॥ जय जय विठ्ठल रखुमाई ॥ नामदेव गाथा - भाग 25 (लाडाईचा)
भाग 25

सार्थ नामदेव गाथा : लाडाईचा

भक्तशिरोमणी संत नामदेव महाराजांचे प्रासादिक संवाद अभंग आणि त्यांचा सार्थ मराठी भावार्थ.

॥ अभंग १ ॥ अभंग रचना
पूर्व संबंधें मज दिधलें बापानें । शेखी काय जाणें कैसे झालें ॥१॥
प्रसुतालागीं मज आणिलें कल्याणा । अंतरला राणा पंढरीचा ॥२॥
मुकुंदें मजशीं थोर केला गोवा । लोटियलें भवानदी माजी ॥३॥
ऐकिला वृत्तांत सर्व झालें गुप्त । माझेंचि संचित खोटें कैसें ॥४॥
द्वादशबहात्तरीं कृष्ण त्रयोदशी । आषाढ हें मासी देवद्वारीं ॥५॥
सर्वांनीं हा देह अर्पिला विठ्ठलीं । मज कां ठेविलें पापिणीसी वेगळी ॥६॥
लाडाई म्हणे देह अर्पीन विठ्ठला । म्हणोनी आदरिला प्राणायाम ॥७॥
संत नामदेव महाराजांच्या संपूर्ण कुटुंबाने आषाढ वद्य त्रयोदशीला पंढरपुरात महाद्वारात विठ्ठलाच्या चरणी एकत्र समाधी घेतली, तो हा ऐतिहासिक व कारुणिक संदर्भ आहे. लाडाई आपली खंत व्यक्त करताना म्हणतात, "पूर्वजन्मीच्या ऋणानुबंधामुळे माझ्या वडिलांनी मला नामदेवांच्या घरात (सून म्हणून) दिले, पण शेवटी माझ्या नशिबात काय लिहिले होते, हे मला आधी कसे कळणार? बाळंतपणासाठी (प्रसुतालागीं) मला माहेरी 'कल्याण' गावी आणले गेले, आणि नेमका याच काळात माझा तो पंढरीचा राजा (विठ्ठल आणि पतीसह संपूर्ण सासर) मला अंतरला. त्या मुकुंदाने माझ्याशी हा कसा खेळ मांडला (गोवा केला) आणि मला या संसाराच्या अथांग नदीत एकटे सोडून दिले (लोटियलें). जेव्हा मला पंढरपूरचा हा सर्व वृत्तांत कळाला की समाधी सोहळा पार पडून सगळे गुप्त झाले आहेत, तेव्हा मला कळाले की माझेच नशीब (संचित) किती खोटे आणि दुर्दैवी होते! आषाढ महिन्यातील कृष्ण त्रयोदशीला (शके १२७२ / द्वादशबहात्तरीं) देवद्वारात नामदेव रायांसह कुटुंबातील सर्वांनी आपला देह विठ्ठलाच्या चरणी अर्पण केला; मग मलाच या पापिणीला त्यांनी स्वतःपासून वेगळे का ठेवले? आता मीही त्यांच्याशिवाय जगणार नाही, मी माझा हा देह विठ्ठला चरणीच अर्पण करेन." असा दृढ निश्चय करून लाडाई यांनी प्राणायाम (योगसाधना) करून स्वतःचा देहही विठ्ठला चरणी समर्पित केला.
भाग 24 सर्व भाग (अनुक्रमणिका) शेवटचा भाग