पिप्पलाद अवतार व वैश्यनाथ चरित्र

शिवपुराणातील शतरुद्र संहिता ही भगवान सदाशिवांच्या अनन्य, अद्भुत आणि भक्तानुग्रही अवतारांचे एक दिव्य ज्ञानभांडार आहे. मागील अध्यायात आपण दुर्वासा, हनुमान, महेश व वृषभ अवतार (भाग २६ अ) मधील अत्री-अनुसूयेचे पुत्र दुर्वासा, रामदूत रुद्रावतार हनुमान, भैरवाचा उद्धार करणारा महेश अवतार आणि विष्णूंचा काममोह दूर करणारा वृषभेश्वर अवतार यांचा सविस्तर अभ्यास केला. त्या अद्वितीय अवतारांनंतर आता या अध्यायात आपण अशा दोन महान अवतारांचे चरित्र अभ्यासणार आहोत, ज्यांनी एका बाजूला नवग्रहांमधील अत्यंत क्रूर मानल्या जाणाऱ्या शनीच्या पीडेपासून जगाला अभय दिले, तर दुसऱ्या बाजूला कुळ आणि व्यवसायाच्या पलीकडे जाऊन केवल निष्काम भक्तीचा गौरव केला.

वृत्रासुराच्या महाभयंकर संकटातून देवांचे रक्षण करण्यासाठी साक्षात महर्षी दधीचींनी स्वतःच्या देहाचे केलेले अमोघ अस्थिदान, त्यांची पतिव्रता पत्नी सुवर्चा हिने पतीच्या वियोगात पाषाणाने पोट फाडून जन्म दिलेला पिप्पलाद रुद्रावतार, आणि पिंपळाच्या वृक्षाखाली तप करून शनी ग्रहाला नमवणारे त्यांचे अद्भूत सामर्थ्य हा या कथेचा पूर्वार्ध आहे. तर उत्तरार्धात, नंदीग्रामातील महानंदा नावाच्या वेश्येच्या निस्सीम शिवभक्तीची कसोटी पाहण्यासाठी एका रत्नजडित वैश्याचे रूप घेऊन आलेले साक्षात महादेव, जळत्या आगीत सती जाणाऱ्या महानंदेचे रक्षण आणि तिच्या समस्त आप्तांसह तिला लाभलेली मोक्षगती—हा वैश्यनाथ अवताराचा भाग भक्तीमार्गाचे अलौकिक रहस्य उलगडणारा आहे.

"ईश्वराच्या दरबारात जात, कुल, रूप किंवा व्यवसाय महत्त्वाचा नसतो; तिथे पाहिले जाते ते केवळ अंतःकरणातील शुद्ध प्रेम, सत्य आणि पातिव्रत्य. दधीचींचे परोपकारी अस्थिदान असो वा महानंदेचा जळत्या चितेतील उडी मारण्याचा दृढनिश्चय—महादेव भक्ताच्या सच्चेपणावर स्वतःला समर्पित करतात." — शिवपुराण शतरुद्र संहिता.

⚡ १. वृत्रासुराचा उन्माद आणि महर्षी दधीचींचे परोपकारी अस्थिदान

सृष्टीच्या पूर्वकाळी त्वष्टा ऋषींच्या क्रोधातून प्रगट झालेल्या महाबली 'वृत्रासुर' नावाच्या महादैत्याने त्रैलोक्यात भीषण हाहाकार माजवला होता. वृत्रासुराच्या प्रचंड शक्तीपुढे इंद्रासह सर्व देव हतबल झाले आणि रणांगणातून परागंदा झाले. स्वर्ग गमावलेले देव जेव्हा पितामह ब्रह्मदेवांकडे गेले, तेव्हा ब्रह्मदेवांनी अत्यंत गंभीर स्वरात विचार करून सांगितले:

"हे देवांनो! वृत्रासुराचा वध सामान्य शस्त्रांनी होणे अशक्य आहे. प्राचीन काळी महर्षी दधीची यांनी भगवान सदाशिवांची कठोर तपश्चर्या केली होती. त्या वेळी प्रसन्न होऊन महादेवांनी त्यांना वरदान दिले होते की, 'तुझ्या शरीराची हाडे (अस्थी) साक्षात वज्रापेक्षाही अधिक कठोर आणि अभेद्य होतील!' म्हणून तुम्ही त्वरित दधीची मुनींच्या आश्रमात जा आणि विश्वकल्याणासाठी त्यांच्याकडे त्यांच्या स्वतःच्या देहाच्या अस्थींची याचना करा. त्या अस्थींपासून विश्वकर्मा एक अमोघ वज्रदंड तयार करेल, आणि त्या वज्रानेच वृत्रासुराचा संहार शक्य होईल!"

ब्रह्मदेवांचा हा आदेश ऐकून देवराज इंद्रासह सर्व देव थरथर कापत महर्षी दधीचींच्या तपोवनात पोहोचले. महर्षी दधीची हे साक्षात परब्रह्माचे उपासक आणि परम ज्ञानी होते. देवांनी काही सांगण्यापूर्वीच त्यांनी आपल्या दिव्य दृष्टीने देवांचे मनोगत ओळखले.

देवांनी अतिशय संकोचाने आणि काकुळतीने प्रार्थना करताच, परोपकाराची मूर्ती असलेल्या महर्षी दधीचींनी मंद स्मित केले. ते म्हणाले, "हे देवांनो! हा नश्वर देह एक दिवस मातीमध्ये विलीन होणारच आहे. जर माझ्या या हाडांचा उपयोग जगातील धर्माच्या रक्षणासाठी आणि निष्पापांच्या कल्याणासाठी होत असेल, तर यापेक्षा मोठे भाग्य कोणते असू शकते?"

एवढे बोलून महर्षी दधीची पद्मासनात बसले. त्यांनी प्राणायामाने आपल्या प्राणवायूला ब्रह्मरंध्रात स्थिर केले, भगवान सदाशिवांच्या ओंकार स्वरूपाचे ध्यान केले आणि योगबलाने स्वेच्छेने स्वतःचा देहत्याग केला! एका क्षणात त्यांचे प्राण महादेवात विलीन झाले. एका ऋषीने जगासाठी स्वतःच्या देहाचा केलेला हा अद्वितीय त्याग पाहून देव आश्चर्यचकित झाले.

इंद्राने तात्काळ दिव्य कामधेनू गाईला पाचारण केले. कामधेनूने आपल्या जिभेने चाटून दधीचींच्या शरीराचे मांस दूर केले आणि त्यातून शुभ्र, वज्रासारख्या अभेद्य अस्थी बाहेर काढल्या. देवशिल्पी विश्वकर्म्याने त्या अस्थींपासून इंद्रासाठी महाप्रलयंकारी 'वज्र' आणि इतर देवांची अमोघ अस्त्रे घडवली. त्या वज्राचा प्रहार करून इंद्राने वृत्रासुराचे उत्तुंग मस्तक क्षणार्धात धडावेगळे केले आणि स्वर्गलोक भयमुक्त झाला.

🌳 २. माता सुवर्चाचा शाप, पाषाणाने उदरभेद आणि पिप्पलाद प्राकट्य

तिकडे ही सर्व घटना घडत असताना, महर्षी दधीचींची परम पतिव्रता धर्मपत्नी 'सुवर्चा' ही आश्रमाबाहेर समिधा आणि फळे आणण्यासाठी अरण्यात गेली होती. ती जेव्हा परत आली, तेव्हा आश्रमात आपल्या पतीचा निष्प्राण देह आणि केवळ अस्थींचा सांगाडा पाहून तिच्या पायाखालची जमीनच सरकली.

जेव्हा तिला समजले की देवांनी स्वतःच्या स्वार्थासाठी आणि रक्षणार्थ माझ्या पतीचे प्राण मागून घेतले, तेव्हा त्या तपस्वी सतीचा क्रोधाग्नी भडकला! तिने थरथरत्या हातांनी पाणी हातात घेतले आणि देवांना कठोर शाप दिला: "अरे कृतघ्न देवांनो! स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी तुम्ही एका निष्पाप ऋषीचा बळी घेतलात; म्हणून मी तुम्हाला शाप देते की—इंद्रासह तुम्ही सर्व देव स्वतःचे तेज गमावून पशूंसमान बुद्धीचे व्हाल!"

पतीच्या विरहाने व्याकूळ झालेल्या सुवर्चाने तात्काळ चिता रचून सती जाण्याचा निश्चय केला. परंतु ती अग्नीत प्रवेश करणार, तेवढ्यात आकाशातून एक गंभीर आणि दिव्य आकाशवाणी झाली:
"हे पतिव्रते सुवर्चा! थांब! स्वतःचा देह जाळून तू घोर महापापाची भागीदार होऊ नकोस! तुझ्या उदरात साक्षात महर्षी दधीचींचे अमोघ वीर्य आणि भगवान सदाशिवांचा प्रलयंकारी रुद्र अंश गर्भरूपाने विराजमान आहे! तू सती जाऊन या गर्भाची हत्या करू नकोस!"

ती आकाशवाणी ऐकून सुवर्चा स्तब्ध झाली. एका बाजूला पतीकडे जाण्याची अनावर ओढ आणि दुसऱ्या बाजूला उदरातील शिवतेज! तिने क्षणाचाही विलंब न करता एका तीक्ष्ण पाषाणाने (दगडाने) स्वतःचे पोट फाडून काढले! त्या क्षणी तिच्या गर्भातून साक्षात कोटी सूर्यांचे तेज असलेला एक दिव्य, तेजस्वी बालक प्रगट झाला, जणू साक्षात रुद्रच अवतरला होता!

त्या बालकाला पाहून सुवर्चाचे अंतःकरण वात्सल्याने भरून आले. तिथे असलेल्या एका महाकाय पिंपळाच्या (पिप्पल) वृक्षाकडे पाहत तिने बालकाला जवळ घेतले आणि म्हणाली, "बाळा! तू या पवित्र पिंपळाच्या झाडाजवळ सुखाने निवास कर. हे झाडच तुझे रक्षण करेल. तू सर्वांना सुख देणारा आणि जगाचे दुःख हरणारा हो!" त्यानंतर सुवर्चाने योगसमाधी लावून आपले प्राण त्यागले आणि ती पतीलोकात निघून गेली.

पिंपळाच्या वृक्षाने आपल्या पानांतून पाझरणाऱ्या अमृततुल्य फळांच्या रसाने त्या बालकाचे पालनपोषण केले, म्हणूनच त्या बालकाचे नाव जगात 'पिप्पलाद' असे प्रसिद्ध झाले! दधीचींच्या पुत्राचा जन्म झाल्याचे कळताच इंद्रासह सर्व देव आणि महर्षींनी तेथे येऊन त्या बालकाला साष्टांग प्रणाम केला. पिप्पलादाने त्याच पिंपळाच्या वृक्षाखाली बसून लोककल्याणासाठी सहस्रो वर्षे उग्र तपाचरण केले.

🪐 ३. शनीदेवाचे गर्वहरण, सोळा वर्षांचे अभय आणि शनीदोष मुक्ती

पिप्पलाद मुनी मोठे झाल्यानंतर जेव्हा त्यांना समजले की आपल्या जन्मदात्या पित्याचा मृत्यू देवांच्या स्वार्थामुळे आणि ग्रहांच्या क्रूर दृष्टीमुळे झाला होता, तेव्हा त्यांनी ध्यान लावून पाहिले. त्यांच्या लक्षात आले की, ग्रहांमध्ये अत्यंत क्रूर आणि वक्र दृष्टी असणारा शनैश्चर (शनीदेव) हा मानवांना आणि ऋषींना अतोनात पीडा देतो.

पिप्पलादांनी आपल्या तपोबलाच्या तेजाने साक्षात शनीदेवाला आकाशातून खाली ओढले! मुनींच्या त्या अथांग क्रोधाग्नीने शनीदेव थरथर कापू लागले. पिप्पलादांनी आपल्या एकाच हुंकाराने शनीच्या पायावर असा भीषण प्रहार केला की, शनीदेवाचे पाय दुखावले गेले (त्यामुळेच शनी मंदगतीने चालतो अशी पुराणात मान्यता आहे).

शनीदेवाने हात जोडून पिप्पलाद मुनींची काकुळतीने क्षमा मागितली: "हे महामुने! हे रुद्रावतारा! मी केवळ सृष्टीच्या कर्मांचे फळ देणारा सेवक आहे. आपण शांत व्हावे आणि मला अभय द्यावे!"

त्यावर अत्यंत दयाळू असणाऱ्या पिप्पलाद मुनींनी विश्वातील सर्व मानवांसाठी आणि शिवभक्तांसाठी शनीकडून एक शाश्वत प्रतिज्ञा करून घेतली:

"हे शनीदेवा! आजपासून या संपूर्ण भूतलावर जो कोणी शिवभक्त असेल, त्याच्या जन्मापासून तो वयाची १६ (सोळा) वर्षे पूर्ण करेपर्यंत तू त्याला कोणत्याही प्रकारची साडेसाती, ढिय्या अथवा ग्रहपीडा देणार नाहीस! तसेच जो मनुष्य पिंपळाच्या वृक्षाची पूजा करून पिप्पलाद मुनींचे स्मरण करेल, त्याला तुझ्या महाभयंकर पीडेपासून तात्काळ मुक्ती मिळेल!"

शनीदेवाने पिप्पलाद मुनींची ही आज्ञा शिरसावंद्य मानली. आजही ज्योतिषशास्त्रात आणि धर्मग्रंथात मान्यता आहे की, १६ वर्षांखालील बालकांना शनीची वक्र दृष्टी कधीही लागत नाही; ती केवल या पिप्पलाद अवताराचीच कृपा आहे. पुढे पिप्पलाद मुनींनी राजा अनरण्याची कन्या 'पद्मा' हिच्याशी विवाह केला, धर्मदेवांच्या वराने ते पुन्हा तरुण झाले आणि त्यांना दहा तेजस्वी पुत्र झाले.

💎 ४. नंदीग्रामातील महानंदा आणि वैश्यनाथ अवताराची परीक्षा

शतरुद्र संहितेतील पुढील आख्यान हे एका अशा भक्ताचे आहे, जिच्या चरित्राने संपूर्ण जगातील ढोंगी पवित्रतेचे निकष मोडून काढले. प्राचीन काळी 'नंदीग्राम' नावाच्या एका समृद्ध नगरामध्ये 'महानंदा' नावाची एक नितांत सुंदर, गायन-नृत्यकलेत प्रवीण अशी वेश्या राहत होती. तिचे गायन ऐकून राजे-महाराजे आणि सामान्य जनता मंत्रमुग्ध होत असत.

जरी सामाजिक दृष्टीने ती वेश्यावृत्तीत जगत होती, तरी आंतरिक दृष्टीने ती साक्षात भगवान सदाशिवांची अनन्य आणि निष्ठावंत भक्त होती! ती कपाळावर त्रिपुंड्र भस्म लावत असे, गळ्यात रुद्राक्षांची माळ धारण करत असे, दररोज न चुकता पार्थिव शिवलिंगाची पूजा करून रुद्राभिषेक करत असे, आणि दर सोमवारी व प्रदोष काळात कडक उपवास करत असे. तिच्या घरात तिने एक पाळीव कोंबडा आणि एक माकड प्रेमाने पाळले होते.

महानंदेची ही अगाध भक्ती पाहून भगवान शंकरांनी तिच्या प्रेमाची आणि त्यागाची त्रैलोक्यात परीक्षा घेण्याचे ठरवले. महादेव एका अतिशय देखण्या, ऐश्वर्यसंपन्न आणि श्रीमंत 'वैश्या'चे (व्यापाऱ्याचे) रूप घेऊन तिच्या महालात आले. त्यांच्या अंगावर रेशमी वस्त्रे होती, गळ्यात मोत्यांचे हार होते आणि त्यांच्या हातात हिरे-पाचूने मढवलेले एक अतिशय तेजस्वी 'रत्नजडित कंकण' (कंगन) तळपत होते.

महानंदेने त्या वैश्याचे मोठ्या आदराने स्वागत केले. त्या वैश्याच्या हातातील ते अद्भूत कंकण पाहून महानंदा मोहीत झाली. ती सहजतेने म्हणाली, "हे शेठजी! हे कंकण इतके दिव्य आहे की ते केवळ माझ्यासारख्या सौंदर्यवती स्त्रीच्या हातालाच शोभून दिसेल!"

वैश्यरूपी महादेव हसले आणि म्हणाले, "प्रिये! हे कंकण मी तुला आनंदाने देईन; परंतु याची किंमत काय देणार?"

त्यावर महानंदा अत्यंत प्रामाणिकपणे म्हणाली:
"हे श्रेष्ठी! मी जन्माने आणि कर्माने एक स्वैराचारिणी वेश्या आहे, मी कोणी कुलवंती सती नाही. परंतु जर तुम्ही हे कंकण मला दिले, तर मी सलग तीन दिवस आणि तीन रात्री तुमची कायदेशीर पत्नी बनून राहीन! एका पतिव्रता स्त्रीप्रमाणे मी तुमची सर्व सेवा करेन आणि तुमच्या शब्दाबाहेर जाणार नाही!"

वैश्याने तिचे वचन मान्य केले. त्यांनी आपल्या हातातील ते अमूल्य कंकण तिला दिले. तसेच आपल्या वस्त्रातून एक अतिशय तेजस्वी, पारदर्शक असे 'रत्नमय शिवलिंग' काढून तिच्या हातात सोपवले आणि गंभीर स्वरात म्हणाले:
"हे महानंदे! हे शिवलिंग मला माझ्या स्वतःच्या प्राणांपेक्षाही अधिक प्रिय आहे. हे अत्यंत काळजीपूर्वक जपून ठेव. जर या शिवलिंगाला किंचितही धक्का लागला, तर मी त्याच क्षणी प्राणत्याग करीन!" महानंदेने ते शिवलिंग आपल्या भव्य नृत्यशाळेत अत्यंत आदराने आणि सुरक्षितपणे स्थापन केले.

🔥 ५. नृत्यशाळेला लागलेली आग, वैश्याचा प्राणत्याग व महानंदेचा सती संकल्प

रात्र झाली. पहिल्याच रात्रीच्या मीलनानंतर महानंदा आणि तो वैश्य महालातील पलंगावर शांत झोपी गेले. मध्यरात्रीच्या सुमारास, ईश्वरी मायेने महानंदेच्या त्या भव्य नृत्यशाळेला एकाएकी भीषण आग लागली! आगीच्या ज्वालांनी आकाशाला कवेत घेतले.

धुराचे लोट पाहून महानंदा खडबडून जागी झाली. नृत्यशाळेला आग लागलेली पाहताच ती जिवाच्या आकांताने तिकडे धावली. स्वतःच्या दागिन्यांची किंवा महालाची किंचितही पर्वा न करता, तिने त्या धगधगत्या आगीत उडी घेतली आणि सर्वप्रथम तिथे बांधून ठेवलेल्या त्या मुक्या कोंबड्याला आणि माकडाला सोडवून त्यांचे प्राण वाचवले!

परंतु तोपर्यंत संपूर्ण नृत्यशाळा जळून खाक झाली होती; आणि सर्वात भयंकर गोष्ट म्हणजे, त्या वैश्याने दिलेले ते रत्नमय शिवलिंगही त्या प्रलयाग्नीत वितळून भस्म झाले होते!

हे दृश्य पाहताच वैश्यरूपी महादेवांनी छाती बडवून आक्रंदन सुरू केले: "अरेरे! माझे प्राणप्रिय शिवलिंग जळून गेले! आता या जगात माझ्या जगण्याला काहीही अर्थ उरला नाही. मी आत्ताच या जळत्या आगीत उडी घेऊन माझा देह संपवतो!" महानंदेने त्यांचे पाय धरून त्यांना थांबवण्याचा खूप प्रयत्न केला; परंतु वैश्याने एका क्षणात त्या धगधगत्या चितेत उडी मारली आणि जळून भस्म झाला!

आपल्या डोळ्यांसमोर पतीने असा प्राणत्याग केल्याचे पाहून महानंदेच्या अंतःकरणाला असह्य धक्का बसला. ती रक्ताचे अश्रू ढाळू लागली. तिने आपल्या सर्व आप्तांना, नातेवाईकांना आणि नगरजनांना बोलावले आणि अत्यंत शांत, गंभीर स्वरात जाहीर केले:

"हे माझ्या बांधवांनो! जरी मी वेश्या असले, तरी मी या वैश्याला तीन दिवस आणि तीन रात्री त्याची पत्नी राहण्याचे पवित्र वचन दिले होते! दैवाच्या विधानाने पहिल्याच रात्री माझ्या पतीचा मृत्यू झाला आहे. आता मी परपुरुषाचा विचारही करू शकत नाही. एकदा पत्नी म्हणून वचन दिल्यानंतर, पतिव्रता धर्माचे पालन करून मी माझ्या पतीच्या चितेत सती जाणार आहे!"

तिचे हे शब्द ऐकून तिचे आप्त आणि सगेसोयरे थक्क झाले. त्यांनी तिला समजावले, "महानंदे, तू वेश्या आहेस! तुला कसला आलाय पतिव्रता धर्म? तू तरुण आहेस, धनवान आहेस, असा मूर्खपणा करू नकोस!" परंतु महानंदा आपल्या संकल्पावर हिमालयासारखी अढळ राहिली.

✨ ६. जळत्या चितेतून महादेवांचे प्राकट्य आणि महानंदेचा सशरीर उद्धार

महानंदेने मंगल स्नान केले, अंगाला भस्म विलेपन केले, गळ्यात रुद्राक्ष धारण केले आणि नवीन लाल वस्त्रे परिधान केली. तिने त्या प्रज्वलित चितेला अत्यंत भक्तिभावाने तीन प्रदक्षिणा घातल्या. हात जोडून तिने मनात "ॐ नमः शिवाय! हे महादेवा, मी मनाने जर शुद्ध असेन तर मला आपल्या चरणी स्थान द्या!" अशी प्रार्थना केली आणि कसलाही संकोच न बाळगता त्या धगधगत्या प्रलयाग्नीत थेट उडी घेतली!

परंतु ज्या क्षणी तिने आगीत पाऊल ठेवले, त्याच क्षणी एक अद्भूत, लोकोत्तर चमत्कार घडला! त्या चितेच्या ज्वाळांचे रूपांतर एका क्षणात शीतल, सुगंधित कमळांच्या फुलांमध्ये झाले! आणि त्या प्रकाशाच्या मध्यावर साक्षात देवाधिदेव भगवान सांबसदाशिव चतुर्भुज रूपात प्रत्यक्ष प्रकट झाले!

महादेवांच्या भाळी तीन दिव्य नेत्र तळपत होते, जटांमध्ये गंगा आणि शीतल चंद्रकोर शोभत होती, गळ्यात नागराज आणि कंठात नीलवर्ण तेज फाकत होते. महादेवांनी त्या जळत्या ज्वालांमध्ये महानंदेला खाली पडू न देता आपल्या दोन्ही हातांनी अत्यंत वात्सल्याने वरच्यावर अलवार झेलून धरले!

साक्षात त्रिलोकीनाथांच्या बाहूंत स्वतःला सुरक्षित पाहून महानंदेचे डोळे पाणावले. तिच्या आनंदाला अंत उरला नाही. तिने महादेवांच्या चरणकमलांवर आपले मस्तक ठेवले. भगवान शंकरांनी अत्यंत प्रेमळ वाणीने तिचा हात आपल्या हातात घेतला आणि म्हणाले:

"हे महानंदे! उठ! तू धन्य आहेस! मी केवळ तुझ्या प्रेमाची आणि त्यागाची परीक्षा घेण्यासाठी 'वैश्यनाथ' रूपात तुझ्या घरी आलो होतो. जगाच्या नजरेत तू वेश्या असलीस, तरी माझ्या नजरेत तू विश्वातील सर्वात श्रेष्ठ, निष्कलंक आणि परम पतिव्रता सती आहेस! तुझ्या या अढळ भक्तीवर मी संपूर्णपणे संतुष्ट झालो आहे. माग, तुला जो वर हवा असेल तो माग!"

महानंदेने अत्यंत लीन होऊन हात जोडले आणि म्हटले, "हे दयाघना! मला स्वतःसाठी काहीही नको. केवळ आपले हे पावन चरणकमल मला सदैव लाभावेत. परंतु माझी एकच प्रार्थना आहे—माझे हे वृद्ध आई-वडील, माझे आप्त, माझे नोकर-चाकर, आणि मी पाळलेले ते मुके पशू-पक्षी हे सर्वजण माझी सेवा करत होते. कृपा करून या सर्वांसह माझा उद्धार करावा आणि आम्हा सर्वांना आपल्या कैलासधामात नित्य स्थान द्यावे!"

एका वेश्येचे हे सर्वसमावेशक औदार्य पाहून भगवान शिव परम तृप्त झाले. त्यांनी "तथास्तु!" म्हटले. त्याच क्षणी आकाशातून एक देदीप्यमान दिव्य विमान खाली उतरले. भगवान शिवांच्या कृपेने महानंदा, तिचे सर्व आप्त, तिचे दास-दासी आणि ते मुके प्राणी या सर्वांना एकाच वेळी दिव्य रूप प्राप्त झाले आणि ते सर्वजण महादेवांसह सदेह परम पावन शिवलोकास (कैलासास) निघून गेले! अशा प्रकारे वैश्यनाथ अवताराने भक्तीचा खरा महिमा जगाला दाखवून दिला.

🕉️ समारोप

शिवपुराणातील शतरुद्र संहितेतील हा अध्याय मानवी मनातील सर्व पूर्वग्रह नष्ट करणारा आहे. पिप्पलादांचे तपोबल ग्रहांना नमवते, तर महानंदेचे समर्पण साक्षात अग्नीलाही शीतल फुलांमध्ये बदलते. यानंतरच्या अध्यायांमध्ये आपण शतरुद्र संहितेतील पुढील अत्यंत पवित्र अवतार—ज्यामध्ये यतिनाथ अवतार, कृष्णदर्शन अवतार, अवधूत अवतार आणि भिक्षुवर्य अवतारांची महागाथा सविस्तर अभ्यासणार आहोत. वारकरी संत वाङ्मय, नित्य पठण स्तोत्रे आणि हरिपाठाच्या अखंड चिंतनासाठी आमचा सार्थ हरिपाठ विभाग नक्की अभ्यासा.