कैलासावरील महासंग्राम व बाल गणेशाचा शिरच्छेद

शिवपुराणातील रुद्र संहितेच्या गणेश खंडातील हा अत्यंत नाट्यमय आणि अलौकिक प्रसंग आहे. मागील कथेमध्ये आपण श्री गणेश प्राकट्य कथा (भाग २० अ) मध्ये माता पार्वतीने स्वतःच्या मळापासून घडवलेला पुत्र, त्याचा निष्ठावंत पहारा आणि शिवगणांशी झालेली प्राथमिक बाचाबाची अभ्यासत होतो.

गणेशाच्या निक्षून सांगण्यानंतर शिवगणांनी कैलासात परत जाऊन भगवान महादेवांना संपूर्ण वृत्तांत कथन केला. यानंतर कैलासावर एक अभूतपूर्व महासंग्राम उभा राहिला, ज्यामध्ये साक्षात देवसेना, श्रीविष्णू आणि महादेव यांना बाल गणेशाच्या अलौकिक पराक्रमाचा सामना करावा लागला.

"मातेच्या आज्ञेचे रक्षण करण्यासाठी एका बाजूला एकटा बाल गणेश उभा होता, तर दुसऱ्या बाजूला संपूर्ण त्रैलोक्याचे अधिपती व देवसेना! हा केवळ युद्धाचा प्रसंग नव्हता, तर मातेवरील असीम भक्तीचा पराकाष्ठा दर्शवणारा अध्याय होता." — शिवपुराण गणेश खंड.

⚡ महादेवांचा आज्ञादेश आणि शिवगणांचे पुन्हा आक्रमण

गणेशाचे अंतिम आणि ठाम बोलणे ऐकून पराभूत झालेले शिवगण महादेवांकडे परतले. त्यांनी द्वारपालाने लावलेला अटकाव आणि त्याचा बाणा सविस्तर मांडला. ते ऐकून भगवान शिव म्हणाले, "जर आपण एका बालकासमोर अशा प्रकारे नमते घेतले, तर संपूर्ण जगत् म्हणेल की शिवजी स्त्रीवश झाले आहेत! माझी पत्नी पार्वतीने असा अवाजवी हट्ट धरणे योग्य नाही. जर ती असा हट्ट सोडत नसेल, तर तिला तिचे फळ मिळालेच पाहिजे. म्हणून मी सांगतो ते शांतपणे ऐका—तुम्ही सर्वांनी मिळून त्या बालकाशी पूर्ण ताकदीने युद्ध करा!"

शंकरांचा आदेश मिळताच शिवगण पुन्हा युद्धाच्या तयारीने बाल गणेशावर तुटून पडले. गणांचा मोठा जमाव चालून आलेला पाहून बाल गणेशाने गर्जना केली, "तुम्ही शंकरांच्या आदेशावरून एवढ्या मोठ्या संख्येने आला आहात आणि मी मातेच्या आज्ञेखातर एकटा उभा आहे. चला तर मग, आज पार्वतीच्या पुत्राचे सामर्थ्य काय आहे ते तुम्हीच पाहा!"

⚔️ बाल गणेशाची भयंकर मारगिरी आणि देवसेनेचे आगमन

हतात जड दंड घेऊन बाल गणपतीने शिवगणांवर असा प्रहार सुरू केला की रणभूमीत हाहाकार माजला. कोणाचे हात-पाय छिन्नभिन्न झाले, तर कोणी रक्ताच्या उलट्या करत खाली कोसळले. अनेक गण मरणप्राय वेदनांनी तळमळू लागले. हा भीषण प्रकार देवर्षी नारदांनी स्वर्गात इंद्रादी देवांना सांगितला. हे ऐकून भगवान श्रीविष्णू, इंद्र आणि इतर सर्व देव तातडीने कैलासावर धावून आले.

परंतु त्या धुमश्चक्रीत गणपतीसमोर कोणाचाही निभाव लागेना. इंद्राचे वज्र, देवांची विविध अस्त्रे-शस्त्रे गणेशाच्या अद्वितीय पराक्रमापुढे पूर्णपणे निष्प्रभ ठरली.

आपल्या पुत्राला महाबलाढ्य देवांनी आणि गणांनी चोहोबाजूंनी घेरले आहे हे पाहून भवन-भवानी माता पार्वती अत्यंत क्रुद्ध झाली. तिने तात्काळ आपल्या शक्तीतून दोन प्रचंड आणि दिव्य शक्ती निर्माण करून गणेशाच्या रक्षणासाठी पाठवल्या. या शक्ती रणांगणात प्रकट होताच त्यांनी देवसेनेला आणि शिवगणांना अधिकच व्याकूळ करून सोडले. मातेचे पाठबळ मिळताच बाल गणेशाचा उत्साह हजार पटीने वाढला.

🔱 महादेवांचे आगमन, श्रीविष्णूंची युक्ती आणि त्रिशूळ प्रहार

देवसेनेची आणि गणांची ही दुरवस्था ऐकून महाकोपी रुद्रदेव (भगवान शंकर) स्वतः आपल्या गणसैन्यासह रणांगणात उतरले. शंकरांना पाहून देवांमध्ये पुन्हा अवसान आले आणि ते उत्साहाने लढू लागले. बाल गणेशाने महादेवांच्या सैन्याचाही अत्यंत प्रखर प्रतिकार केला.

बालरूपातील गणेशाचे ते अतिविशाल आणि विक्राळ युद्धकौशल्य पाहून साक्षात भगवान शिवही चकित झाले. समोरासमोर युद्ध करून या बालकाला पराभूत करणे अशक्य आहे, हे जाणून महादेवांनी सेनेच्या मध्यभागी स्थान घेतले.

गणेशाचे अफाट सामर्थ्य पाहून सावध झालेले भगवान श्रीविष्णू महादेवांजवळ आले आणि म्हणाले, "हे प्रभू! हा बालक अत्यंत तमोगुणी आणि अजिंक्य आहे. याला समोरासमोर जिंकणे कठीण आहे, त्यामुळे युक्तीनेच याचा पराभव करावा लागेल. मी याला माझ्या मायेने मोहित करतो, त्याच क्षणी तुम्ही याचा वध करा."

शिवजींनी या युक्तीस संमती दिली. श्रीविष्णूंनी बाल गणेशाला मोहित करण्याचे प्रयत्न सुरू केले. त्याच क्षणी संधी साधून भगवान शंकर क्रोधावेगाने त्रिशूळ उगारून गणपतीवर धावले. परंतु, बाल गणेशाने ऐन वेळी माता पार्वतीचे स्मरण केले आणि महादेवांच्या हातावर आपल्या शक्तीचा भीषण प्रहार केला. त्या आघाताने महादेवांच्या हातातील त्रिशूळ खाली गळून पडला!

एका लहान बालकाचे हे युद्धकौशल्य आणि मातेवरील निष्ठा पाहून साक्षात श्रीविष्णूही थक्क झाले. परंतु, पुढच्याच क्षणी महादेवांनी अत्यंत वेगाने पुढे होऊन आपल्या तीक्ष्ण त्रिशूळाचा प्रहार केला आणि बाल गणेशाचे मस्तक धडावेगळे केले! मस्तक छाटले जाताच बाल गणेश रणांगणात कोसळला. तो प्रसंग पाहून तेथे उपस्थित असलेले सर्व देव, ऋषी आणि शिवगण एकदम सुन्न आणि तटस्थ झाले.

🕉️ समारोप

शिवपुराणातील रुद्र संहिता - गणेश खंडातील कथा २० (ब) येथे पूर्ण झाली आहे. बाल गणेशाच्या शिरच्छेदानंतर माता पार्वतीचा झालेला अत्यंत भयंकर क्रोध, तिने निर्माण केलेला प्रलय आणि त्यानंतर भगवान शंकरांनी बाल गणेशाला दिलेला गजमुख (हत्तीचे मुख) अवतार व प्रथमपूज्यतेचा वरदान हा पुढील भाग आपण कथा २० (क) मध्ये सविस्तर वाचणार आहोत. इतर भक्तिमय स्तोत्रांसाठी आमचा सार्थ हरिपाठ विभाग नक्की अभ्यासा.