शिवपुराणातील रुद्र संहितेंच्या पार्वती खंडातील हा अध्याय भगवान सांबसदाशिवांच्या विविध लीलांचे आणि भक्तांच्या परीक्षेचे अद्भूत वर्णन करतो. मागील कथेमध्ये आपण शिवजींकडून पार्वतीची परीक्षा (भाग १०) मध्ये वटुरूपात महादेवांचे आगमन आणि पार्वतीचा स्वीकार अभ्यासला.
तपश्चर्या सफल झाल्यानंतर पार्वतीने महादेवांना रिवाजाप्रमाणे पित्याकडे मागणी घालण्याची विनंती केली. पार्वतीचे पितृगृही थाटामाटात स्वागत झाल्यानंतर, महादेवांनी नट रूपात मेनेच्या दरबारात नृत्य सादर केले आणि भिक्षा म्हणून पार्वतीची मागणी केली. पुढे देवांच्या सूचनेनुसार हिमालयाच्या भक्तीची परीक्षा घेण्यासाठी विप्र वेषात स्व-निंदा केली. या रोमहर्षक लीलेची संपूर्ण कथा आज आपण सविस्तर वाचूया.
"मेनेने दिलेल्या सुवर्ण-रत्नांची भिक्षा अमान्य करून त्या भिक्षुक नटाने भिक्षा म्हणून साक्षात पार्वतीचीच मागणी केली आणि क्षणात श्रीविष्णू, ब्रह्मा, सूर्य व रुद्र अशी अद्भूत रूपे दाखवली!" — शिवपुराण लीला प्रसंग.
🌺 पार्वतीचे पितृगृही पुनरागमन आणि मंगलमय स्वागत
तपश्चर्या सफल झाल्याचे वरदान मिळताच पार्वतीने महादेवांना विनंती केली, *"हे देवेश! तुम्ही माझ्या पित्याकडे रीतसर मागणी घालून मला कन्यादानाचा योग द्या!"* महादेवांनी 'तथास्तु' म्हणून तिला संमती दिली.
पार्वती आपल्या सख्यांसह हिमालयाच्या घरी परतली. तिचा आगमन सोहळा संपूर्ण नगरात थाटामाटात साजरा झाला. केळीचे खांब, मंगलदीप, रांगोळ्या आणि वाद्यांच्या गजरात मेना आणि हिमालयाने आपल्या कन्येला अलिंगन दिले.
🪘 महादेवांचे नट रूप आणि मेनेकडे पार्वतीची भिक्षा
हिमालय गंगेवर स्नानासाठी गेला असताना, महादेवांनी डाव्या हातात शृंगी, उजव्या हातात डमरू आणि लाल वस्त्र परिधान करून नट रूपात मेनेसमोर प्रकट होऊन सुंदर नृत्य आणि गायन केले.
मेनेने सुवर्णपात्रात रत्ने आणून दिली, परंतु त्या नटाने रत्नांचा अस्वीकार करत भिक्षा म्हणून पार्वतीची मागणी केली! हिमालय संतापून त्याला बाहेर काढणार, तितक्यात त्या नटाने साक्षात श्रीविष्णू, चतुर्मुख ब्रह्मा, सूर्य आणि रुद्र ही दिव्य स्वरूपे दाखवून क्षणात अंतर्धान पावले. तेव्हा मेना व हिमालयाला कळून आले की ते साक्षात भगवान शंकरच होते!
विप्र वेषातील महादेवांचे हिमालयाच्या दरबारात वक्तव्य:
देवांच्या सूचनेनुसार महादेवांनी ब्राह्मणाचा वेश धारण करून हिमालयाच्या राजसभेत प्रवेश केला.
ब्राह्मण म्हणाला, *"गिरीराज! तुझी कन्या कमळासारखी कोमल आणि सर्वसुलक्षण आहे. तिला जटाधारी, अमंगलवेषधारी, स्मशानात राहणाऱ्या आणि अंगावर सर्प बाळगणाऱ्या शंकरांना देण्याचा मूर्खपणा करू नकोस!"* पार्वतीने त्या ब्राह्मणातील साक्षात शंकरांना ओळखले होते.
📊 महादेवांनी दाखवलेली विविध अलौकिक रूपे
🌟 या कथेतून मिळणारा महान आध्यात्मिक संदेश:
- ✔ ईश्वराची लीला: भगवान शंकर आपल्या भक्तांना आनंद देण्यासाठी अनेक प्रकारची नट रूपे धारण करतात.
- ✔ भक्तीची दृढता: बाह्य निंदा किंवा अडथळ्यांमुळे खऱ्या भक्ताची ईश्वरावरील श्रद्धा डगमगत नाही.
- ✔ लोकाचाराचा मान: साक्षात सर्वेश्वर असूनही शंकरांनी पार्वतीच्या इच्छेनुसार शास्त्रीय विवाहाचा मार्ग स्वीकारला.
🕉️ समारोप
महादेवांच्या या अद्भुत लीलांमुळे हिमालयाची भक्ती अधिकच प्रगढ झाली. पुढील कथांमध्ये आपण सप्तर्षींचे विवाहाचे लग्नपत्रिका व मागणी घेऊन हिमालयाकडे प्राकट्य, मेना-हिमालय आनंद आणि विवाह सोहळ्याची पूर्वतयारी सविस्तर अभ्यासणार आहोत. अधिक नित्य पठण स्तोत्रे वाचण्यासाठी आमचा सार्थ हरिपाठ विभाग नक्की अभ्यासा.