गुणनिधीला कुबेरपदाची प्राप्ती (उत्तरार्ध)

शिवपुराणातील रुद्र संहितेतील ही कथा भगवान सांबसदाशिवाच्या असीम कृपेचे आणि करुणेचे ज्वलंत उदाहरण मानली जाते. पहिल्या भागात आपण गुणनिधीची कथा (पूर्वार्ध) मध्ये पाहिले की, कुसंगती आणि व्यसनामुळे गुणनिधीचा त्याच्या पित्याने त्याग केला. घराबाहेर पडलेला, अन्नान्नदशा झालेला गुणनिधी एका शिवालयापाशी पोहोचतो.

अज्ञानाने, चोरीच्या उद्देशाने किंवा भुकेने का होईना— जर माणसाकडून शिवरात्रीच्या पावन रात्री शिवालयात दिव्याची वात चेतवून प्रकाश पसरवण्याचे लहानसे कृत्य घडले, तर साक्षात महादेव त्याला जन्मांतराच्या पापांतून मुक्त करून 'देवांचा धनपती कुबेर' बनवतात! चला तर मग, या अलौकिक कथेचा उत्तरार्ध आणि कुबेरपदाच्या प्राप्तीचा प्रवास सविस्तर जाणून घेऊया.

"महादेवाच्या दरबारात भाव महत्त्वाचा असतोच, पण अजाणता घडलेली लहानशी शिवपूजासुद्धा अक्षयी पुण्याचा संचय करते. अंधारात प्रकाश पसरवणारा दीप केवळ मंदिरालाच नाही, तर मानवाच्या भाग्यालाही उजळून टाकतो."

🛕 शिवालयातील प्रवेश, अंधारातील दीपदान आणि अनपेक्षित मृत्यू

घर सोडल्यानंतर उपाशी पोटी भटकत असलेला गुणनिधी एका शिवालयापाशी येऊन बसला. तहान-भुकेने त्याचे शरीर क्षीण झाले होते. सायंकाळी शिवभक्त मंदिरात आले, त्यांनी महादेवाची पूजा करून नैवेद्य दाखवला. गुणनिधीने विचार केला की भक्त झोपल्यावर आपण गाभाऱ्यातील नैवेद्य खाऊन भूक भागवू. रात्री सर्वत्र शांतता पसरल्यावर तो गाभाऱ्यात गेला.

गाभाऱ्यातील दिव्याची वात मंद झाली होती आणि अंधारात नैवेद्य दिसत नव्हता. म्हणून गुणनिधीने स्वतःचे वस्त्र फाडले, त्याची नवीन वात तयार केली आणि दिव्यात लावून गाभारा उजळला! या अजाणता घडलेल्या कृतीने त्याच्याकडून भगवान शंकराच्या चरणी 'दीपदान' घडले. नैवेद्य घेऊन बाहेर पडताना नगररक्षकांनी त्याला पाहिले आणि चोरीच्या संशयावरून मारहाण केली, ज्यामध्ये त्याचा दुर्दैवी मृत्यू झाला.

⚔️ यमदूत व शिवगण संवाद — पुण्याचा प्रभाव

गुणनिधीच्या मृत्यूनंतर यमदूत त्याचा आत्मा पाशात बांधून नेऊ लागले. तितक्यात तिथे कैलासावरून तेजस्वी विमानात बसून शिवगण आले आणि त्यांनी यमदूतांना रोखले. यमदूत चकित होऊन गुणनिधीच्या दुष्कर्मांचा पाढा वाचू लागले. तेव्हा शिवगणांनी शिवरात्रीच्या त्या रात्री घडलेल्या अलौकिक पुण्याचा खुलासा केला.

👑 कलिंग राजा 'दम' म्हणून जन्म आणि अखंड शिवभक्ती

शिवगण गुणनिधीला शिवलोकात घेऊन गेले, जिथे त्याने उमामहेश्वराचे दर्शन घेतले आणि दिव्य भोग भोगले. पुढील जन्मी तो कलिंग देशाचा राजा अरिंदम याचा पुत्र म्हणून जन्माला आला, ज्याचे नाव 'दम' ठेवण्यात आले. पूर्वजन्मीच्या अजाणता घडलेल्या दीपदानाच्या संस्कारामुळे राजा दम बालपणापासूनच अखंड शिवभक्त होता.

राज्यावर आल्यावर राजा दमाने आपल्या संपूर्ण राज्यात शिवधर्माचा मोठा प्रसार केला. त्याने राज्यातील सर्व ग्रामाध्यक्षांना हुकूम दिला की— *"प्रत्येक शिवालयात नित्य नियमाने दीपदान झालेच पाहिजे."* त्याच्या संपूर्ण राज्यात सर्व मंदिरांमध्ये अहोरात्र दीपोत्सव साजरा होऊ लागला. जाणीवपूर्वक केलेल्या या उदंड शिवसेवेमुळे त्याचा पुण्याचा साठा अथांग झाला.

💎 अलकापुरीचा स्वामी 'कुबेर' आणि दिक्पाल पदाची प्राप्ती

दीपांच्या तीव्र वासाने आणि शिवजींच्या असीम अनुग्रहाने पुढे तो रत्नांचे दीप असलेल्या 'अलकावती' (अलकापुरी) नगरीचा अधिपती बनला. भगवान शंकराने त्याच्या जाणीवपूर्वक केलेल्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन त्याला 'कुबेर' नाव दिले, त्याला समस्त देवांच्या खजिन्याचा स्वामी (धनपती) बनवले आणि उत्तर दिशेचा 'दिक्पाल' म्हणून स्थापित केले!

अशा प्रकारे, एका अत्यंत पापी, व्यसनी आणि घराबाहेर काढलेल्या गुणनिधीचा प्रवास केवळ एका रात्रीच्या अजाणता घडलेल्या दीपदानामुळे साक्षात कुबेरपदापर्यंत पोहोचला. हीच भगवान महादेवाची अथांग करुणा आहे!

🕉️ समारोप

गुणनिधीचे हे चरित्र आपल्याला नित्य शिवभक्ती आणि दीपदान करण्याचा अमूल्य संदेश देते. आपण सर्वांनीही शिवरात्रीला व नित्य सायंकाळी शिवालयात दीप प्रज्वलित करून महादेवाची कृपा संपादन करावी. अधिक नित्य पठण स्तोत्रे वाचण्यासाठी आमचा नित्य पठण स्तोत्रे विभाग नक्की अभ्यासा.