संत ज्ञानेश्वर महाराज हरिपाठ: नामसंकीर्तनाचे अलौकिक तत्त्वज्ञान
वारकरी संप्रदायाचा प्राण म्हणजे संत ज्ञानेश्वर माऊलींचा हरिपाठ. एकूण २८ अभंगांची ही दिव्य रचना केवळ काव्य नसून, वेद, उपनिषदे आणि भगवद्गीतेचे सार सामान्य प्राकृत भाषेत मांडलेला आत्मसाक्षात्काराचा सोपा मार्ग आहे. "देवाचिया द्वारी उभा क्षणभरी । तेणे मुक्ती चारी साधिलीया ॥" या पहिल्याच अभंगात माऊलींनी भगवंताच्या नामस्मरणाची अगाध शक्ती स्पष्ट केली आहे. कोणत्याही कठीण तपश्चर्येची गरज न पडता, केवळ एकाग्र चित्ताने नामस्मरण केल्याने चारही मुक्तींची प्राप्ती होते, ही ग्वाही हरिपाठातून मिळते.
हरिपाठाचे आध्यात्मिक महत्त्व व वैशिष्ट्ये
- सुलभ साधन: योग, याग, यज्ञ किंवा क्लिष्ट कर्मकांड यांपेक्षा हरिनामाचा उच्चार कलियुगात सर्वात प्रभावी आणि सहज साध्य उपाय ठरतो.
- ज्ञानामृताचे संकलन: वेदांचे रहस्य सांगताना माऊली सांगतात की, परमतत्त्व हे सगुण आणि निर्गुण रूपाने नामातच सामावलेले आहे.
- नित्यपाठाची फलश्रुती: संध्यासमयी अथवा पहाटेच्या वेळी नियमितपणे हरिपाठाचे पठण केल्याने संसारातील क्लेश दूर होऊन अंतःकरण शुद्ध व प्रसन्न राहते.
ज्ञानेश्वर माऊलींच्या समाधी संजीवन सोहळ्यापासून ते आजतागायत पंढरीची वारी आणि प्रत्येक गावातील मंदिरे हरिपाठाच्या पवित्र नादाने दुमदुमून जातात. या संकलनात माऊलींच्या सर्व पावन अभंगांची सुरेख रूपचित्रे भक्तांसाठी उपलब्ध केली आहेत.