बाई मी जाते माहेराला |
माझ्या मूळ घराला ॥१॥
माझ्या मुळीचे तीन सासरे |
त्यांत दोन वाईंट आहेत खरे।
एक आहे गरिब बिचारा |
मानित नाही मी त्याला ॥२॥
माझ्या मुळीचे सहा दीर |
काय सांगू मी त्यांचा कुविचार |
काम क्रोध मद मत्सर गर्व अहंकार।
गांजिती मजला ॥३॥
आशा मनशा इच्छा कल्पनेने |
घात केला या चौघीजनीने वासना |
नंदुली मोठी चावटुली धरि|
गाल गुच्या गाला ॥४॥
माया सासू मोठी |
धांगडी हिला प्रपंचाची |
गोडी येता जाता |
थापडी मारिती गालाला ॥५॥
मोठ्या हौसेने पति |
म्या केला जाऊनी राहीली |
त्यांच्या घराला परी तो उगा |
मौनचि ठेला बोलत नाही मजला ॥६॥
ऐसी मुक्ताई गांजिली या |
साधु संतांसी शरण |
गेली जाऊनी तेथेची |
राहिली मुळ स्वरुपाला ॥७॥
माझ्या मूळ घराला ॥१॥
माझ्या मुळीचे तीन सासरे |
त्यांत दोन वाईंट आहेत खरे।
एक आहे गरिब बिचारा |
मानित नाही मी त्याला ॥२॥
माझ्या मुळीचे सहा दीर |
काय सांगू मी त्यांचा कुविचार |
काम क्रोध मद मत्सर गर्व अहंकार।
गांजिती मजला ॥३॥
आशा मनशा इच्छा कल्पनेने |
घात केला या चौघीजनीने वासना |
नंदुली मोठी चावटुली धरि|
गाल गुच्या गाला ॥४॥
माया सासू मोठी |
धांगडी हिला प्रपंचाची |
गोडी येता जाता |
थापडी मारिती गालाला ॥५॥
मोठ्या हौसेने पति |
म्या केला जाऊनी राहीली |
त्यांच्या घराला परी तो उगा |
मौनचि ठेला बोलत नाही मजला ॥६॥
ऐसी मुक्ताई गांजिली या |
साधु संतांसी शरण |
गेली जाऊनी तेथेची |
राहिली मुळ स्वरुपाला ॥७॥
मुक्ताबाई अध्यात्माचे रूपक वापरून म्हणतात— हे सखे, मी आता माझ्या खऱ्या माहेराला म्हणजेच मूळ आत्मस्वरूपाला चालले आहे. या संसारात (सासरवाडीत) मला तीन सासरे (सत्व, रज आणि तम हे तीन गुण) आहेत, ज्यातील दोन (रज आणि तम) अत्यंत वाईट आहेत; आणि एक (सत्वगुण) बिचारा गरीब आहे, पण मी आता त्यालाही मानत नाही (गुणातीत झाले आहे). या घरामध्ये मला सहा दीर (काम, क्रोध, लोभ/मद, मत्सर, गर्व आणि अहंकार हे षड्रिपू) आहेत, ज्यांचे वाईट विचार मला नित्य छळत राहतात. आशा, मनशा (मनाची इच्छा), इच्छा आणि कल्पना या चौघींनी मिळून माझा घात केला आहे; तर वासना नावाची नणंद मोठी खोडकर (चावटुली) असून ती मला सारखा त्रास देते. प्रपंचाची आवड असणारी 'माया' ही माझी मोठी सासू आहे, ती येता-जाता माझ्या डोक्यात संसाराचे विचार भरवून मला त्रास देते. मी अत्यंत हौसेने ज्या आत्मस्वरूपी पतीशी लग्न केले आणि त्याच्या घरात राहायला आले, तो पती (परमात्मा) मात्र अगदी शांत, मौन धरून बसला आहे; तो माझ्याशी बोलतच नाही. अशा प्रकारे संसाराच्या या सासरवासाला कंटाळलेली मुक्ताई शेवटी साधू-संतांना शरण गेली आणि तिथेच सर्व संशय विसरून आपल्या मूळ आत्मस्वरूपात स्थिर झाली.