॥ जय जय विठ्ठल रखुमाई ॥ निळोबाराय गाथा - भाग 20
भाग 20

सार्थ निळोबाराय गाथा : देवभक्तांचा संवाद

संत निळोबाराय महाराजांचे प्रासादिक अभंग आणि त्यांचा सार्थ मराठी भावार्थ.

॥ अभंग १ ॥ अभंग रचना
भक्त म्हणती अहो देवा । वियोग न व्हावा तुम्हां आम्हां ॥१॥
इतुकेनिचि दोघेहि सुखी । मिसळतां एकाएकीं संतुष्ट ॥२॥
आम्ही गाऊं तुमचे गुण । करावें श्रवण सादर तुम्हीं ॥३॥
निळा म्हणे कमळापती । आहे हातीं तुमच्या हें ॥४॥
भक्त देवाला प्रार्थना करतात की, हे देवा! आपल्यामध्ये कधीही वियोग (विरह) होऊ नये. आपण दोघे एकमेकांत मिसळून एकरूप झालो की दोघेही संतुष्ट आणि सुखी होऊ. आम्ही तुमचे गुणगान गाऊ आणि तुम्ही ते आदराने ऐकावे. संत निळोबाराय म्हणतात, हे विष्णू (कमळापती), हे सर्व तुमच्याच हातात आहे.
॥ अभंग २ ॥ अभंग रचना
पासुनी तुम्हां न वेजे दुरी । क्षण घटिकाभरी वेगळा ॥१॥
चालातां तुम्हां धांवे पुढें । मागेंही वोढे सरिसाचि ॥२॥
निजल्या जवळी तुम्हां उभा । भक्तिलोभा गुंतलों ॥३॥
निळा म्हणे करुनि साठी । तुम्हां कल्प कोटी न विसंबें ॥४॥
भक्त म्हणतो, मी तुमच्यापासून एक क्षण किंवा घटकाभरही दूर जाऊ शकत नाही. तुम्ही चालताना भक्त तुमच्या पुढे धावतो आणि मागेही तुमच्या सोबतच राहतो. तुम्ही झोपलेले असताना तो भक्तीच्या प्रेमात गुंतून तुमच्या जवळच उभा राहतो. संत निळोबाराय म्हणतात, मी तुमच्याशी पक्के नाते जोडले आहे, कोटी कल्प गेले तरी मी तुम्हाला विसरणार नाही.
॥ अभंग ३ ॥ अभंग रचना
सनकादिक म्हणती देवा । भुललेति भावा भक्तांच्या ॥१॥
तरी जे येथें दर्शना येती । दयावी त्यां मुक्ति सायुज्यता ॥२॥
देव म्हणती बहुत बरें । करुं आदरें मान त्यांचा ॥३॥
निळा म्हणे ऐशी मात । ऐकिली सादयंत संतमुखें ॥४॥
सनकादिक ऋषी देवाला म्हणतात की, हे देवा, तुम्ही भक्तांच्या भावनेला भुलला आहात. त्यामुळे जे इथे तुमच्या दर्शनाला येतात, त्यांना सायुज्य मुक्ती द्यावी. देव म्हणतात, खूप छान! आम्ही त्यांचा आदराने सन्मान करू. संत निळोबाराय म्हणतात, अशी ही संपूर्ण गोष्ट मी संतांच्या मुखातून ऐकली आहे.
॥ अभंग ४ ॥ अभंग रचना
निरंतर नाम वदनीं । निजरुप ध्यानीं आठवितों ॥१॥
आणीक देवा कांही नेणें । मिरवूं भूषणें भक्तीचीं ॥२॥
योगसाधन न कळें मंत्र । निगमशास्त्र व्युत्पत्ती ॥३॥
निळा म्हणे अज्ञान हरि । आहे परी सर्व मी ॥४॥
माझ्या मुखात अखंड तुमचे नाव आहे आणि ध्यानात तुमच्या स्वरूपाचे चिंतन करतो. हे देवा, मला याव्यतिरिक्त काहीही माहित नाही, मी फक्त भक्तीचे अलंकार परिधान करतो. मला योगसाधना, मंत्र, वेद आणि शास्त्रांचे ज्ञान नाही. संत निळोबाराय म्हणतात, हे हरी, मी जरी अज्ञानी असलो तरी पूर्णपणे तुमचाच आहे.
॥ अभंग ५ ॥ अभंग रचना
ऐकोनियां दासवाणी । चक्रपाणी संतोषे ॥१॥
म्हणे तुम्ही प्राणसखे । बोलतां मुखें प्रीतीवादें ॥२॥
सर्वही काळ माझीचि चाड । तरि मजहि कोड तुमचेंचि ॥३॥
निळा म्हणे न फिटे धणी । भक्ता आणि देवाची ॥४॥
आपल्या भक्तांची (दासांची) वाणी ऐकून श्रीकृष्ण (चक्रपाणी) अतिशय आनंदी होतात. देव म्हणतात, तुम्ही माझे प्राणप्रिय सखे आहात, जे प्रेमाने माझ्याशी बोलता. तुम्हाला सर्वकाळ माझीच ओढ असते, तर मलाही तुमचेच कौतुक व ओढ आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, अशा प्रकारे भक्त आणि देवाची एकमेकांविषयीची तृप्ती कधीच संपत नाही.
॥ अभंग ६ ॥ अभंग रचना
नामें आळवितां आठी । तुम्हां पोटीं भय वाटें ॥१॥
नेणों कांहीं मागतील । किंवा येतील वैकुंठा ॥२॥
काय वाटूं किती देऊं । म्हणोनियां जिऊ निर्बुजला ॥३॥
ऐसें जाणोनी लपालेती । घेतलें चित्तीं भय वाटे ॥४॥
याचि लागीं उत्तर न दया । कळलें गोविंदा मनोगत ॥५॥
निळा म्हणे सुखी असा । न मागों सहसा आण तुमची ॥६॥
भक्ताने मोठ्या आग्रहाने नाव घेताच देवाला मनात भीती वाटते की हे काही मागून बसतील किंवा वैकुंठाला येतील. काय आणि किती द्यावे या विचाराने देवाचा जीव घाबरतो. हे जाणूनच तुम्ही लपून बसला आहात आणि मनात भीती बाळगली आहे. म्हणूनच तुम्ही उत्तर देत नाही आहात, हे गोविंदा, तुमचे मनोगत मला कळले आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, तुम्ही सुखाने राहा, आम्ही तुमची शपथ घेऊन सांगतो की काहीही मागणार नाही.
॥ अभंग ७ ॥ अभंग रचना
ऐकोनि संत हांसतील । तुम्हांसी येईल मग लाज ॥१॥
कौल दिला राहे सुखें । न म्हणो मुखें दे ऐसें ॥२॥
मागावें तें आम्हांचि जवळी । आहे नामावळीं पढों सुखें ॥३॥
आणिखी तुमची नाहीं आशा । ठेवा कैशा मुक्तिहि त्या ॥४॥
निळा म्हणे आपुल्याचि सुखें । असों हरिखें अखंडित ॥५॥
तुमचे हे लपणे ऐकून संत हसतील आणि मग तुम्हालाच लाज वाटेल. आम्ही तुम्हाला अभय देतो की तुम्ही सुखाने राहा, आम्ही तोंडाने 'हे द्या' असे म्हणणार नाही. जे मागायचे ते आमच्याजवळ आधीच आहे, ते म्हणजे तुमची नामावळी (नामस्मरण), ती आम्ही आनंदाने गातो. आम्हाला तुमची दुसरी कोणतीही आशा नाही, मुक्तीही तुम्ही तुमच्याजवळच ठेवा. संत निळोबाराय म्हणतात, आम्ही आमच्याच आनंदात अखंड आनंदी राहू.
॥ अभंग ८ ॥ अभंग रचना
ऐसें ऐकोनियां उत्तर । देव म्हणे उदर धीर तुम्ही ॥1॥
तुमच्याचि काजा रुपासि येणें । मजलागीं धरणें अवतार ॥२॥
तुम्ही माझें मी तुमचा । आहेचि ठायींचा ऋणनुबंध ॥३॥
निळा म्हणे देवभक्तां । ऐसी एकात्मका हो सरली ॥४॥
भक्तांचे असे उत्तर ऐकून देव म्हणतात, तुम्ही अत्यंत धीर गंभीर आणि उदार आहात. तुमच्याच कार्यासाठी मला रूपात यावे लागते आणि अवतार घ्यावे लागतात. तुम्ही माझे आहात आणि मी तुमचा आहे, हे आपले मूळचेच ऋणाचे नाते आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, अशा प्रकारे देव आणि भक्तांमध्ये पूर्ण एकात्मता निर्माण झाली.
॥ अभंग ९ ॥ अभंग रचना
देव म्हणे भक्तराजा । अव्हेर माझा न करावा ॥१॥
भोजनकाळीं पाचारावें । मजही घ्यावें सांगातें ॥२॥
भोजनीं तुमच्या तृप्ती मज । काजें काज तुमचिया ॥३॥
निळा म्हणे अंतर नका । असो एकएका माझारीं ॥४॥
देव भक्ताला म्हणतात, हे भक्तराजा, माझा अव्हेर (त्याग) करू नका. जेवणाच्या वेळी मला आठवून बोलवा आणि मलाही सोबत घ्या. तुमच्या भोजनानेच मला तृप्ती मिळते आणि तुमच्या कार्यात माझे कार्य आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, आपल्यामध्ये अंतर ठेवू नका, आपण एकमेकांत एकरूप होऊन राहू.
॥ अभंग १० ॥ अभंग रचना
राहेन आतां तुमच्या संगें । हेंचि मागें भक्तांसी ॥१॥
हेंचि दया आतां उदारपणें । माझें करणें रुप नांव ॥२॥
विश्रांतीचें माझें घर । तुम्हीं जें शरीर धरिलें तें ॥३॥
निळा म्हणे भक्तांपाशीं । भाकी ऐशी कींव देव ॥४॥
देव भक्तांजवळ प्रार्थना करतात की, आता मी तुमच्यासोबतच राहीन, हेच मी भक्तांकडे मागतो. तुम्ही उदारपणे मला हीच भेट द्या आणि माझे रूप व नाव सार्थ करा. तुम्ही धारण केलेले हे शरीरच माझे विश्रांतीचे घर आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, देव भक्तांजवळ अशी विनवणी (कींव) करत आहेत.
॥ अभंग ११ ॥ अभंग रचना
तुम्ही दिधलें वैकुंठभुवन । शेषशयन मजलागीं ॥१॥
नाहीं तरी जाणता कोण । होतों निर्गुण निराभास ॥२॥
नामरुप कैचें मज । तुम्ही चित्तें सहज वाढविलें ॥३॥
निळा म्हणे आपुल्या दासां । देतो ऐसा बडिवार ॥४॥
देव म्हणतात, तुम्हीच मला वैकुंठ भुवन आणि शेषशयन (शेषाची शय्या) दिले आहे. नाहीतर मला कोण ओळखत होते? मी तर निर्गुण आणि निराभास होतो. मला नाव आणि रूप कुठे होते? ते तुम्हीच तुमच्या प्रेमाने वाढवले आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, देव अशा प्रकारे आपल्या दासांचा मोठेपणा (बडिवार) गातात.
॥ अभंग १२ ॥ अभंग रचना
पुसे क्षेम भक्तांलागीं । म्हणतसे मार्गी श्रमलेती ॥१॥
प्रतिवरुषीं भेटी देतां । सांभाळितां येउनी ॥२॥
नाहीं तुमचे उत्तीर्ण झालों । कधीं आलों गांवासी ॥३॥
निळा म्हणे आभारला । प्रसन्न झाला दासासी ॥४॥
देव भक्तांची विचारपूस करतात आणि म्हणतात, वाटेत तुम्हाला खूप कष्ट झाले असतील. तुम्ही दरवर्षी मला भेटायला येता आणि माझी काळजी घेता. मी तुमच्या ऋणातून कधीच मुक्त झालो नाही. संत निळोबाराय म्हणतात, देव आपल्या दासांवर प्रसन्न होऊन त्यांचे आभार मानतात.
॥ अभंग १३ ॥ अभंग रचना
म्हणे मी येईन तुम्हांसवें । गावा न्यावें आपुलिया ॥१॥
ठाकेल ते करीन सेवा । माझा न करावा अव्हेर ॥२॥
राहेन तुमचिये संगतीं । सुख विश्रांती कारणें ॥३॥
निळा म्हणे येणें रुपा । तुमची कृपा देव म्हणे ॥४॥
देव म्हणतात, मी तुमच्यासोबत तुमच्या गावी येईन, मला सोबत घेऊन चला. मला जे जमेल ते मी सेवा करीन, पण माझा अव्हेर करू नका. मला सुख आणि विश्रांती मिळण्यासाठी मी तुमच्यासोबत राहीन. संत निळोबाराय म्हणतात, देव म्हणतात की मला हे रूप मिळणे ही तुमचीच कृपा आहे.
॥ अभंग १४ ॥ अभंग रचना
भक्ति भाव बळकाविला । देव धंविला सोडवणें ॥१॥
म्हणे मज घ्या पाटलासी । सोडा भावासी जाऊं दया ॥२॥
ते म्हणती तूं लटिका देवो । आम्ही धरिला भावो न सोडूं ॥३॥
निळा म्हणे भावासाठीं । पडली मिठी देव न सुटे ॥४॥
भक्तांनी भक्ती आणि भाव बळकट केला, तेव्हा देव स्वतः सुटकेसाठी धावून आला. देव भक्तांना म्हणतात, मला जामीन (पाटील) म्हणून घ्या आणि माझ्या भक्ताला (भावाला) सोडून द्या. परंतु भक्त म्हणतात, तू खोटा देव आहेस, आम्ही धरलेला भाव सोडणार नाही. संत निळोबाराय म्हणतात, भक्तांच्या भावापोटी अशी घट्ट मिठी पडली आहे की देव सुटू शकत नाही.
॥ अभंग १५ ॥ अभंग रचना
भ्याला देव देखोनि भक्तां । म्हणे मी आतां केउता पळों ॥१॥
जीवेंसीचि इहीं केली साठी । सांडवितां मिठी न सोडिती ॥२॥
भुक्ति मुक्ति देतों यासी । परि हे उदासी न घेती त्यां ॥३॥
निळा म्हणे भक्तीं मोकलितां आशा । देवचि फांसा पडिलों म्हणे ॥४॥
भक्तांचे प्रेम पाहून देव घाबरले आणि विचार करू लागले की आता मी कुठे पळून जाऊ? यांनी तर प्राणांशीच नाते जोडले आहे आणि मिठी सोडवल्या तरी सोडत नाहीत. मी यांना भोग (भुक्ती) आणि मुक्ती देतो, पण हे विरक्त भक्त ते घेतच नाहीत. संत निळोबाराय म्हणतात, भक्तांनी सर्व आशा सोडल्यामुळे देव स्वतःच प्रेमाच्या फासात अडकलो आहे असे मानतात.
॥ अभंग १६ ॥ अभंग रचना
देव म्हणे भक्तहो कांही तरी घ्यारे । ते म्हणती उरे शीणचि घेतां ॥१॥
याल तरि नेईन वैकुंठलोकां । ते म्हणती नका बंदीखान तें ॥२॥
रिध्दिसिध्दी देईन तुम्हां । ते म्हणती आम्हां विटाळ तो ॥३॥
विचारी देव करावें कैसें । कैवल्याही ऐसें नेघों म्हणती ॥४॥
आतां आवडेल तरी तें मागा । देईन सांगा जीवींचें तें ॥५॥
निळा म्हणे ह्रदयीं ध्यान । दयाहो जीवन नाम तुमचें ॥६॥
देव भक्तांना म्हणतात, हे भक्तांनो, काहीतरी मागा. भक्त म्हणतात, ते घेण्यात फक्त कष्टच उरतील. देव म्हणतात, चला तुम्हाला वैकुंठलोकी नेतो, भक्त म्हणतात, तो तर कारागृह आहे, नको. देव म्हणतात, ऋद्धी-सिद्धी देतो, भक्त म्हणतात, तो आमच्यासाठी विटाळ आहे. देव विचार करतात काय करावे, हे मुक्तीलाही नको म्हणतात. शेवटी देव म्हणतात, तुम्हाला जे आवडेल ते जिवापाड मागा, मी देईन. संत निळोबाराय म्हणतात, भक्त मागतात - हृदयात तुमचे ध्यान आणि जगण्यासाठी तुमचे नाम द्या.
॥ अभंग १७ ॥ अभंग रचना
भक्तिं भावचि बांधिला गांठी । आला उठाउठीं देव तेथें ॥१॥
म्हणे मज घ्या सोडायसी । ते म्हणती ठक्योंकि नेघों तुज ॥२॥
लटिकीच माया धरिशील रुपें । लपशील खोपें रिघोनियां ॥३॥
न सोडूं भाव जांई तूं आतां । विनवी देवभक्तां काकुळती ॥४॥
भावही घ्यारे भक्तिही घ्या रे । मजही घ्यारे तुमचाचि मी ॥५॥
निळा म्हणे साधिलें काज । भक्तिं आपुली पैज जिंकियेली ॥६॥
भक्तांनी भक्तीचा भाव गाठीशी बांधला, तेव्हा देव तत्काळ तिथे आले. देव म्हणाले, मला सोडवण्यासाठी घ्या, पण भक्त म्हणाले, तू फसवणारा आहेस, आम्ही तुला स्वीकारणार नाही. तू खोट्या मायेची रूपे घेशील आणि कुठेतरी झोपडीत लपून बसशील. आम्ही आमचा भाव सोडणार नाही, तू आता जा. तेव्हा देव भक्तांना कळकळीने विनंती करतात की, भावही घ्या, भक्तीही घ्या आणि मलाही घ्या, मी तुमचाच आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, भक्तांनी आपले ध्येय साध्य केले आणि भक्तीची शर्यत जिंकली.
॥ अभंग १८ ॥ अभंग रचना
हो तुम्ही कृपावंता । किती आतां विनवावें ॥१॥
न दयाचि कांही प्रत्युतर । ऐसे निष्ठुर केवि तरी ॥२॥
नेणों दासाचा त्रास आला । दिसे मांडिला अव्हेर ॥३॥
काय करुणाचि हारविली । विपरीत झाली दशा दिसे ॥४॥
निळा म्हणे म्हातारपण । आलें दारुण नुठवेसें ॥५॥
भक्त देवाला विनवतो, हे कृपावंता, आता तुम्हाला किती विनंती करावी? तुम्ही काहीच उत्तर देत नाही, एवढे निष्ठुर कसे होऊ शकता? मला वाटतं तुम्हाला या दासाचा त्रास झाला आहे आणि तुम्ही माझा अव्हेर मांडला आहे. तुमची दया कुठे हरवली का? माझी स्थिती उलट झाली आहे. संत निळोबाराय म्हणतात, आता हे कठीण म्हातारपण आले आहे, जिथे उठणेही अशक्य झाले आहे.
॥ अभंग १९ ॥ अभंग रचना
ऐकोनियां संतवाणी । चक्रपाणी संतोषे ॥१॥
म्हणे यारे भिऊं नका । माझिया सेवका भय नाहीं ॥२॥
नाम मुखीं न संडावें । भजा भावें संतोशीं ॥३॥
निळा म्हणे ऐसी हरी । आज्ञा करी निजदासा ॥४॥
संतांची ही काकुळतीची वाणी ऐकून श्रीकृष्ण (चक्रपाणी) आनंदी होतात. ते म्हणतात, या आणि घाबरू नका, माझ्या सेवकाला कसलेही भय नसते. मुखातील नामस्मरण कधी सोडू नका आणि आनंदाने, भावाने माझी भक्ती करा. संत निळोबाराय म्हणतात, हरीने आपल्या भक्तांना अशी आज्ञा केली आहे.
॥ अभंग २० ॥ अभंग रचना
निर्भय असा माझया बळें । कळिकाळें ती रंकें ॥१॥
सुखें करा हरिची कथा । तुमची चिंता मज आहे ॥२॥
पाचाराल तेचि घडीं । येईन तांतडीं धांवत ॥३॥
निळा म्हणे अमृतवचनें । दे वरदानें दासांसी ॥४॥
देव म्हणतात, माझ्या बळावर तुम्ही निर्भय राहा, तुमच्यापुढे काळ (मृत्यू) आणि कली हे रंक (तुल्यहीन) आहेत. तुम्ही आनंदाने हरिची कथा करा, तुमची सर्व काळजी मला आहे. तुम्ही ज्या क्षणी मला हाक माराल, त्याच क्षणी मी धावत येईन. संत निळोबाराय म्हणतात, देवाने आपल्या अमृतासारख्या शब्दांनी दासांना असे वरदान दिले.
॥ अभंग २१ ॥ अभंग रचना
मग हळूचि बोले अमृतवाणी । मागा म्हणोनी निजभक्तां ॥१॥
मुक्त होईन सेवाऋणा । घ्या हो वरदाना इच्छेच्या ॥२॥
तुम्हांसी जें जें वाटे गोड । मागा कोड पुरतें ॥३॥
निळा म्हणे भक्त त्या म्हणती । आम्हांसी प्रीति तुमचीच ॥४॥
मग देव हळूच गोड अमृतासारख्या वाणीने भक्तांना 'काहीतरी मागा' असे म्हणतात. ते म्हणतात, तुमच्या सेवेच्या ऋणातून मला मुक्त करा आणि तुमच्या इच्छेनुसार वरदान मागा. तुम्हाला जे जे गोड वाटेल, ते तुमचे लाड पुरवण्यासाठी मागा. संत निळोबाराय म्हणतात, भक्त देवाला उत्तर देतात - आम्हाला फक्त तुमचे प्रेमच हवे आहे.
॥ अभंग २२ ॥ अभंग रचना
भक्त उत्तीर्णत्वालागीं । राहिला युगीं युगें जातां ॥१॥
न फिटेचि तरी त्यांचे ऋण । भक्त संपन्न वैभवें ॥२॥
देती अन्न आच्छादन । म्हणती येथून नव जावें ॥३॥
निळा म्हणे केला उभा । जो या नभ व्यापका ॥४॥
भक्तांच्या ऋणातून मुक्त होण्यासाठी देव युगेच्या युगे उभा राहिला. तरीही भक्तांचे ऋण फिटत नाही, कारण भक्त हे भक्तीच्या वैभवाने संपन्न आहेत. ते देवाला अन्न आणि वस्त्र देतात आणि म्हणतात की येथून कुठेही जाऊ नका. संत निळोबाराय म्हणतात, जो आकाशाला व्यापून उरणारा व्यापक देव आहे, त्याला भक्तांनी उभे करून ठेवले आहे.
॥ अभंग २३ ॥ अभंग रचना
देव आदरें म्हणे भक्तां । घ्या हो भुक्ति मुक्ति आतां ॥१॥
भक्त म्हणती नेघों देवा । पुरे आम्हां तुझीचि सेवा ॥२॥
रिध्दि सिध्दी तरी घ्या रे । भक्त त्यागिती धिक्कारें ॥३॥
निळा म्हणे करुनी साठीं । बैसलें चरणीं घालुनी मिठी ॥४॥
देव आदराने भक्तांना म्हणतात, आता भुक्ती (भोग) आणि मुक्ती घ्या. भक्त म्हणतात, हे देवा, आम्हाला ते नको, आम्हाला फक्त तुझी सेवा पुरेशी आहे. देव म्हणतात, ऋद्धी-सिद्धी तरी घ्या, पण भक्त त्यांचा धिक्काराने त्याग करतात. संत निळोबाराय म्हणतात, भक्तांनी देवाशी पक्के नाते जोडून त्याच्या चरणांना घट्ट मिठी मारून बसले आहेत.
॥ अभंग २४ ॥ अभंग रचना
भक्तीं आराधिला देव । जाणवला भाव देवासीं तो ॥१॥
बहुत बरवें म्हणती भक्ता । न वजे परता जवळूनियां ॥२॥
सुखी असा माझया बळें । पुरवीन लळे इच्छाल ते ॥३॥
निळा म्हणे कृपाळु हरी । भक्तावरी तुष्टमान ॥४॥
भक्तांनी भक्तीने देवाची आराधना केली आणि त्यांचा भाव देवाला समजला. देव भक्तांना म्हणतात, खूप छान! मी आता तुमच्या जवळून दूर जाणार नाही. माझ्या सामर्थ्याने तुम्ही सुखी राहा, तुम्ही इच्छिाल ते सर्व लाड मी पुरवीन. संत निळोबाराय म्हणतात, कृपाळू हरी अशा प्रकारे आपल्या भक्तांवर अत्यंत प्रसन्न झाला आहे.
॥ अभंग २५ ॥ अभंग रचना
कांही कार्य मांडेल जेव्हां । मजचि प्रगट होणें तेव्हां ॥१॥
जवळिच आहे भेऊं नका । माझिया बळें दुर्जन लोकां ॥२॥
तुम्हां गांजिती व्देषिती । त्यांची समूळ विनशति ॥३॥
निळा म्हणे भगवदवाणी । ऐसी प्रविष्ट झाली श्रवणीं ॥४॥
देव म्हणतात, जेव्हा जेव्हा काही कठीण प्रसंग येईल, तेव्हा मी स्वतः प्रगट होईन. मी तुमच्याजवळच आहे, दुर्जन लोकांना मुळीच घाबरू नका. जे तुम्हाला त्रास देतील किंवा तुमचा द्वेष करतील, त्यांचा पूर्णपणे नाश होईल. संत निळोबाराय म्हणतात, भगवंताची अशी आश्वासक वाणी माझ्या कानांवर पडली.
॥ अभंग २६ ॥ अभंग रचना
ऐकोनियां भक्तवचनें । देव संतोषलें मनें ॥१॥
म्हणती आहे नामापासीं । संदेह न धरावा मानसीं ॥२॥
संत बोलिले ते खरें । साचचि मानावें उत्तरें ॥३॥
निळा म्हणे संतोषविलें । कृपावचनीं या विठठलें ॥४॥
भक्तांचे शब्द ऐकून देवाचे मन अत्यंत आनंदी झाले. देव म्हणतात, सर्व काही माझ्या नामामध्येच आहे, मनात कोणताही संशय धरू नका. संत जे बोलले तेच सत्य आहे, त्यांचे शब्द खरोखरच प्रमाण माना. संत निळोबाराय म्हणतात, या विठ्ठलाने आपल्या कृपावचनांनी आम्हा भक्तांना आनंदी केले.
॥ अभंग २७ ॥ अभंग रचना
देव हांसोनि बोलती । नको येऊं काकुलती ॥१॥
आम्ही रंजवु आपणीयां । तुझिये वाचे चेतवूनियां ॥२॥
नलगें कांहीं परिहार । देणें तुज धरीं धीर ॥३॥
निळा म्हणे चरणांवरी माथा । ठेवूनी करी पुढें कथा ॥४॥
देव हसून म्हणतात, तू असा काकुळतीला येऊ नकोस. तुझ्या वाणीत चैतन्य निर्माण करून आम्ही स्वतः तुला आनंदी करू. तुला कोणताही खुलासा किंवा स्पष्टीकरण देण्याची गरज नाही, मी तुला हवे ते देईन, तू धीर धर. संत निळोबाराय म्हणतात, मी देवाच्या चरणांवर डोके ठेवून पुढील कथा/अभंग गात आहे.
भाग 19 सर्व भाग (अनुक्रमणिका) भाग 21 (पुढे)