॥ जय जय विठ्ठल रखुमाई ॥ नामदेव गाथा - भाग 2 (शिवस्तुति)
भाग 2

सार्थ नामदेव गाथा : शिवस्तुति

भक्तशिरोमणी संत नामदेव महाराजांचे प्रासादिक संवाद अभंग आणि त्यांचा सार्थ मराठी भावार्थ.

॥ अभंग १ ॥ अभंग रचना
अहो सदाशिवा । देसी भुक्ति मुक्ति भावा ॥१॥
क-रावी ते तुझी सेवा । ऐसें धरावें या जीवा ॥२॥
नामा ह्मणे महा-देवा । चुकवीं चौर्‍यांशींचा हेवा ॥३॥
संत नामदेव महाराज महादेवाची स्तुती करताना म्हणतात, "हे अहो सदाशिवा, तुम्ही भक्तांच्या पवित्र भावाला भुलून त्यांना भोग (भुक्ती) आणि मोक्ष (मुक्ती) दोन्ही प्रदान करता. माझ्या या जिवाने सदैव तुमचीच सेवा करावी, अशीच बुद्धी मला द्या." नामदेव महाराज म्हणतात, "हे महादेवा, मला या संसाराच्या ऐंशी लक्ष चौऱ्यांशी हजार जन्मांच्या फेऱ्यातून कायमची मुक्ती द्या आणि माझा हा फेरा चुकवा."
॥ अभंग २ ॥ अभंग रचना
बरवें गा शंकरा नाम तुझें । हरहर बरवे गा देवा नाम तुझें ॥१॥
गाईल्या ऐकिल्या होय वैष्णवा गती । रामनामें तरले नेणों किती ॥२॥
ऐसा सदा आनंद राउळीं । विष्णुदास नामा पंढरपुरीं ॥३॥
"हे शंकरा, तुमचे 'हर हर' हे नाम अत्यंत सुंदर आणि कल्याणकारी आहे. जे लोक हे नाव गातात किंवा कानाने ऐकतात, त्यांना श्रेष्ठ अशी वैष्णव गती प्राप्त होते. या शंकराच्या मुखातील रामनामाच्या जपाने आजवर कितीतरी जीव तरून गेले आहेत." नामदेव महाराज म्हणतात, विठ्ठलाचा दास असणाऱ्या मला पंढरपूरच्या या राउळात (देऊळात) शंकराच्या आणि विठ्ठलाच्या एकात्मतेचा असा मोठा आनंद नेहमी मिळतो.
॥ अभंग ३ ॥ अभंग रचना
साठीसहस्र विघ्नांवरी । शिवनाम पंचाक्षरी ॥१॥
तो राजा देखेन । पर्वतु जेथें असे मल्लिकार्जुन ॥२॥
भक्तिभावाचें अंजन । साधावया निधान ॥३॥
मन मारूनि देईन बळी । साधा-वया चंद्रमौळी ॥४॥
भ्रांति पाटा फिटला । शिव मार्ग देखिला ॥५॥
विष्णुदास नामा पायाळ भला । तेणें मलयानिळ देखिला ॥६॥
मानवी जीवनात येणाऱ्या साठ हजार विघ्नांवर मात करण्यासाठी शिवाचा 'नमः शिवाय' हा पंचाक्षरी मंत्र पुरेसा आहे. ज्या श्रीशैल्य पर्वतावर साक्षात मल्लिकार्जुन वास करतो, त्या राजाचे मी दर्शन घेईन. ईश्वरी भक्तीचे अंजन डोळ्यात घातल्यामुळे मला आत्मिक सुखाचा मोठा ठेवा (निधान) सापडला आहे. त्या चंद्रमौळी शिवाला प्रसन्न करण्यासाठी मी माझ्या मनातील सर्व वासनांचा बळी देईन. आता माझ्या मनातील सर्व भ्रम (भ्रांती) दूर झाला असून मला शिवाचा खरा मार्ग दिसला आहे. विठ्ठलाचा दास असणारा नामदेव म्हणतो, मला या भक्तीच्या बळावर ईश्वरी साक्षात्काराचा सुगंध (मलयनिल) प्राप्त झाला आहे.
॥ अभंग ४ ॥ अभंग रचना
सदा सोमवारीं विभूति लावूनि शिरीं । तुमच्या मं-दिरीं आलाप करीं ॥१॥
शंकर त्रिपुरारी हरि उच्चारी । म्हणती षडाक्षरी पावें मज ॥२॥
ॐनम: शिवाय हरहर जय जय । नाहीं भवभय तुझेनि नामें ॥३॥
करिती शिवरात्री वाहाती बेलपत्री । प्रगत होऊनि गाती भक्तिभावें ॥४॥
बोलती सत्कीर्ति जिंतिलें पवित्रीं । हरहर नाम मंत्रीं तुज पूजिती ॥५॥
रुद्राक्षाच्या माळा घालूनियां गळां । तो तुह्मां जवळां सर्व मान्य ॥६॥
शिवशंभु भोळा बहुतां पुण्ये जोडला । पावे जाश्वनीळा ह्मणे नामा ॥७॥
"मी प्रत्येक सोमवारी कपाळाला आणि शरीराला भस्म (विभूती) लावून तुमच्या मंदिरात येऊन तुमचे गुणगान गातो. त्रिपुरासुराचा वध करणारे शंकर स्वतः मुखाने 'हरी' नामाचा उच्चार करतात; अशा त्या शिवाच्या 'ॐ नमः शिवाय' या षडाक्षरी मंत्राचा जो जप करतो, त्याला देव पावतो." या नामाच्या जयजयकारामुळे संसाराचे कोणतेही भय उरत नाही. जे लोक शिवरात्रीचे व्रत करून शिवाला बेलपत्री वाहतात आणि भक्तीभावाने गातात, त्यांच्यावर शिव प्रसन्न होतो. गळ्यात रुद्राक्षाच्या माळा घालून शिवाचे पूजन करणारे भक्त शिवाला अत्यंत प्रिय असतात. नामदेव महाराज म्हणतात, असा हा भोळा शिवशंभू खूप पुण्याचा साठा असल्याशिवाय जोडत नाही, तो निळकंठ सर्वांना पावतो.
भाग 1 सर्व भाग (अनुक्रमणिका) भाग 3 (पुढे)