अमृतानुभव (अनुभवामृत)

ग्रंथाविषयी सविस्तर माहिती

अमृतानुभव अथवा अनुभवामृत ही संत ज्ञानेश्वर यांची १३व्या शतकातली अद्वितीय रचना आहे. हा ग्रंथ मराठी साहित्यात एक महत्त्वाचा मैलाचा दगड मानला जातो. अमृतानुभव हा ज्ञानेश्वरांचा स्व-रचित स्वतंत्र दार्शनिक ग्रंथ असून त्याला 'चिद्‌विलासानंद' असेही नाव आहे.

📌 ग्रंथाचे मूळ नाव

सदर ग्रंथ 'अमृतानुभव' ह्या नावाने प्रसिद्ध असला तरी त्याचे मूळ नाव 'अनुभवामृत' असावे असे मत वा. दा. गोखले ह्यांनी संपादित केलेल्या श्रीज्ञानदेवविरचित अनुभवामृत ह्या ग्रंथाच्या प्रस्तावनेत मांडले आहे.

• ग्रंथाच्या उपसंहारात अनुभवामृत असा शब्द आलेला आहे.
• हस्तलिखित प्रतींपैकी बहुसंख्य प्रतींत 'अनुभवामृत' हे नाव आढळते.
• तथापि, 'अमृतानुभव' हे नावही संत नामदेवांच्या काळापासून अत्यंत प्रचलित आहे.

अमृतानुभव ग्रंथावर आधारित प्रमुख पुस्तके

• अमृतानुभव आणि चांगदेव पासष्टी - डॉ. सुधाकर नायगावकर
• अमृतानुभव कौमुदी - बाबाजीमहाराज पंडित (अमरावती)
• अमृतानुभव : मराठी अनुवाद - विजय बळवंत पांढरे (ई-साहित्य)
• सार्थ अमृतानुभव चांगदेव-पासष्टीसह - दिवाकर अनंत घैसास
• सार्थ श्री अमृतानुभव - विष्णुबुवा जोग (१९०५)
• ज्ञानदेवकृत अमृतानुभव - अण्णा मोरेश्वर कुंटे (१८८८)

📚 संदर्भसूची व ग्रंथ संदर्भ:

• साखरे, विनायकबोवा (१९०७). श्रीज्ञानेश्वरविरचित अमृतानुभव : सार्थ व सटीक. इंदिरा छापखाना, पुणे.
• कुंटे, अण्णा मोरेश्वर (१८८८). श्री ज्ञानदेवकृत अमृतानुभव व त्यावरील विवरण.
• गोखले, वा. दा. (संपा.) (१९६७). श्रीज्ञानदेवविरचित अनुभवामृत प्रस्तावना.