✔ सर्वसमावेशक ईश्वरी स्वरूप: महादेवांच्या वरातीत देव-ऋषींसोबतच भूत, प्रेत, पिशाच आणि दुर्लक्षित जीवांनाही समान मानाचे स्थान होते.
- ✔ निसर्गाचे शिवमय होणे: सर्व पर्वत आणि नद्यांनी चेतन रूप धारण करून ईश्वरी कार्यात सहभाग नोंदवला.
- ✔ अभूतपूर्व सोहळा: शिव-पार्वती विवाह हा केवळ दोन जीवांचे मिलन नसून प्रकृती आणि पुरुषाचा परमसंगम आहे.
🕉️ समारोप
त्रिभुवनाला आनंदित करणारी ही अलौकिक वरात हिमालयाच्या नगरीकडे वेगाने पुढे सरकत होती. पुढील कथांमध्ये आपण वरातीचे हिमालयातील भव्य आगमन, मेना राणीने पाहिलेले गणांचे भयंकर रूप, श्रीविष्णूंचे सौंदर्य आणि प्रत्यक्ष शिव-पार्वती विवाह सोहळा सविस्तर अभ्यासणार आहोत. अधिक नित्य पठण स्तोत्रे वाचण्यासाठी आमचा सार्थ हरिपाठ विभाग नक्की अभ्यासा.