लोकप्रिय अभंग :संत नामदेव महाराज

तीर्थ विठ्ठल । क्षेत्र विठ्ठल ।
देव विठ्ठल । देवपूजा विठ्ठल ॥१॥
माता विठ्ठल । पिता विठ्ठल ।
बंधु विठ्ठल । गोत्र विठ्ठल ॥२॥
गुरू विठ्ठल । गुरुदेवता विठ्ठल ।
निधान विठ्ठल । निरंतर विठ्ठल ॥३॥
नामा म्हणे मज विठ्ठल सापडला ।
म्हणुनी कळिकाळा पाड नाही ॥४॥

पंढरीचा वास चंद्रभागे स्नान ।
आणिक दर्शन विठोबाचें ॥१॥
हेंचि घडो मज जन्मजन्मांतरीं ।
मागणें श्रीहरी नाहीं दुजें ॥२॥
मुखीं नाम सदा संतांचें दर्शन ।
जनीं जनार्दन ऐसा भाव ॥३॥
नामा म्हणे तुझें नित्य महाद्वारीं ।
कीर्तन गजरीं सप्रेमाचें ॥४॥

नामाचा गजर गर्जे भीमातीर ।
महिमा साजे थोर तुज एका ॥१॥
रिद्धीसिद्धी दासी अंगण झाडिती ।
उच्छिष्टें काढिती मुक्ति चारी ॥२॥
चारी वेद भाट होऊनि गर्जती ।
सनकादिक गाती कीर्ति तुझी ॥३॥
सुरवरांचे भार अंगणीं लोळती ।
चरणरज क्षिति शीव वंदी ॥४॥
नामा म्हणे देव ऐसा हो कृपाळू ।
करि तो सांभाळू अनाथांचा ॥५॥

अमृताहुनी गोड नाम तुझे देवा ।
मन माझे केशवा का बा न घे ॥१॥
सांग पंढरीराया काय करू यांसी ।
का रूप ध्यानासी न ये तुझे ॥२॥
कीर्तनी बैसता निद्रे नागविले ।
मन माझे गुंतले विषयसुखा ॥३॥
हरिदास गर्जती हरिनामाच्या कीर्ती ।
न ये माझ्या चित्ती नामा म्हणे ॥४॥

माझा भाव तुझे चरणीं ।
तुझें रूप माझे नयनीं ॥१॥
सापडलों एकामेकां ।
जन्मोजन्मीं नोहे सुटका ॥२॥
त्वां मोडिली माझी माया ।
मी तो जडलों तुझिया पायां ॥३॥
त्वां मज मोकलिले विदेही ।
मी तुज घातले हृदयीं ॥४॥
नामा म्हणे गा सुजाणा ।
सांग कोणे ठकविलें कोणा ? ॥५॥

पंढरीची वारी जयाचिये कुळीं ।
त्याची पायधुळी लागो मज ॥१॥
तेणें त्रिभुवनीं होईन सरता ।
नलगे पुरुषार्था मुक्ति चारी ॥२॥
नामाची आवडी प्रेमाचा जिव्हाळा ।
क्षण जीवावेगळा न करीं त्यांसी ॥३॥
नामा म्हणे माझा सोयरा-जिवलग ।
सदा पांडुरंग तया जवळीं ॥४॥

आधीं रचिली पंढरी ।
मग वैकुंठ नगरी ॥१॥
जेव्हां नव्हतें चराचर ।
तेव्हां होतें पंढरपुर ॥२॥
जेव्हां नव्हती गोदा गंगा ।
तेव्हां होती चंद्रभागा ॥३॥
चंद्रभागेचे तटीं ।
धन्य पंढरी गोमटी ॥४॥
नासिलीया भूमंडळ ।
उरे पंढरीमंडळ ॥५॥
असे सुदर्शनावरी ।
म्हणूनि अविनाश पंढरी ॥६॥
नामा म्हणे बा श्रीहरी ।
आम्ही नाचों पंढरपुरी ॥७॥

डोलत डोलत टमकत चाले ।
गोजिरीं पाउलें टाकूनियां ॥१॥
पायीं रुणझुण वाजतात वाळे ।
गोपी पाहातां डोळे मन निवे ॥२॥
सांवळें सगुण मानस मोहन ।
गोपी रंजवण नामा ह्मणे ॥३॥

काळ देहासी आला खाऊं ।
आम्ही आनंदें नाचूं गाऊं ॥१॥
कोणे वेळे काय गाणें ।
हें तों भगवंता मी नेणें ॥२॥
टाळ मृदुंग दक्षिणेकडे ।
माझें गाणें पश्चिमेकडे ॥३॥
नामा म्हणे बा केशवा ।
जन्मोजन्मीं द्यावी सेवा ॥४॥

पतितपावन नाम ऐकुनी आलों मी द्वारा ।
पतितपावन नव्हसी म्हणुनी जातों माघारा ॥१॥
घ्यावें तेव्हां द्यावें ऐसा अससी उदार ।
काय धरूनि देवा तुझें कृपणाचें द्वार ॥२॥
सोडीं ब्रीद देवा आतां नव्हेसि अभिमानी ।
पतितपावन नाम तुझें ठेविलें कोणी ॥३॥
झेंगट घेउनी हाती दवंडी पीटीन तिहीं लोकीं ।
पतितपावन देवा परि तूं मोठा घातकी ॥४॥
नामा म्हणे देवा तुझे नलगे मज कांही ।
प्रेम असोंदे चित्तीं म्हणूनि लागतसें पायीं ॥५॥

विटेवरी उभा दीनांचा कैवारी ।
भेटाया उभारी दोन्ही बाह्या ॥१॥
गुण दोष त्यांचे न पाहेचि डोळी ।
भेटे वेळोवेळां केशिराज ॥२॥
ऐसा दयावंत घेत समाचार ।
लहान आणि थोर सांभाळितो ॥३॥
सर्वांलागीं देतो समान दरुशन ।
उभा तो आपण सम पायीं ॥४॥
नामा म्हणे तया संतांची आवडी ।
भेटावया कडाडी उभाची असे ॥५॥

बोलूं ऐसे बोले ।
जेणें बोलें विठ्ठल डोले ॥१॥
प्रेम सर्वांगाचे ठायीं ।
वाचें विठ्ठल रखुमाई ॥२॥
नाचूं कीर्तनाचे रंगीं ।
ज्ञानदीप लावूं जगीं ॥३॥
परेहुनि परतें घर ।
तेथें राहूं निरंतर ॥४॥
सर्वसत्ता आली हातां ।
नामयाचा खेचर दाता ॥५॥

परब्रह्म निष्काम तो हा गौळियां घरीं ।
वाक्या वाळे अंदु कृष्ण नवनीत चोरी ॥१॥
म्हणती गौळणी हरीचीं पाउलें धरा ।
रांगतरांगत येतो हरी हा राजमंदिरा ॥२॥
लपतछपत येतो हरी हा राजभुवनीं ।
नंदासी टाकूनि आपण बैसे सिंहासनीं ॥३॥
सांपडला देव्हारीं यासी बांधी दाव्यांनीं ।
शंख चक्र गदा पद्म शारंगपाणी ॥४॥
बहुता कष्टें बहुता पुण्यें जोडलों देवा ।
अनंत पवाडे तुमचे न कळती मावा ॥५॥
नामा म्हणे केशवा अहोजी तुम्ही दातारा ।
जन्मोजन्मीं द्यावी तुमची चरणसेवा ॥६॥

विठ्ठल गीतीं गावा विठ्ठल चित्तीं ध्यावा ।
विठ्ठल उभा पाहावा विटेवरी ॥१॥
अनाथाचा बंधु विठ्ठल कृपासिंधु ।
तोडी भवबंधु यमपाश ॥२॥
तोचि शरणागतां विठ्ठल मुक्तिदाता ।
विठ्ठल या संतांसमागमें ॥३॥
विठ्ठल गुणनिधि विठ्ठल सर्वसिद्धि ।
लागली समाधि विठ्ठलनामें ॥४॥
विठ्ठलाचें नाम घेतां झालें सुख ।
गोडावलें मुख तुका म्हणे ॥५॥

खेळ मांडियेला वाळवंटी घाई ।
नाचती वैष्णव भाई रे ॥१॥
क्रोध अभिमान केला पावटणी ।
एक एका लागतील पायीं रे ॥२॥
गोपीचंदन उटी तुळशीच्या माळा ।
हार मिरविती गळा ॥३॥
टाळ मृदुंग घाई पुष्पवर्षाव ।
अनुपम्य सुखसोहळा रे ॥४॥
वर्ण अभिमान विसरली याती ।
एक एका लोटांगणी जाती ॥५॥
निर्मळ चित्ते झाली नवनीते ।
पाषाणा पाझर सुटती रे ॥६॥
होतो जयजयकार गर्जत अंबर ।
मातले हे वैष्णव वीर रे ॥७॥
तुका म्हणे सोपी केली पायवाट ।
उतरावया भवसागर रे ॥८॥

जे का रंजले गांजले ।
त्यासी म्हणे जो आपुले ॥१॥
तोचि साधू ओळखावा ।
देव तेथेचि जाणावा ॥२॥
मृदु सबाह्य नवनीत ।
तैसे सज्जनांचें चित्त ॥३॥
ज्यासि अपंगिता नाही ।
त्यासि धरी जो हृदयी ॥४॥
दया करणे जे पुत्रासी ।
तेचि दासा आणि दासी ॥५॥
तुका म्हणे सांगू किती ।
तोचि भगवंताच्या मूर्ती ॥६॥

ओंकार प्रधान रूप गणेशाचे ।
गे तिन्ही देवांचे जन्मस्थान ॥धृ॥
अकार तो ब्रह्मा, उकार तो विष्णू ।
मकार महेश जाणियेला ॥१॥
ऐसे तिन्ही देव जेथोनी उत्पन्न ।
तो हा गजानन मायबाप ॥२॥
तुका म्हणे ऐसी आहे वेदवाणी ।
पाहावी पुराणे व्यासाचिया ॥३॥

नमिला गणपती, माऊली शारदा ।
आता गुरुराजा दंडवत ॥१॥
गुरुराया चरणी मस्तक ठेविले ।
आपल्या स्तुतीला द्यावी मती ॥२॥
गुरुराया तुज ऐसा नाही सखा ।
कृपा करी रंका धरी हाता ॥३॥
तुका म्हणे माता पिता, गुरु बंधू ।
तूची कृपा सिंधू गणपती ॥४॥

नाम गाऊं नाम घेऊ ।
नामें विठोबासी पाहूं ॥१॥
आम्ही दैवाचे दैवाचे ।
दास पंढरिरायाचे ॥२॥
टाळ दिंडी घेऊनि हातीं ।
केशवराज गाऊं गीतीं ॥३॥
नामा म्हणे लाखोली सदा ।
अनंत नामें वाहूं गोविंदा ॥४॥

गातो आवडीने गोड तुझे नाम ।
तूच माझा रामा तूच घनश्याम ॥धृ॥
तूच माझी आई तूच माझा बाप ।
मुखी नाम घेता जाळीतोशी पाप ॥१॥
तूच सखा कृष्ण तुझा मी सुदाम ।
ध्यानीमनी चित्ती तूच पांडुरंगा ॥२॥
घोळीतो जिभेवर नित्य मी अभंगा ।
नको मज माया नश्वर ते दामा ॥३॥
विठ्ठला केशवा सत्यनारायणा ।
वारकऱ्या हाती दिसे टाळ वीणा ॥४॥
द्यावे मुक्तिदाना निश्चय हा ठाम ।
षडरिपू आता वारीले अनंता ॥५॥
वाहिले मी सारे भगवंता ।
कशाला फिरू मी ते चारी धाम ॥६॥

घेता नाम विठोबाचे ।
पर्वत जळती पापांचे ॥१॥
ऐसा नामाचा महिमा ।
वेद शिणला झाली सीमा ॥२॥
नामे तारिले अपार ।
महापापी दुराचारी ॥३॥
वाल्या कोळी ब्रह्महात्यारी ।
नामे तारिला निर्धारी ॥४॥
सेना बैसला निवांत ।
विठ्ठल नाम उच्चारित ॥५॥