॥ जय जय विठ्ठल रखुमाई ॥ नामदेव गाथा - भाग 24 (आऊबाईचे)
भाग 24

सार्थ नामदेव गाथा : आऊबाईचे

भक्तशिरोमणी संत नामदेव महाराजांचे प्रासादिक संवाद अभंग आणि त्यांचा सार्थ मराठी भावार्थ.

॥ अभंग १ ॥ अभंग रचना
शून्य साकारलें साध्यांत दिसे । आकार नासे तेथें शून्याकार दिसे ॥१॥
शून्य तें सार शून्य तें सार । शून्यिं चराचर सामावलें ॥२॥
नामयाची बहिण आउवाई शून्यीं सामावली । विठ्ठलीं राहिली चित्तवृत्ती ॥३॥
या अभंगात आऊबाईंनी अद्वैत तत्त्वज्ञानाचे आणि निर्गुण समाधी स्थितीचे अत्यंत सुंदर वर्णन केले आहे. त्या म्हणतात, "साधनेच्या अंतिम टप्प्यात (साध्यांत) जे काही डोळ्यांना दिसते, ते त्या परब्रह्माचे निराकार किंवा 'शून्य' रूपच साकार होऊन समोर येते. जेव्हा संसारातील नाम-रूपाचा हा दृश्य आकार नाहीसा होतो, तेव्हा सर्वत्र केवळ तो एकच शून्याकार (परमात्मा) शिल्लक राहतो. या सृष्टीत ते परब्रह्म रूप 'शून्य' हेच एकमेव अंतिम सत्य (सार) आहे, कारण या शून्यामध्येच हे संपूर्ण चराचर जग सामावलेले आहे." नामदेव महाराजांची बहीण आऊबाई म्हणतात की, माझी अवस्थाही आता अशीच झाली असून मी त्या परब्रह्म शून्यात विरघळून सामावली आहे, आणि माझी चित्तवृत्ती अखंड विठ्ठल रूपातच स्थिर झाली आहे.
॥ अभंग २ ॥ अभंग रचना
तारीं मज आतां रखुमाईच्या कांता । पंढरीच्या नाथा मायबापा ॥१॥
अनाथाचा नाथ ऐकियेलें कानीं । सनकादिक मुनि बोलताती ॥२॥
त्याचिया वचनाचा पावोनी विश्वास । धरिली तुझी कास पांडुरंगा ॥३॥
नामयाची लेकीं आऊ म्हणे देवा । कृपाळू केशवा सांभाळावें ॥४॥
आऊबाई विठ्ठलाची करुणा भाकताना म्हणतात, "हे रुक्मिणीच्या पती (कांता), पंढरीच्या नाथा, माझ्या मायबापा विठ्ठला, आता तू मला या संसारातून तारून ने. तू अनाथांचा नाथ (कैवारी) आहेस, असे मी माझ्या कानांनी ऐकले आहे; साक्षात सनकादिक ऋषी-मुनीही तुझ्या याच रूपाचे गुणगान गातात. त्या थोर संतांच्या आणि ऋषींच्या वचनांवर पूर्ण विश्वास ठेवूनच, हे पांडुरंगा, मी तुझ्या भक्तीचा पदर (कास) धरला आहे. नामदेवाची लेक आऊ देवाला विनवणी करते की, हे कृपाळू केशवा, तू मला तुझ्या चरणांशी अखंड सांभाळून घे."
भाग 23 सर्व भाग (अनुक्रमणिका) भाग 25 (पुढे)