अभंग संग्रह : श्री मारुती जन्माचे अभंग

शरण शरण हनुमंता । तुज आलों रामदूता ॥१॥
काय भक्तीच्या त्या वाटा । मज दावाव्या सुभटा ॥२॥
शूर आणि धीर । स्वामीकाजीं तूं सादर ॥३॥
तुका म्हणे रुद्रा । अंजनीचिया कुमरा ॥४॥

काम घातला बांदोडीं । काळ केला देशोधडी ॥१॥
तया माझे दंडवत । कपिकुळीं हनुमंत ॥२॥
शरीर वज्रा ऐसे । कवळी ब्रह्यांड जो पुच्छें ॥३॥
रामरायाच्या सेवका । शरण आलों म्हणे तुका ॥४॥

देवांगना हातीं आणविला शृंगी । यज्ञ तो प्रसंगी आंरभिला ॥१॥
विभांडका क्रोध आला असे भारी । अयोध्या भीतरीं वेगीं आला ॥२॥
राजा दशरथ सामोरा जाऊनी । अति प्रिती करुनी सभे नेला ॥३॥
पुत्र स्नुषा दोन्हीं देखतां नयनीं । आनंदला मनी म्हणॆ नामा ॥४॥

आनंदोनी म्हणे राया धन्य केलें । इच्छिलें सोहळे पुरवीन ॥१॥
यज्ञाचा आरंभ करी लवलाह्मा । पुसोनी आचार्या वसिष्ठांसी ॥२॥
सर्व ऋषीजन मिळाले सकळ । मंत्रांचा कल्लोळ करिताती ॥३॥
नामा म्हणे शृंगी मुख्यत्वें शोभला । यज्ञ आरंभिला तेणें जेव्हां ॥४॥

आरंभिला यज्ञ सन्तोष सर्वत्र । आनंदे नगर दुमदुमीत ॥१॥
यज्ञनारायण सन्तोष पावला । प्रत्यक्ष तो आला कुंडांतुनीं ॥२॥
पायस तें पात्र घेऊनियां करीं । शृगीस झडकरी बोलतसे ॥३॥
विलंब करितां विघ्न ओढवेल । सत्वर वहिले भाग करा ॥४॥
नामा म्हणे देव येईल पोटासीं । ऎंसे गूज त्यासी अग्नी सांगे ॥५॥

विभाग सत्वर वसिष्ठानें केले । राया बोलाविलें सान्निधचि ॥१॥
प्रथम तो भाग कौसल्यसी दिला । तेणें क्रोध आला कनिष्ठेसी ॥२॥
येतांचि तो क्रोध विघ्न ओढवलें । मुखीं झडपिला पिंड घारीं ॥३॥
आसडोनी पिंड घारीनें पै नेला । नामा म्हणे घातिला अंजनी करीं ॥४॥

सुवर्च्यानामें स्वर्गीची देवांगना । ब्रह्मशापें जाणा घारी झाली ॥१॥
अयोध्येचा राजा दशरथ नृपती । यज्ञ पुत्राप्रती करविला ॥२॥
शृंगी पायसपात्र दिधलें वसिष्ठा हातीं । त्वरें करीजेती तीन भाग ॥३॥
तीन भाग वसिष्ठें करुनी निश्चितीं । दिधलें राणी हातीं तिघी तीस ॥४॥
कैकई रुसली तेथें विघ्न झालें । घारीनें तें नेलें निजभागा ॥५॥
एका जनार्दनी घारीं पिंड नेतां । पुढें झाली कथा श्रवण करा ॥६॥

ऋष्यमूक पर्वती अंजनी तप करी । आठविला अंतरी सदाशिव ॥१॥
तपाचिया अंती शिव झाला प्रसन्न । मागे वरदान काय इच्छा ॥२॥
येरी म्हणे तुज ऐसा व्हावा मज पुत्र । ज्ञानी भक्त पवित्र उत्तम गुणी ॥३॥
म्हणतसे शिव अंजुळी पसरुनी । बैस माझे ध्यानीं सावधान ॥४॥
वायुदेव येउनी प्रसाद देईल तुजला । भक्षीं कां वहिला अविलंबें ॥५॥
एका जनार्दनीं घारीं नेतां पिंड । वायूनें प्रचंड आसुडिला ॥६॥

पिंड घारीनें झडपिला । अंजनीनें तो सेविला ॥१॥
अंजनीच्या तपासाठीं । महारुद्र आले पोटीं ॥२॥
चैत्र शुद्ध पौर्णिमेसी । सुर्योदय समयासी ॥३॥
महारुद्र प्रगटला । नामा म्हणे म्यां वंदिला ॥४॥

घारीमुखींचा पिंड अंजनीच्या करीं । पडतां निर्धारीं भक्षियला ॥१॥
नवमास होतां झाली ती प्रसूत । दिव्य वायुसूत प्रगटला ॥२॥
वानराचा वेष सुवर्ण कौपीन । दिसती शोभायमान कुंडलें तीं ॥३॥
जन्मतांची जेणें सूर्यातें धरियलें । इंद्रादिकां दिलें थोर मार ॥४॥
अमरपति मारी वज्रहनुवटी । पडिला कपाटीं मेरुचिया ॥५॥
वायुदेव येवोनी बाळ तो उचलिला । अवघाचि रोधिला प्राण तेथें ॥६॥
सकळ देव मिळोनी प्रसन्न पैं होतीं । वरदान देती मारुतीसी ॥७॥
सर्व देव मिळोनी अंजनीशीं बाळ । देतां प्रात:काळ होतां तेव्हां ॥८॥
तिथि पौर्णिमा चैत्रमास जाण । एका जनार्दनी रुपासी आला ॥९॥

हनुमंत महाबळी । रावणाची दाढी जाळी ॥१॥
तया माझा नमस्कार । वारंवार निरंतर ॥२॥
करोनि उड्डाण । केलें लंकेचे शोधन ॥३॥
जाळियेली लंका । धन्य धन्य म्हणे तुका ॥४॥

केली सीताशुद्धि । मूळ रामायणा आधीं ॥१॥
ऐसा प्रतापी गहन । सकळ भक्तांचे भूषण ॥२॥
जाऊनि पाताळा । केली देवीची अवकळा ॥३॥
रामलक्षुमण । नेले आणिले चोरुन ॥४॥
जोडुनियां कर । उभा सन्मुख समोर ॥५॥
तुका म्हणे जपें । वायुसुता जातीं पापें ॥६॥

मी तों अल्पमती हीन । काय वर्णुं तुमचे गुण ।
उदकीं तारिले पाषाण । हें महिमान नामांचे ॥१॥
नाम चांगले चांगले । माझे कंठी राहो भलें ।
कपिकुळ उध्दरिलें । मुक्त केलें राक्षसा ॥२॥
द्रोणागिरी कपीहातीं । आणविला सीतापती ।
थोर केली ख्याती । भरतभेटी समयीं ॥३॥
शिळा होती मनुष्य झाली । थोर कीर्ति वाखणिली ।
लंका दहन केली । हनुमंते काशानें ॥४॥
राम जानकी जीवन । योगियांचें निजध्यान ।
राम राजीवलोचन । तुका चरण वंदितो ॥५॥

पैल आला राम रावणासी सांगती । काय निदसुरा निजलासी भूपती ॥१॥
अवघे लंकेमाजी झाले रामाचे दूत । व्यापले सर्वत्र बाहेरी भीतरी आंत ॥२॥
अवघे अंगलग तुझे वधियले वीर । होई शरणागत किंवा युद्धासी सादर ॥३॥
तुका म्हणे ऐक्याभावें रामासी भेटी । करुनि घेई आतां या संबंधेंसी तुटी ॥४॥

पैल आला रामराणा । लंका दिधली बिभीषणा ॥१॥
नळ नीळ जांबुवंत । मध्यें चाले रघुनाथ ॥२॥
भोंवते वानरांचे थाट । पुढें गर्जताती भाट ॥३॥
केला अयोध्याप्रवेश । म्हणे नामा विष्णुदास ॥४॥

जन्मजन्मांतरीं असेल पुण्यसामुग्री । तरीच नाम जिव्हाग्रीं येईल श्रीरामाचें ॥१॥
धन्य कुळ तयाचें रामनाम हेंचि वाचें । दोष जातील जन्माचे श्रीराम म्हणताचि ॥२॥
कोटी कुळांचें उद्धरण मुखीं राम नारायण । रामकृष्णस्मरण धन्य जन्म तयाचें ॥३॥
नाम तारक सांगडी नाम न विसंबे अर्धघडी । तप केलें असेल कोडी तरीचे नाम येईल ॥४॥
ज्ञानदेवीं अभ्यास मोठा नामस्मरण मुखावाटा । पूर्वज गेले वैकुंठा हरि हरि स्मरतां ॥५॥

मन हें राम झालें मन हें राम झालें । प्रवृत्ति ग्रासूनि कैसें निवृत्तीसी आलें ॥१॥
श्रवण कीर्तन पादसेवन कैसें विष्णुस्मरण केलें । अर्चन वंदन दास्य सख्य आत्मनिवेदन केले ॥२॥
यम नियम प्राणायाम प्रत्याहार संपादिले । ध्यान धारणा आसन मुद्रा कैसें समाधीसी आले ॥३॥
बोधी बोधिलें बोधितां नये ऐसें झालें । बापरखुमादेवीवरु विठ्ठलें माझें मीपण हारपलें ॥४॥

राम म्हणतां रामचि होइजे । पदिं बैसोनि पदवी घेइजे ॥१॥
ऐसें सुख वचनीं आहे । विश्वासें अनुभव पाहे ॥२॥
रामरसाचिया चवी । आन रस रुचती केवी ॥३॥
तुका म्हणे चाखोनि सांगे । मज अनुभव आहे अंगें ॥४॥

रामकृष्ण नामें ये दोन्ही साजिरी । ह्रदयमंदिरीं स्मरा कां रे ॥१॥
आपुली आपण करा सोडवण । संसारबंधन तोडा वेगी ॥२॥
ज्ञानदेवा ध्यानीं रामकृष्ण माळा । ह्रदयीं जिव्हाळा श्रीमूर्ति रया ॥३॥

झालें रामराज्य काय उणें आम्हासीं । धरणी धरी पीक गाई वोळल्या म्हैसी ॥१॥
राम वेळोवेळां आम्ही गाऊं ओविये । दळितां कांडितां जेवितां गे बाईये ॥२॥
स्वप्नींही दु:ख कोणी न देखे डोळां । नामाच्या गजरें भय सुटलें काळा ॥३॥
तुका म्हणे रामें सुख दिलें आपुलें । तयां गर्भवासा येणें जाणें खुंटलें ॥४॥